Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/725 K.2025/4534

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ... vekili tarafından temyiz edilmekle: kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

... vekili, müvekkilinin .. Barajından çiftçilere su sağladığını, davalının çiftçi olup .. .. İlçesi .. Köyünde 20 09... yıllarında sulu tarım yaptığını, suyu müvekkilinden aldığını ancak vadesi geldiğinde sulama ücretini ödemediğini, defalarca kez uyarıldığını, bu nedenle hakkında icra takibi başlatıldığını, davalının haksız olarak takibe itiraz ettiğini ileri sürerek; itirazın iptaline, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; davacının 6172 sayılı Kanun kapsamında çiftçi olan davalıya su temin ettiği, davalının su bedelini ödememesi nedeniyle aleyhine Kanunun 13. maddesi kapsamında başlatılan takip dosyasına yaptığı itirazın, dosya arasına alınan belgeler ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ( 6098 sayılı Kanun) 88... . maddelerinin ve ... ... dosya içerisindeki meclis kararı da birlikte dikkate alınarak, bilirkişi raporunda asıl alacak ve faiz hususunda yapılan tespitler sonrasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen haksız olduğu,

alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talep edilemeyeceği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davalının takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 72.500,24 TL asıl alacak, 15.231,007 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 87,731,247 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; .. Sulama Birliği Meclis Kararlarından zamanında yapılmayan ödemeler hakkında 2009 yılında aylık %4, 2010 yılında aylık %4, 2011 yılında aylık %4, 2012 yılında aylık %4, 2013 yılında aylık %2 gecikme cezası uygulanacağının kararlaştırıldığı,

6098 sayılı Kanun'un 88. maddesine göre yıllık faiz oranı sözleşmede kararlaştırılmaması halinde borcun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirleneceği, sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık faiz oranının birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde ellisinden fazlasını aşamayacağı, ... ... tarafından mevzuat ile belirlenen yıllık faiz oranının yüzde ellisini aşacak şekilde faiz talebinin hukuki dayanağının bulunmadığı,

somut olayda Diyarbakır 9. İcra Dairesinin 2018/12839 Esas sayılı takip dosyasına dayalı olarak 142.304,65 TL asıl alacak, 396.949,15 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 539.253,80 TL alacak talebinde bulunulduğu, davalının takibe itiraz ettiği, itirazın iptali davasının süresinde açıldığı, takip dayanağı asıl borcun elektrik ve su borcu olmak üzere 15.06.2009 tarihli 3.520,00 TL, 15.06.2010 tarihli, 28.242,50 TL, 15.06.2011 tarihli 42.494,35 TL, 15.06.2012 tarihli 32.038,80 TL, 15.06.2013 tarihli 36.009,00 TL olduğu, davalının su borcunu yapılandırmak üzere 18.04.2011 tarihinde müracaatta bulunduğu,

ancak herhangi bir ödemede bulunmadığından yapılandırmasının bozulduğu, 2011, 2012, 2013 yıllarına ait borçlarını da yapılandırmak üzere 27.11.2014 tarihinde müracaat ettiği, ...

Birlek tarafından yapılan ödeme planı üzerine borcun 43.961,59 TL olmak üzere 5 eşit taksite bölündüğü, ilk ödemenin 31.12.2014, son ödemenin ise 31.12.2018 tarihine talik edildiği, davalı tarafından 31.12.2014 tarihinde ilk taksit olan 43.961,59 TL'nin, 30.12.2015 tarihinde ise ikinci taksitin ödendiği, ancak diğer taksitlerin ödenmediği, bunun üzerine yapılandırmanın bozulduğu ve icra takibinin yapıldığı, davalının her iki taksit ödemesi içeriğinde bilirkişi raporu ile sabit olduğu üzere 69.804,41 TL ödemede bulunduğu, diğer kısmının faiz geliri kapsamında kaldığı, davalının ...

