Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/9788 K.2016/11448

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 30/09/2014 gününde verilen dilekçe ile mülkiyet tespiti istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın hukuki yarar yokluğundan reddine dair verilen 16/09/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraflar vekillerince süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, mülkiyetin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, istemin reddine karar verilmiş; karar, taraflar vekillerince temyiz olunmuştur.

Davacı, davalı ile yakın iki arkadaş iken, ... Bank .... Şubesinden bir adet kasa kiralandığını, kasanın kiralandığı andan itibaren sürekli kendisi tarafından kullanıldığını, davalı tarafın bankaya hiç uğramadığı gibi her iki kasa anahtarının da sürekli olarak davacıda olduğunu, daha sonra davalı tarafa borç olarak vermiş olduğu 7.000 euroyu istediği için taraflar arasında husumet başladığını kasadaki para ve altınlar konusunda uyuşmazlık çıktığını iddia ederek, davalı ile arasındaki muarazanın giderilmesini ve ... Bank A.Ş. .... Şubesinde bulunan 133.000 euro ve 159 adet tam cumhuriyet altınının mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalı, kasa açma kapama tutanaklarındaki imzalar davacıya ait olsa bile bu hususun kasadaki malların sahibi olduğunu göstermediğini, zaten davacının davalının verdiği vekalete dayanarak kasa giriş çıkışlarını yaptığını bu nedenle istemin reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, eda davası açılabilecek hallerde tespit istenilmesinde hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106. maddesinde; tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebileceği, tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerektiği düzenlenmiştir.

Bir hukuki ilişkinin varlığının hemen tespit edilmesinde hukuki yararın varlığından bahsedilmesi için; öncelikle davacının bir hakkı yada hukuki durumu güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı, bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verecek nitelikte olmalı, yalnız kesin hüküm etkisine sahip ancak cebri icraya yetki vermeyen tespit hükmü de bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Davaya konu olayda; davacı dava dışı bankadaki kiralık kasada bulunan döviz ve altınların mülkiyetinin kendisine ait olduğunun tespiti isteminde bulunmuştur. Her ne kadar mahkeme gerekçesinde bankanın kiralık kasadaki malları davacı ile davalıya teslim etmemesinin sözkonusu olmadığından bahisle hukuki yararın olmadığını kabul etmişse de; tarafların her ikisinin de kasadaki malvarlıkları hakkında mülkiyet (ayni hak) iddiaları bulunduğundan hukuki yararın varlığı kabul edilerek işin esasına girilerek yargılama

sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile istemin hukuki yarar ve dava şartı yokluğundan reddedilmesi usul ve yasaya uygun olmamış, bu durum kararın bozulmasını gerektirmiştir.