Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/5327 K.2025/6202

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili: taraflar arasında 09/04/2008 tarihli cihaz satış sözleşmesi ile KDV hariç 58.000 EURO'ya satın aldığı ... marka tıbbi cihazın ayıplı çıkması nedeniyle, cihazın ve ... ve ....aynasının geri alınarak yenisiyle değiştirilmesini, mümkün olmadığı taktirde cihaz bedelinin iadesine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 18.06.2012 tarihli kararıyla; davanın kabulü ile davacının Kadıköy 7. İcra Müdürlüğünün 2010/12565 Esas sayılı dosyasındaki 30.419,50TL borçtan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesince verilen 03.03.2016 tarihli ilamla; davacının davalı taraftan satın adlığı cihazın ayıplı olduğunu ileri sürerek, cihazın yenisi ile değiştirilmesini, aksi halde bedel iadesini istediği ancak mahkeme, bu talebi menfi tespit gibi kabul ederek, davacının Kadıköy 7. İcra Müdürlüğünün 2010/12565 Esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine karar verilerek talep dışına çıkıldığı gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

2. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabulü ile 113.233,40 TL'nin 04.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı nezdindeki davaya konu cihazın davalı tarafa iadesi koşulu ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın cezai şart, kar kaybı ve eğitim masraflarına ilişkin talebinin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; ürün faturasının şirket adına düzenlendiğini, müvekkilinin temsilci sıfatıyla hareket ettiğini, husumet yöneltilemeyeceğini, bozma öncesi verilen kararı sadece davalı temyiz ettiğinden, mahkemenin aleyhe hüküm verme yasağına aykırı karar verdiğini, muayene ve ayıp ihbar süresi yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, cihaz bedelinin ödenip ödenmediğinin araştırılmamasının hatalı olduğunu, satılandan elde edilen gelirlerin satış bedelinden tenzin edilmemesinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, malın ayıplı olması nedeniyle misli ile değişimi aksi takdirde bedelin iadesi istemine ilişkindir. 1.Yargısal ve bilimsel içtihatlarda “usulî kazanılmış hak” ya da “usulî müktesep hak” olarak adlandırılan bu ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.02.1988 tarihli ve 1987/2-520 Esas, 1988/89 Karar sayılı kararında “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak denilmektedir...” şeklinde tanımlanmaktadır.

2. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen "usuli kazanılmış hak" olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (YİBK, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usulî kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hâlinde usulî kazanılmış hakka göre değil Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerekmektedir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, C.

VI, s. 6340; ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 Esas, 2004/19 Karar ile 20.12.2017 tarihli 2017/5-2575 Esas, 2017/1906 Karar sayılı kararları).

3. Bu belirtilenlerin dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda da usulî kazanılmış haktan söz edilemez. (Kuru, s. 4771 vd.).

4. Şu hâlde İlk Derece Mahkemesince verilen 18.06.2012 tarihli kararını davacı tarafın temyiz etmemesi nedeniyle davalı yararına usulî kazanılmış bir hak doğduğu düşünülemez.

5. Temyiz olunan Mahkeme kararının bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen temyiz sebeplerinin incelenmesinin mümkün bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya, taraf, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR