Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2009/11298 K.2010/6840

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 06/05/2008 gününde verilen dilekçe ile tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 24/07/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı temsilcisi ... ... tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, mazot kaçakçılığı yapıldığı gerekçesiyle araca el konulması nedeniyle uğranılan gelir kaybı ile el konulduktan sonra satılan mazot bedelinin ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı idare tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, sürücüsü olduğu araçta yüklü olan ve kaçak olduğu iddia edilen mazot ile araca haksız yere el konulduğunu ileri sürerek, araca el konulması nedeniyle gelir kaybının ve satılan mazot bedelinin ödetilmesini istemiştir.

Davalı idare ise, haksız davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Yerel mahkemece, el koymanın yasal sınırlar içerisinde gerçekleştirildiği gerekçesiyle gelir kaybına ilişkin istemin tümden reddine, tasfiyeye karar verilerek satılan mazot bedelinin ise fatura tutarından düşük olduğu gerekçesiyle aradaki fark davacı zararı olarak kabul edilip davalıdan alınmasına karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, kaçak akaryakıt taşındığı gerekçesiyle 25 ... plaka sayılı araç ile taşıdığı mazota el konulduğu, ceza yargılaması sırasında el konulan 22.000 litre mazotun 2.569.000.000 TL'ye satılarak tasfiye edildiği, toplu ticari kaçakçılık suçundan dolayı yargılanan davacı ve dava dışı kişilerin beraetlerine ve el konulan mazotun tasfiye bedelinin karar kesinleştiğinde sanık (davacıya) geri verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, 25 ... plaka sayılı araç, trafik sicilinde dava dışı ... ... adına kayıtlı olup el konulan mazot için düzenlenen 08.11.2001 günlü sevk irsaliyesi dava dışı ... Akaryakıt Nak. Tic. Ltd Ş tarafından ... ... akaryakıt alımı için düzenlenmiştir. Dava dışı şirketler arasında nakliye işi yapan araç işletenin şoförü olan davacı, araç sahibi veya işleteni olmadığı gibi, faturada belirtilen taraflardan birisi de değildir. Kaldı ki davacı, hazırlık aşamasındaki 10.11.2001 günlü anlatımında mazot için para ödemediğini belirtmiştir.

Kural olarak bir hakkı dava etme hakkı, o hakkın sahibine ait olup bu hak, bir davada davacı olma sıfatı da içerir. Bir davanın taraflarının, o davada gerçekten taraf sıfatına sahip olmalarının anlaşılmasından sonra dava konusu hakkın esası hakkında inceleme yapılarak karar verilir. Sıfat yokluğunun dava dosyasından anlaşılması durumunda yargıç, bunu kendiliğinden gözetir.

Yerel mahkemece, davacının araç ve motorinin sahibi olmadığı gözetilerek, davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan reddedilmesi gerekirken, işin esasının incelenip yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.