Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/8513 K.2018/4026

Davacı ... tarafından, davalılar ... ve ... aleyhine 26/03/2015 gününde verilen dilekçe ile haksız şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 11/11/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı; davalılar ile komşu olduğunu, aralarında yaşanan anlaşmazlıklar nedeni ile komşuluk ilişkilerinin iyi olmadığını, davalıların evlerinde hırsızlık yapıldığını iddia ederek kendisi hakkında şikayetçi olduklarını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma neticesinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini, davalıların aralarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle bilerek ve haksız yere şikayette bulunduğunu, bu nedenle kişilik haklarının zedelendiğini belirterek; oluşan manevi zararın tazmini talebinde bulunmuştur.

Davalılar; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece; davalılar tarafından yasal şikayet hakkının kullanıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını ve cezalandırılmasını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

Anayasa'nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın "Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği" başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır.

Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmış, 25. maddesinde kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı belirtilmiş, BK'nın 49. maddesinde ise, (TBK 58) saldırının yaptırımı düzenlenmiştir.

Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda, hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz.

Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikâyet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikâyeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikâyet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir.

Aksi halde şikâyetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.

Dava konusu olay ile ilgisi bulunan ...

Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/1017 soruşturma numaralı dosyasının incelenmesinde; davalıların kolluk birimine verdikleri ifadelerde evlerinin bahçesinden muhtelif eşyaların ve canlı hayvanların çalındığını, davacı ile aralarında eskiye dayalı husumet olduğunu, yapılan hırsızlık ile ilgili davacıdan şüphelendiklerini beyan ettikleri, olay yerinde yapılan incelemelerde ve alınan tanık beyanlarında davacının atılı suçu işlediğine dair herhangi bir delile rastlanılmadığı,

olayın üzerinden yaklaşık iki ay geçtikten sonra kolluk birimi tarafından davalıların yeniden ifadelerinin alındığı ve yine davacıdan şüphelendikleri yönünde beyanda bulundukları, yapılan soruşturma neticesinde de davacının üzerine atılı suçu işlediğine dair soyut beyanlar dışında delil elde edilemediği gerekçesi kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında mevcut deliller değerlendirildiğinde; hırsızlık gibi yüz kızartıcı ve ciddi bir suçlama yoluna gidilmiş olması, herhangi bir delil veya emare ortaya konulamaması, davalılar tarafından verilen ifadelerde ısrarla davacının isminin verilmesi şikayetin haksız olduğunu göstermektedir. Şu durumda; davacının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğundan uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile istemin reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden, kararın bozulması gerekmiştir.