Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/1054 K.2017/7558

Davacı ... Bakanlığı vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 23/10/2012 gününde verilen dilekçe ile rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne dair verilen 12/12/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalının diğer temyiz itirazlarına gelince;

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı ... Bakanlığı, davalının askerlik görevi sırasında arkadaşını silahla yaraladığını, davalıya ... mahkemece ceza verildiğini ve dava dışı yaralanan erin bakanlık aleyhine açmış olduğu tazminat davasının ... Mahkemesi tarafından kısmen kabul edildiğini ve Bakanlık aleyhine başlatılan icra takibi üzerine de belirlenen tazminatın ödendiğini iddia ederek, ödenmek zorunda kalınan tazminatın davalıdan tazmini isteminde bulunmuştur.

Davalı, davanın haksız ve yersiz açıldığını, davacı idarenin hizmet kusurunun bulunduğunu, dava konusu olayın gerçekleşmesinde yaralanan erin kusurlu olduğunu belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalının kusurlu eylemi sonucu davacının tazminat ödemek zorunda kaldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

a)Dosya kapsamından; ... Komutanlığı 12. Mekanize ... Komutanlığı ... Mahkemesi'nin 06/04/2011 gün, 2011/114 esas ve 2011/78 karar sayılı ilâmıyla davalının, dava dışı eri şakalaşma sırasında silahla yaralaması nedeniyle taksirle yaralamaya sebebiyet vermekten cezalandırılmasına ve cezanın ertelenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. ... Mahkemesinin, 07/12/2011 gün, 2010/711 esas ve 2011/1439 karar sayılı ilamı karar düzeltme isteminin reddi ile 14/03/2012 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşmenin ardından dava dışı er tarafından tazminatın tahsili amacıyla ... 3. İcra Dairesinin 2012/4747 sayılı takip dosyası üzerinden davacı Bakanlığa karşı alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatılmış, ödeme ise 01/06/2012 tarihinde gerçekleşmiştir.

Davacı, müteselsil sorumlu sıfatı ile üçüncü kişiye ödediği paranın halefiyet esasınca rücuen tahsilini istediğine ve davalı önceki davada davalı olarak yer almadığına göre iadenin kapsamı, davacının mahkum olup ödediği para, bu paranın kendisi hakkındaki davada verilen hükmün kesinleşmesine kadar işleyecek faizi, önceki davada hükmedilen avukatlık ücreti ve yargılama giderleri toplamından davalının payına düşen kısmıdır.

Kendi kusurlu davranışı ile işin icraya düşmesine yol açan davacı, bu ihmali nedeniyle yapılmış olan icra giderlerini ve hükmün kesinleşmesinden sonra geçen sürede işleyecek faizi isteyemez. Çünkü sözü edilen giderlerle davalının eylemi arasında uygun sebep sonuç bağı yoktur. Mahkemece yapılacak iş, icra giderleri ile hükmün kesinleşmesinden sonra işlemiş olan faize ilişkin istek bölümünün hesaplanıp reddine karar vermekten ibarettir.

Bu ilkelere aykırı düşüncelerle istemin tümünün hüküm altına alınmış olması doğru görülmemiş kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

b)Dava, askerlik hizmeti dolayısıyla verilen zarar nedeni ile müteselsil sorumlu devletin ödediği tutarın, öteki sorumluya rücuuna ilişkindir.

Rücunun amacı, birlikte sorumlular arasında hakkaniyete göre denge kurmaktır. BK’nun 50. maddesi (TBK.61), hakimin takdirini temel almıştır. Anılan madde buyruğuna göre, ilgililerin birbirlerine karşı rücu hakları olup olmadığını ve varsa kapsamını hakim takdir edecektir. Bu madde, her ne kadar birden çok kimselerin ortak kusurlarıyla zarar oluşturmalarını düzenlemiş ise de onu izleyen 51. maddedeki (TBK62) birden çok kişilerin değişik hukuksal nedenlerden sorumluluğunda da belirtilen kural geçerlidir. Öyleyse, çok tipli teselsülde de hakim, rücu kapsamını takdir durumundadır.

Kusur, kapsam belirlemede etkin ise de hakkaniyet de onunla birlikte değerlendirilmesi gereken önemli öğelerdendir. Davalı, Anayasa’nın 72. maddesi gereği, hakkı olan askerlik görevi sırasında kusuru ile zarara yol açmıştır. Hizmetin karşılığında ücret almaması ve bu hizmetin anayasal bir görev niteliğinde olması nedeniyle, tazminatın tamamından sorumlu tutulması, hakkaniyet öğesinin kapsam belirlemede dikkate alınmamış olunması sonucunu doğurur. Şu durumda anılan öğe değerlendirmeye katılarak belirlenen tazminattan belirli bir indirim yapılması gereklidir. Yerel mahkemece açıklanan yönün gözetilmemesi doğru olmadığından karar bu nedenle de bozulmalıdır.