Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2019/105 K.2019/3545

Taraflar arasındaki haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yerel mahkemece verilen gün ve sayısı yukarıda yazılı kararın; Dairemizin 15/10/2018 gün ve 2018/3128-2018/6193 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Süresi içinde davacı vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla HUMK’un 440-442. maddeleri uyarınca tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, yargı hakkı yokluğu nedeniyle dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine dair verilen karar, Dairemizin 15/10/2018 gün, 2018/3128 esas ve 2018/6193 karar sayılı ilamı ile onanmış, davacı tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir.

Davacı vekili; müvekkilinin yardım gönüllülerini taşıyan Mavi Marmara isimli gemi ile ...'ye insani yardım götürmek amacıyla uluslararası sularda seyrederken ... silahlı güçleri tarafından uygulanan saldırı nedeniyle ağır şekilde yaralandığını, 'de üç, Türkiye'de iki çok ciddi ameliyat geçirdiğini belirterek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Davalı, davaya cevap vermemiş ve yargılamaya katılmamıştır.

Mahkemece, davaya konu olayın Türk kaza hudutlarında değil uluslararası sularda meydana geldiği, davalı devletin hakimiyet tasarrufundan doğduğu, mahkemenin başka bir devleti yargılama yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle yargı hakkı yokluğu nedeniyle dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kamuoyunda "Mavi Marmara" yahut "Konvoy Hadisesi" olarak bilinen olay 31/05/2010 tarihinde meydana gelmiş olup ...'ye yardım götürmek amacıyla uluslararası sularda seyir halinde olan Mavi Marmara isimli gemiye ...'nin silahlı güçleri tarafından saldırı gerçekleştirilmiştir. Bu saldırı nedeniyle on kişi yaşamını yitirmiş, çok sayıda kişi de yaralanmıştır. Davacı da olay sırasında yaralandığını belirterek ... aleyhine eldeki davayı ikame etmiştir.

Türk ve Hükümetleri arasında yapılan görüşmeler neticesinde, mahkemenin karar tarihinden sonra, 28/06/2016 tarihli "Türkiye Cumhuriyeti ile ... Arasında Tazminata İlişkin Usul Anlaşması" isimli anlaşma akdedilmiş, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair 6743 sayılı Kanun 20/08/2016 tarihinde kabul edilerek 01/09/2016 tarihinde Resmi Gazete'nin 29818 sayısında yayımlanmış, anlaşma Bakanlar Kurulu tarafından 07/09/2016 tarihinde onaylanarak 09/09/2016 tarihinde bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanması ile yürürlüğe girmiştir.

1982 Anayasasının "Milletlerarası Andlaşmaları Uygun Bulma" başlıklı 90/5. maddesi uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmünde olup anılan usul anlaşması hükümlerinin derdest davalarda da uygulanacağı anlaşmanın 4. ve 5. maddelerinden anlaşılmaktadır.

Anlaşmanın 4. maddesinde. "Türkiye ve , diğer tarafa veya diğer taraf adına hareket edenlere hukuki veya başka bir sorumluluk yüklemeyecekleri ve bu anlayışın taraflardan herhangi birinin veya taraflar adına hareket edenlerin cezai veya hukuki sorumluluğu kabul ettiği veya üstlendiği şeklinde yorumlanmayacağı hususlarında mutabıktır.

Her halükarda, bu anlaşma, 'in, adına hareket edenlerin ve vatandaşlarının, Türkiye Cumhuriyeti veya Türk gerçek veya tüzel kişileri tarafından konvoy hadisesiyle ilgili olarak kendilerine yönelik doğrudan ya da dolaylı olarak Türkiye'de yapılmış veya yapılacak her türlü hukuki ya da cezai talebe ilişkin her türlü sorumluluktan tamamen muaf tutulmalarını sağlayacaktır" hükmü, 5. maddesinde.

"Herhangi bir Türk gerçek veya tüzel kişisi tarafından veya bu kişiler adına, Hükümeti veya gerçek veya tüzel kişilerine karşı herhangi bir para talebi öne sürülmesi veya taleplerin sürdürülmesi halinde, yukarıdaki hükümlere bakılmaksızın, Hükümeti, onun adına hareket edenler ve/veya vatandaşlarının tüm kayıpları, masrafları, hasarları ve/veya harcamaları Türk Hükümeti tarafından karşılanacaktır " hükmü düzenlenmiştir.

Anılan düzenleme karşısında mahkemece; davaya konu Mavi Marmara olayı (Konvoy Hadisesi) ile ilgili olarak ... aleyhine yapılmış eldeki tazminat talebi nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 124/2. maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti ...'ni davaya dahil etmek üzere davacı tarafa süre verilmeli ve dahil edildiği takdirde temyiz aşamasında yürürlüğe giren anılan anlaşmanın tüm maddelerini birlikte değerlendirerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Dairemizce, hükmün onanmasına karar verilmiş ise de; kararın açıklanan nedenle bozulması gerekir. Şu halde; karar düzeltme istemi HUMK’un 440-442 maddeleri uyarınca kabul edilmeli Dairemizin 15/10/2018 gün, 2018/3128 esas ve 2018/6193 karar sayılı onama ilamı kaldırılmalı, karar açıklanan nedenle bozulmalıdır.