Birliğe 3 taksit borcunun kaldığı, ödenen iki taksit tutarından asıl borca ilişkin olan 69.804,41 TL'nin borçtan mahsubunun gerektiği, takibe konu 142.304,65 TL'den 69.804,41 TL'nin mahsubu ile asıl alacağın 72.500,24 TL olduğuna dair değerlendirmenin yerinde olduğu,

bilirkişi tarafından 6098 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi kapsamında yıllık faiz oranı %9 üzerinden %50 fazlası alınarak %13,50 hesaplama üzerine 72.500,24 TL'nin en son ödeme tarihi olan 30.12.20 15... /04/2018 icra takip tarihine kadar yapılan hesabı sonucu faizinin 22.846,51 TL, toplam alacağın ise 72.500,24 TL+ 22.846,51 TL=95.346,75 TL, takip tarihinden sonra istenebilecek faiz oranının %13,50 olduğu, Mahkemece denetim ve hüküm kurmaya elverişli rapora dayalı olarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,

ancak bilirkişi hesaplaması ile sabit olduğu üzere ... tarafından davalıdan istenebilecek alacak miktarı 72.500,24 TL (Asıl alacak)+ 22.846,51 TL (faiz)=95.346,75 TL olması gerekir iken bilirkişi raporundan ayrılmayı gerektirir gerekçe sunulmaksızın, işlemiş faizin 15.231,07 TL olarak hesap edilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması,

yeniden davanın kısmen kabulüyle takip dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın 72.500,24 TL asıl alacak, 22.846,51 TL işlemiş yıllık %13,50 üzerinden faizi olmak üzere toplam 95.346,75 TL iptaline, takibin 72.500,24TL asıl alacağa işleyecek yıllık %13,50 faiz oranı üzerinden devamına, fazlaya ve faize dair talebinin reddine karar verilmiş, karar ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

... vekili; davalının müvekkiline takip miktarınca borçlu olduğunu ancak bilirkişinin alacağı eksik hesapladığını, hangi gerekçeyle bu şekilde hesaplama yapıldığının rapordan anlaşılamadığını, Mahkemenin itirazlarını değerlendirmediği gibi yeni bir rapor almadan hüküm kurduğunu, müvekkilinin 6172 sayılı Kanuna tabi olduğunu su kullanım hizmet bedelinin bu Kanuna göre davalıya borç tahakkuk edildiğini, alacak belirlenebilir olduğundan icra inkar tazminatı talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek, kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sulama birliği tarafından sağlanan elektrik ve su kullanım bedeline ilişkin olarak başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

1.Dosyanın incelenmesinde; ... alacaklının ilamsız icra takibiyle, 15.06.2009 tarihli 3.520,00 TL, 15.06.2010 tarihli, 28.242,50 TL, 15.06.2011 tarihli 42.494,35 TL, 15.06.2012 tarihli 32.038,80 TL, 15.06.2013 tarihli 36.009,00 TL olmak üzere toplam 142.304,05 TL elektrik ve su bedeli alacağı ile işlemiş 396.949,15 TL faizinin, asıl alacağa 2013 tarihli alacak için %2 diğerleri için %4 oranında faiz işleyecek faiziyle birlikte borçludan tahsilini talep ettiği,

Bölge Adliye Mahkemesince benimsenen 20.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda davalının yapılandırma talep ettiği dönemlerde ödediği tutarların asıl alacağa karşılık gelen 69.804,41 TL'nin takip konusu asıl alacak tutarından mahsup edilerek asıl alacak miktarının 72.500,24 TL olarak belirlendiği, bu miktara davalının en son ödeme yaptığı tarih olan 30.12.2015 tarihinden takip tarihine kadar TBK m.88 hükmüne dayanılarak %13,50 faiz işletilmesi sonucunda takip tarihindeki işlemiş faiz alacağının 22.846,51 TL olarak belirlendiği ve Bölge Adliye Mahkemesince bu miktarlar üzerinden davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

..., 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanuna göre kurulmuş olup, aynı Kanunun 2 ve 3. maddeleri gereği bu kanuna göre kurulmuş sulama birliklerinin; su kullanıcılarına suyun ulaştırılması, ... tüzel kişilik kazanmasından önce görev alanı içinde açılmış olan yeraltı suyu kuyuları ile yapılanlar da dâhil olmak üzere sulamadan dönen fazla suyun uzaklaştırılması, ... sorumluluğundaki sulama tesisinin mütemmim cüzü olan servis yolları için birlikçe yapılan yönetim, bakım ve onarım, yatırım geri ödeme, finansman, personel, mal ve hizmet alım ve enerji kullanım giderleri gibi her türlü gideri karşılayacak şekilde ... meclisince belirlenen su hizmet bedelini su kullanıcılarından tahsil edeceği öngörülmüştür.

