Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2010/2039 K.2010/3327

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 27/09/2007 gününde verilen dilekçe ile M.K'nın 1007. maddesine dayalı tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın yargı yolu bakımından reddine dair verilen 19/11/2009 günlü kararın Yargıtay’ca duruşmalı olarak incelenmesi davacı tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne ve işin niteliğine göre duruşma isteminin reddine karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, tapu sicilinin tutulmasından dolayı uğranılan zararın, Devletin sorumluluğuna ilişkin Medeni Yasa'nın 1007. maddesi gereğince, ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, hatalı tespitin kadastro çalışmaları sırasında oluştuğu, idarenin eylem ve işleminden doğan zararın çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesi reddedilmiş; karar, davacı tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, satın aldığı 1913 parsel sayılı taşınmaza inşaat yapmak üzere başvurduğunda taşınmazının yüzölçümünün kadastro ve tapu memurlarının hatalı işlemi nedeni ile 2240 m2den 1176 m2ye düştüğünü öğrendiğini, açtığı tapu düzeltme davasının reddedilip kesinleştiğini, daha sonra taşınmazının kentsel dönüşüm planı kapsamına alınarak mülkiyet hakkından yoksun bırakıldığını belirterek, uğradığı zararın Medeni Yasa'nın 1007. maddesi gereğince ödetilmesini istemiştir.

Davalı ise, davanın tapu sicilinin tutulmasından doğmadığını, yerin ikinci defa kadastroya tabi tutulması nedeniyle zararın oluştuğunu, yapılan işlemde usulsüzlük bulunmadığını ve tapu memurunun kusuru bulunmadığını belirterek istemin reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Yerel mahkemece, hatalı tescil işleminin idari bir işlem olduğu, idari işlemden doğan davaya da idari yargı yerinde bakılması gerektiği gerekçesiyle, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Dava konusu 1913 parsel, ... Köyü ile ... Köyü sınırında bulunmaktadır. 1955 yılında yapılan ... Köyü kadastro çalışması sırasında 858 ve 859 parsel adı altında 1.176 m2 olarak ölçülmüştür. ... Köyü kadastro çalışması ise 1956'da yapılmış ve 1913 parsel adı altında ve 2240 m2 olarak ikinci kez kadastro görmüştür. 1913 parsel sayılı yerin 156/168 payını 16.01.1969 günü satın alan davacı, kalan 12/168 payını da önalım hakkını kullanarak 12.02.1990 Gününde satın almış taşınmazın tamamının sahibi olmuştur.

Dava konusu yerde çifte kadastro çalışması yapıldığının anlaşılması üzerine Kadastro Müdürlüğü tarafından, 3402 Kadastro Yasası'nın 22. maddesi uyarınca ikinci kadastro tespiti iptal edilerek 01.05.2003 günlü düzeltme işlemi ile 1913 parsel 1.176 m2 olarak tescil edilmiştir. Davacının Hazine'ye karşı açtığı 19.6.2003 günlü tapu düzeltme davası ise dava edilen yerin Hazine'ye ait olmaması nedeni ile husumet yokluğundan reddedilmiş ve Yargıtay 1. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiştir.

Tapu Sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan güven duygularını sağlamak bakımından Medeni Yasa'nın 1007. maddesi ile tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devletin sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiştir. Bu sorumluluk asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan, zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir. Sicil tutma işleminden ya da bir işlemin yerine getirilmemiş olmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda Borçlar Yasası’nın haksız eylemden doğan sorumluluğa ilişkin kurallarının uygulanacağı da kuşkusuzdur.

Tapu işlemleri, kadastro tespiti işlemlerinden başlayarak birbirini izleyen işlemler olup tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan, bu kayıtlarda oluşan hatalardan da Devlet, Medeni Yasa'nın 1007. maddesi gereğince kusursuz olarak sorumludur.

Kusursuz sorumluluk, tapu siciline bağlı çıkarların ve mal varlığına ilişkin (ayni) hakların, yanlış tescil sonucu sicile güven ilkesi yönünden değişmesi ya da yitirilmesi, bu haklardan yoksun kalınması temeline dayanır. Çünkü sicillerin doğru tutulmasını üstlenen Devlet, sicillerdeki yanlış kayıtlardan doğan zararları ödemeyi de üstlenmektedir.

Dayanaksız ya da hukuki duruma uymayan kayıtlar düzenlemek, taşınmazın niteliğinde yanlışlıklar yapmak da aynı kapsamda düşünülmüştür. Devletin kadastro işlemlerinden sorumluluğunun kapsamı Medeni Yasa'nın 1007. maddesi kapsamında düşünüldüğünde, eldeki davaya adli yargıda bakılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18/11/2009 gün ve 2009/4-383-2009/517 sayılı kararı da bu biçimde açılan davaların adli yargı yerinde görülmesi gerektiği yolundadır.

Dava, çifte kadastro işlemi yapılması nedeniyle 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 22. maddesi uyarınca ikinci kadastro işleminin iptali sonucunda davacının eksilen yerinin değerinin ödetilmesi istemine ilişkin olup uyuşmazlık, Medeni Yasa'nın 1007. maddesine dayalı tapu sicilinin tutulmasından doğmaktadır. Bu tür davaların ise asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerekir.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, işin esası incelenip varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.