Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2015/7845 K.2016/6916

Davacılar ... ve diğerleri vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 16/12/2013 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın ve birleşen davaların reddine dair verilen 26/11/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava ve birleşen davalar, haksız şikayet nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın ve birleşen davaların reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava ve birleşen davalarda davacılardan ...'ın ... Belediyesi Başkan Yardımcısı, ...'ün ... Belediyesi Zabıta amiri ve ...'ın aynı belediyede Zabıta Müdür yardımcısı olduğunu, davalının oturduğu apartmanın zemin katında dava dışı şahıslar tarafından işletilen marketle ilgili olarak Belediye Başkanlığı'na şikayet ve başvurularının olduğunu, bu başvuruları hakkında işlem yapılmadığı iddiasıyla davacılar hakkında ... Kaymakamlığına, Belediye Başkanlığına ve ... Cumhuriyet Başsavcılığına görevlerini ihmal etlikleri gerekçesiyle şikayetçi olduklarını haksız ve kötü niyetli olarak asılsız, suçlama ve isnatlarda bulunulması nedeniyle manevi tazminat isteminde bulunmuşlardır.

Davalı ise, anayasal şikayet hakkını kullandığını belirterek, davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalının şikayet dilekçesinin doğrudan davacıların kişilik haklarını hedef almadığı, dava ve şikayet hakkının hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olmasının da zorunlu olmadığı belirtilerek istemin reddine karar verilmiştir.

Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kuruın ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

Anayasa'nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın "Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği" başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez,, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka. 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır, Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25. maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış. BK'mm 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlenmiştir.

Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz.

Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikâyet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikâyeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikâyet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir.

Aksi halde şikâyetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.

Dava dosyasının incelenmesinde; davalının, oturduğu apartmanın zemin katında işletilen marketin apartmana ait alanı malzeme koyarak işgal ettiği ve apartmanın duvarına tabela astığı iddialarıyla ilgili olarak gereğinin yapılması için davacıların görev yaptıkları Belediye Başkanlığı'na sözlü ve yazılı başvurularının olduğu, Belediye Zabıta birimi tarafından davalının adresinde yapılan başvuru sonucunda inceleme yapıldığı, davalının davacılar hakkında üzerine düşen görevleri yapmadıkları, iddiasıyla şikayetçi olduğu,

alınan ifadesinde davacıların rüşvet aldığı ve kendisini tehdit ettikleri iddiasında bulunarak buna ilişkin tanık ismi bildirdiği, ...Cumhuriyet Başsaveılığı'nın 2012/70481 Soruşturma nolu dosyasında, soruşturma izni verilmemesi nedeniyle tüm davacılar hakkında görevi kötüye kullanma suçundan ve ... ile ... hakkında tehdit suçundan soyut iddia dışında delil bulunmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararları verildiği, diğer davacı ... ... hakkında ise tehdit suçundan davalının tanık olarak bildirdiği dava dışı ...'nun beyanına dayanılarak kamu davası açıldığı,

yapılan yargılama sonucunda davalının tanığı hakkında yalan tanıklık suçundan suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacıların görevlerini yapmadıkları iddiasının dosya kapsamında yer alan Belediye işlem dosyaları nazara alındığında yerinde olmadığı, davalının davacılar tarafından tehdit edildiği iddiasına ilişkin olarak göstermiş olduğu tanık hakkında yalan tanıklıktan suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği nazara alındığında davalının davacıları zararlandırmak kastı ile hareket ettiği ve davaya konu eyleminin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak, dava ve birleşen davalarda davacılar yararına somut olaya uygun bir tutarda manevi tazminat takdir edilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile istemin reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.