Dosyada yer alan .. Sulama Birliği Meclisinin 20 09... yıllarına ilişkin kararlarıyla; ilgili yıllarda tesisten yararlananların hangi tarihte ödeme yapacağı ile bu tarihten sonra yapılacak ödemeler için işletilecek gecikme cezası oranları belirlenmiştir. Kararlaştırılan bu oran, 20 09... yılları için %4, 2013 yılı için %2 dir. Buna göre, takip talebinde yazılı oranların söz konusu gecikme cezası oranları olduğu, işlemiş faiz olarak gösterilen miktarın ise buna göre belirlenmiş gecikme cezası miktarı olduğu açıktır.

... tarafça sunulan evraktan; davalının 20 09... tarihli borçları için 18.04.2011 tarihinde yapılandırma talep ettiği, ancak yapılandırmanın davalının ödeme yapmaması üzerine bozulduğu, davalının 27.11.2024 tarihinde 6552 sayılı Kanunun geçici 2.maddesinin altıncı fıkrası kapsamında 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 yıllarına ilişkin borcunun yapılandırılması talebinde bulunduğu, borcunun beş taksitle yapılandırıldığı, davalının taksitlerin ilk ikisini ödeyip diğerlerini ödememesi nedeniyle yapılandırmanın bozulduğu, tahsilat makbuzlarına göre yapılan ödemelerin dosya içinde yer alan ödeme planı doğrultusunda yapılandırmaya konu her bir yıla ait borçtan ayrı ayrı aynı oranlarda mahsup edildiği sabittir.

6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun kapsamında borç yapılandırıldığına göre borçlu tarafından ödeme planına uyulmamasının sonuçlarının ne olacağının da, yapılandırma hakkı tanıyan bu Kanun hükümlerine göre belirlenmesi gerekir. Kanunun geçici 2.maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendinin üçüncü alt bendinde "Bu fıkra kapsamına giren alacakların fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular ödedikleri tutarlar kadar bu fıkra hükümlerinden yararlanırlar." düzenlemesi yer almaktadır.

Şu halde, Bölge Adliye Mahkemesince; davalının 27.11.2014 tarihli yapılandırma başvurusu ile kabul ettiği 20 05... tarihlerine ilişkin ana para borcundan, tahsilat makbuzlarına göre yaptığı ödemelerin, 6552 sayılı Kanunun geçici 2.maddesinin altıncı fıkrası hükümlerine göre mahsup edilmesi, bundan sonra kalan ana para borcu için dava konusu alacağın 6157 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu gözetilerek, ...

Meclis kararlarının değerlendirilmesi suretiyle işlemiş gecikme cezasının ve işleyecek oranların belirlenmesi gerekirken, tüm bu hususlar göz ardı edilerek, takip konusu asıl alacak miktarının yapılan ödemelerin mahsubu neticesinde bakiye kalan tutar olup olmadığı veya ödemelerin takip konusu edilmeyen yıllara ait borçlardan mahsup edilmiş olup olmadığı belirlenmeden, 6157 sayılı Kanun hükümlerine rağmen neden 6098 sayılı Kanun'un 88. maddesi hükmünün uygulandığı açıklanmadan,

eksik incelemeyle ve gerekçesiz olarak hazırlanan bilirkişi raporu dikkate alınmak suretiyle ve ... vekilinin bilirkişi raporuna itirazları karşılanmaksızın yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Hal böyle olunca, Bölge Adliye Mahkemesince; bu konuda uzman bir bilirkişiden yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda yeniden bir rapor alınması ve varsa taraf itirazları da karşılandıktan sonra belirtilen kanun hükümleri değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi için hükmün bozulmasına karar verilmiştir. 2.Bozma sebebine göre, ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR