Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/603 K.2017/7961

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 24/06/2014 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 13/10/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız şikayet nedeniyle uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, özel bir okulda ingilizce öğretmeni olarak çalıştığını, davalının ise davacının da derslerine giren spor salonunun plates hocası olduğunu, davalının müvekkili hakkında ... C. Başsavcılığının 2014/33811 soruşturma sayılı dosyasından hırsızlık iddiasıyla suç duyurusunda bulunduğunu, davacı hakkında ... 27.Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/189 esasında dava açıldığını, yargılama sonunda beraatine karar verildiğini, hakkında açılan ceza davası ile kişilik haklarının ihlal edildiğini, , yüz kızartıcı hırsızlık suçlaması nedeni ile manevi olarak zarara uğradığını iddia ederek manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Davalı, anayasal şikayet hakkının kullandığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davalının şikayet hakkını haklı gösteren herhangi bir emare bulunmadığı, davalının sırf şüpheye dayalı olarak davacı hakkında hırsızlık isnadında bulunduğu, şikayetinin haklı olduğunun kabulü mümkün olmadığı kanaatine varılarak istemin bir bölümünün ödetilmesine karar verilmiştir.

Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa’nın 36. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

Anayasa’nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın “Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği” başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma

ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25.maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, TBK’nun 58. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlenmiştir.

Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz.

Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir.

Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.

Somut olaya gelince, davalının davacı hakkında hırsızlık şüphesi ile şikayetçi olduğu, davalının şikayetine istinaden yapılan soruşturma neticesinde ... 27. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/189 esasında davacı hakkında ceza davası açıldığı, yargılama neticesinde delil yetersizliği nedeni ile, davacının beraatine karar verildiği anlaşılmıştır. Davacı hakkında kamu davası açıldığına göre yeterli suç şüphesi ve emare bulunduğu gibi, davalının vermiş olduğu şikayet dilekçesi de bir bütün olarak değerlendirildiğinde hak arama özgürlüğü sınırlarının aşılmadığı anlaşılmaktadır.

Şu durumda, mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle, davalının tazminat ile sorumlu tutulmuş olmaları usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.