Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2012/7313 K.2012/12606

Davacı .... vekili Avukat ....tarafından, davalı ....aleyhine 02/12/2003 gününde verilen dilekçe ile haksız fiil nedeniyle tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 27/03/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız fiil nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece dava kısmen kabul edilmiş, kararı davalı temyiz etmiştir.

Davacı, davalının 01/04/2003 tarihli haksız şikayeti ile yalan yere suç isnat edildiğini, hakkında ... tarafından soruşturma açıldığını, soruşturma sırasında banka hesaplarının, tapu kayıtlarının, ticaret odası kayıtlarının araştırıldığını, kaçakçılık ve organize suçlar şube müdürlüğü tarafından gözaltına alındığını, savcılıkça ifadelerinin alınmasından sonra serbest bırakılarak takipsizlik kararı verildiğini, davalının bu karara itirazının reddi ile takipsizliğin kesinleştiğini, davalının haksız alacağına kavuşmak, kendisini küçük düşürmek, suçsuz olduğunu bildiği halde itibarını zedelemek için şikayette bulunduğunu belirterek maddi ve manevi tazminat istemiştir.

Davalı, davacı ile kendisinin birkaç şirketin ortağı olduğunu, şirketler hakkında kendisine bilgi verilmeyip, kar payı dağıtılmadığını, taraflar arasında ihtilaf olduğunun savcılıkça da kabul görüldüğü ve fakat hukuki nitelikte olduğu belirtilerek takipsizlik kararı verildiğini, ilgili yazıların savcılığın tasarrufu olduğunu, yasay şikayet hakkını kullandığını, bu nedenle davanın reddini savunmuştur.

Yerel mahkeme, davalının hak arama sınırını aştığını, isnatların doğrudan suçlama boyutlarına ulaştığını, iddiaların kanıtlanamadığını, uyuşmazlığın gelir paylaşımından kaynaklandığını belirterek davayı kısmen kabul etmiştir.

Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa’nın 36. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

...

Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın “Temel Haklar ve Hürriyetlerin niteliği” başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25.maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK.nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir.

Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz.

Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir.

Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.

Somut olayda; dosyadaki belgelerden tarafların birkaç şirkette ticari ortak oldukları, davalının davacı ve yakınları olan diğer ortaklar tarafından aldatıldığını düşünerek ortaklıklarını sona erdirmek istediğini, davalının ortaklıklardan çıkmak için alacağı bedel üzerinde tarafların anlaşamadıkları, alınan kredilerin zimmete geçirildiği ve şirketlerin içinin boşaltıldığı ve kendisine kar payı ödenmediği,

şirketlerin gayrı resmi kayıtlarının resmi kayıtlara yansıtılmadığını düşünen davalının araya giren kişilerin çete mensubu olduğu ve kendisini tehdit ettiğini, bu kişilerin davacının talimatı ile hareket ettiğini belirterek davacıyı ve yakınlarını şikayet ettiği anlaşılmaktadır.

Davalının şikayet ettiği konularda yapılan hazırlık incelemesinde, taraflar arasında davalının şirket alacağını alması ve şirketten ayrılması konusunda birçok görüşme yapıldığı, araya giren kişilerin halk arasında gayrı meşru kişiler olarak tanındığının tanıklarca ifade edildiği, bu kişilerin tehdit içeren ve davalıya yönelik mesajlarının iletilmesi için işçisine bildirildiği, şirketlerin gayrıresmi defterlerindeki hasılatların resmi defterlere işlenmediği, faturasız mal alımları yapılması ve defterlerin eksik olması nedeniyle davacı ve yakınlarının zimmetlerinde para olduğu izlenimi doğduğu,

defter ve belgelerin ibraz edilemediği ve bu nedenle uyuşmazlığın tam olarak ortaya konulamadığı ve davalı alacağı olup olmadığının belirlenemediği görülmektedir. Davalının hukuki alacağının araya başkalarının girmesiyle boyut değiştirmesi, taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümündeki zorluk nedeniyle dava konusu şikayette bulunması ve şikayet dilekçesindeki sözlerin kullanılması şikayet hakkının kapsamı içinde değerlendirilmelidir.

Şu durumda yerel mahkemece davanın tümden reddi gerekirken kısmen kabulü usul ve yasaya aykırı görüldüğünden kararın bozulması gerekmiştir.

...