Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2010/9590 K.2011/14226

Davacı ... ve ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... Mad. Eşya San. İhr. İth. Tic. AŞ. ve ... aleyhine 04/08/2006 gününde verilen dilekçe ile trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 09/12/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacıların diğer temyiz itirazlarına gelince:

Dava, trafik kazası nedeniyle yaralanmadan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Mahkemece, davalılardan ... Madeni Eşya San. AŞ. hakkındaki dava pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmiş, davalı ... hakkında açılan davanın atiye bırakılması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar ... yönetiminde diğer davalı ... Madeni Eşya San. İhr. ve İth. Tic. AŞ.'ne ait aracın kendilerinin içinde bulunduğu araca arkadan çarpması sonucu yaralandıklarını belirterek geçici işgöremezlik zararı ve manevi tazminat istemişlerdir.

Yargılamanın devamı sırasında davacılardan ... 17/02/2007 tarihinde ölmüş, davacılar vekili tüm mirasçıların vekaletini sunmuşsa da karar başlığında sadece ... davacı mirasçısı olarak gösterilmiştir. Diğer mirasçılar karar başlığında gösterilmiştir.

HUMK'nun 388., HUMK'nun 297. maddelerince diğer yandan mahkemece davalılardan ... Madeni Eşya San. İhr. ve İth. Tic. AŞ. hakkında ise adı geçen davalının kazaya sebebiyet veren aracı ihbar olunan ...'ne kaza tarihi itibariyle kiralamış olduğu, 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesine göre kiracının sorumlu olduğundan bahisle pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar vermiştir.

Zarara sebebiyet veren olaya karışan araç, trafikte davalı adına kayıtlıdır. Davacı, bu kaydı esas alarak davasını işleten sıfatıyla ona yöneltmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 3 ve 19. maddeleri hükümlerine göre trafik kaydı “işleteni” kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

İşletenlik trafik kaydı adına olan kişiden mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süre ile kiralanması, ariyeti veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiye geçmiş olur. Bu bakımdan işletenliğin kayda rağmen başkasına geçmiş bulunduğu her zaman ispatlanabilir.

Fakat bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.

Öte yandan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 299. maddesindeki esaslar birbiriyle hiç bağlantısı bulunmayan, birbirine karşı tam anlamıyla üçüncü kişi durumunda bulunan kişiler hakkında uygulama alanı bulamaz. Çünkü haksız eylemden zarar gören kişi, üzerinde işletenlik niteliği bulunmayan kişinin hukuki halefi değildir.

Ancak özellikle trafik olaylarına karışan araçların oluşturdukları zararların ödetilmesini imkansız kılmak için olaydan sonra muvazaalı olarak eski tarihle düzenlenen sözleşmelerden bu sözleşmelerde üçüncü kişi durumunda bulunan mağdurların zarara uğramasını önlemek amacıyla bu gibi belgelerin onlara karşı hüküm ifade edebilmesi için sözü edilen maddede öngörülen koşulların kıyasen aranması hakkaniyete uygun düşmektedir.

Nitekim Yargıtay'ın uzun yıllardan beri uygulaması bu doğrultudadır.

Davaya konu olan olayda davaya ihbar edilen şirketle davalı ... Mad. Eşya San. ve İth. İhr. Tic. AŞ arasındaki kira sözleşmesi adi yazılı kira sözleşmesidir. Taraflar arasında her zaman düzenlenmesi mümkündür. Akside ispatlanamadığından davalı şirketin işleten sayılması gerekir, hakkındaki davanın husumetten reddi doğru değildir.