Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/11659 K.2018/7102

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... Gazete Dergi Basım AŞ ve ... aleyhine 27/10/2015 gününde verilen dilekçe ile basın yoluyla kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat ve yayın istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 01/07/2016 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi taraflar vekillerince süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, basın yoluyla kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat ve yayın istemlerine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temiz edilmiştir.

Davacı vekili; müvekkilinin yayın tarihinde ... Üniversitesi İİB Fakültesi sekreteri olarak görev yaptığını, davalı şirketin sahibi olduğu ... gazetesinin 12/11/2014 tarihli nüshasında, diğer davalının kaleme aldığı, “Paralelin İçişleri Bakanı” başlığıyla yayınlanan haberde; müvekkilinin de tesadüfen içinde bulunduğu bir resmin izinsiz olarak yayınlanması nedeniyle haberde yer alan suç örgütünün üyesi izlenimi yaratıldığını, gerçek dışı haberde; devletin güvenilir kaynaklarından alınmayan, haberi yapan davalının sözde yaptığı araştırmalar sonucu tespit ettiği soyut iddialara yer verildiğini, bu şekilde kişilik haklarının ihlal edildiğini belirterek, manevi tazminata hükmedilmesi ve kararın yayınlanması istemlerinde bulunmuştur.

Davalılar vekili; dava dışı bir akademisyenle ilgili olarak yapılan haberde, üniversite çıkışında çekilen fotoğrafta davacının da tesadüfen yer aldığını, haberde davacının isim ve kimliğine yer verilmediğini, normal bir okuyucu tarafından tanınmasının mümkün olmadığını, davacıya yönelik bir isnatta da bulunulmadığını, haberin basın özgürlüğü çerçevesinde görünür gerçeğe uygun olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davacıya ait resmin, örgütle ilişkilendirilen dava dışı şahıs yanında aynı karede yayınlanarak, paralel örgütün üyesi gibi izlenim yaratıldığı, orta düzeydeki okuyucunun fotoğrafı gördüğünde bu şekilde algılamasının doğal olduğu, davalının fotoğrafta gerekli düzenlemeyi yapıp davacının resmini fotoğraf karesinden çıkarmayarak gerekli dikkat ve özeni göstermediği, resmin izinsiz olarak yayınlanarak davacının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır.

Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir.

Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasa'nın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır.

Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Davaya konu haberin incelenmesinde; haberin bütününde dava dışı şahsın örgütsel faaliyetleri hakkında yorum yapıldığı, buna dair ayrıntılı bilgi verildiği, haberin davacıyı hedef almadığı anlaşılmaktadır. İlk sayfada yer alan “Altın İmza” başlıklı haber kısmında ise davacının resmine yer verilmemiştir. Davacının tesadüfen orada bulunduğu ifade edilmekteyse de, haberde davacıyı suç örgütüyle ilişkilendiren herhangi bir ibare ve ifadeye yer verilmemiştir.

Haberin bir bütün olarak değerlendirilmesinde; kamusal yarar içeren bir tartışmaya katkı sağlamış olduğu, dönemin koşulları ve Devletin tehlike olarak gördüğü bir örgütle mücadelesi içinde, gündemde olan paralel yapılanmanın gölge “İçişleri Bakanı” olduğu belirtilen kişinin örgüt içindeki konumuna, mülki idareciler üzerindeki etkinliğine dikkat çekilerek, gündemde olan konular hakkında kamuoyuna yönelik bilgiler içerdiği, ayrıca haberin fotoğraflarla desteklendiği görülmektedir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ve haberin kaleme alınış amacı dikkate alındığında; bu haliyle manevi tazminat sorumluluğunu gerektirecek hukuka aykırılık söz konusu değildir.

Şu halde mahkemece, davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.