Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2015/11619 K.2016/2810

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yerel mahkemece verilen gün ve sayısı yukarıda yazılı kararın; Dairemizin 22/06/2015 gün ve 2014/11711-2015/8347 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Süresi içinde davalılar vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla HUMK’un 440-442. maddeleri uyarınca tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar, Dairemizin 22/06/2015 gün, 2014/11711 esas ve 2015/8347 karar sayılı ilamı ile onanmış, davalılar tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir.

Davacı banka, davalıların ... İcra Dairesinin 2008/12 sayılı dosyası üzerinden, dava dışı ...aleyhine icra takibi yaptıklarını, icra dairesince borçlunun banka nezdinde bulunan hesabından borca yeterinin haczine karar verildiğini, haczedilen paranın icra dosyasına gönderilmesi için 04/02/2008, 05/03/2008 ve 17/04/2008 tarihli haciz müzekkerelerinin gönderildiğini, 04/02/2008 tarihli müzekkereye taraflarınca verilen cevabın itiraz niteliğinde olduğunu belirterek, icra takip alacağının bankanın zimmetinde sayılmadığının ve haciz müzekkerelerinde belirtilen 120.418,00 TL borcu bulunmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davacı bankaya İİK'nın 89. maddesi uyarınca düzenlenen haciz ihbarnamesi gönderilmediğini belirterek, davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

Mahkemece, İİK'nın 89/3. maddesi gereğince davacı bankanın 3. şahıs konumunda olduğu, icra dosyasından gönderilen 04/02/2008 tarihli haciz ihbarnamesi üzerine verilen 18/02/2008 tarihli cevapla, birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmiş sayılacağı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İİK'nın 106/2. maddesi uyarınca, borçlunun üçüncü şahıslardaki (bankadaki) alacağı menkul hükmündedir. Bu nedenle, borçlunun bankadaki mevduatı tıpkı menkul haczinde olduğu gibi, icra dairesince bankaya yazılacak yazı ile haczedilebilir.

İİK'nın 88. maddesinin üst başlığı "mahcuz malları muhafaza tedbirleri"dir. İİK'nın 89. maddesi de aynı üst başlık altında düzenlenmiştir. Kanun'un bu düzenleniş biçimine göre; bankaya İİK'nın 89. maddesi gereğince haciz ihbarnamesi gönderilmesi, bankadaki paranın borçluya ödenmesini önleyen bir muhafaza tedbiridir. Bu nedenle bankadaki paranın haczi için haciz yazısı dışında, bankaya ayrıca İİK'nın 89. maddesi gereğince haciz ihbarnamesinin tebliği şart değildir.

Bankadaki mevduatın, 3. kişi nezdindeki alacak niteliğinde olması nedeniyle, haciz ihbarnamesi gönderilmesi sureti ile haczedilmesine de yasal bir engel bulunmamaktadır. Bu işlem yapıldığı takdirde. İİK'nın 89 ve bunu izleyen maddelerdeki hukuki sonuçlar doğar.

İcra dairesince 3. kişi konumundaki bankaya, İİK'nın 89. maddesindeki koşulları taşımayan haciz müzekkeresi (yazısı) gönderilmesi halinde ise; anılan maddedeki sonuçların doğmayacağı ve borcun bankanın zimmetinde sayılmayacağı açıktır.

Borçlu hakkında takibin kesinleşmesinden sonra, alacaklının İİK'nın 78 ve devamı maddeleri gereğince; borçlunun hak, alacak ve malları üzerine doğrudan haciz konulmasını isteme hakkı vardır. Anılan madde uyarınca borçlunun, 3. kişi olan bankadaki hak ve alacaklarına doğrudan doğruya haciz müzekkeresi gönderilmesi halinde; banka, borçluya ait hak ve alacak var ise haciz gereğince işlem yapmak, yok ise bunu icra dairesine bildirmek durumundadır. İİK'nın 78. maddesine göre istenen haciz nedeniyle anılan işlemlerin dışında, alacaklının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Borçlunun, bankadaki mevduatının haczi için, gerek İİK'nın 78. maddesi uyarınca haciz yazısı, gerekse İİK'nın 89. maddesi uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmesi mümkün olduğuna göre; sonuçlarının gönderilen belgenin niteliğine göre birbirinden farklı olacağı hususunda kuşku bulunmamalıdır.

Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince; davacı bankaya icra dairesi tarafından gönderilen 04/02/2008, 05/03/2008 ve 17/04/2008 tarihli yazılar İİK'nın 78. maddesine göre gönderilmiş haciz müzekkereleridir. İİK'nın 89. maddesindeki koşulları taşımayan haciz müzekkereleri nedeniyle anılan maddedeki sonuçlar doğmayacağından, diğer bir deyişle borç bankanın zimmetinde sayılmayacağından, davacının borçlu olmadığının tespitini talep etmekte hukuki yararı bulunmamaktadır.

O halde, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken. İİK'nın 78. maddesine göre gönderilen haciz yazısının, İİK'nın 89. maddesi kapsamında haciz ihbarnamesi kabul edilerek, yazılı gerekçe ile davanın kabulü yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya uygun değildir. Dairemizce, hükmün onanmasına karar verilmiş ise de; kararın açıklanan nedenle bozulması gerekir.

Şu halde; karar düzeltme istemi HUMK’un 440-442 maddeleri uyarınca kabul edilmeli, Dairemizin 22/06/2015 gün, 2014/11711 esas ve 2015/8347 karar sayılı onama kararı kaldırılmalı, karar açıklanan nedenle bozulmalıdır.