Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2009/2646 K.2010/855

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 26/10/2002 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 23/09/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, davacı adına kayıtlı taşınmazdan maden çıkarılması nedeniyle yer kullanım bedeli alınması istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istem reddedilmiş; karar, davacı tarafından temyiz olunmuştur.

Dosya içeriğine göre davacı idare adına kayıtlı bulunan 2659 parsel sayılı taşınmazda davalı maden ruhsatına dayalı olarak maden çıkarmıştır.

3213 sayılı Maden Yasası'nın 46/1. maddesi gereğince "Maden arama dönemi içerisinde arama sahası özel mülkiyete konu gayrimenkul üzerinde kullanma amacına münhasır olmak üzere belli süreler için madenci, Bakanlığa müracaat ile irtifak ve/veya intifa hakkı tesisi isteyebilir.", 2. fıkrası gereğince de "irtifak ve/veya intifa hakkı karşılığı, Kamulaştırma Kanununa uygun olarak seçilecek bilirkişiler tarafından tespit edilir.", 3. fıkrası gereğince ise "Arama süresi sonunda ön işletme talebi söz konusu olduğu takdirde tesis edilen irtifak ve/veya intifa hakkının süresi ön işletme süresini geçmemek kaydıyla uzatılabilir."

Maliye Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü'nün 25/01/1995 gün ve 202 sıra nolu ... Genel Tebliği ile Hazine'nin özel mülkiyetinde ya da devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz malların Maliye Bakanlığı'ndan önceden izin alınmak suretiyle 2886 sayılı Devlet İhale Yasası'nın 51/9. maddesine göre pazarlık usulü ile ruhsat sahiplerine kiraya verilebileceği belirtilmiş bulunmaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Yasası'nın 51/9. maddesinde; kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, değişimi (trampa) ve mülkiyetten başka maddi (ayni) hak kurulması işlerinin ihalesinin pazarlık usulüyle yapılabileceği belirtilmiştir.

3213 sayılı Maden Yasası gereğince Hazine'nin özel mülkiyetinde ya da devletin hüküm ve tasarrufu altındaki arazilerin yıllık kira bedeli belirlenirken ocaktan çıkan malzemenin bedeli değil, sadece arazinin kullanım bedelinin dikkate alınarak takdir edileceği belirlenmiştir.

2009/2646-2010/855

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Maden Arama Ruhsatı alınan saha içinde kalan Hazine'nin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazların, ancak ruhsat sahibince kullanım bedeli karşılığında kiralandıktan sonra o taşınmaz üzerinde maden arama faaliyetinde bulunabileceği sonucuna varılmaktadır.

Somut olayda, davalı maden ruhsatı ile faaliyette bulunmuş olmakla birlikte, ruhsat sınırları içinde kalan ve Hazine'nin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazı kullanabilmek için davacıyla anlaşıp kiralama yapmış veya izin almış değildir.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, tazminat kapsamı belirlenip varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle, yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.