Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2019/669 K.2019/5053

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 15/01/2015 gününde verilen dilekçe ile rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın usulden reddine dair verilen 07/12/2018 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava, 2330 sayılı yasa uyarınca rücuen tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili; davalının haksız eylemi ile yaralanan dava dışı polis memuru İlker Ulukan'a 2330 sayılı Kanun gereğince ödenen tazminatın rücuen tahsili isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, davanın 2330 sayılı Kanuna dayalı rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu, davalının mahkeme kararıyla vesayet altına alındığı ve hukuki ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı BK'nun temyiz kudretini haiz olmayanların mesuliyetini düzenleyen 54. maddesi ''Hakkaniyet iktiza ediyorsa hakim, temyiz kudretini haiz olmayan kimseyi ika ettiği zararın tamamen yahut kısmen tazminine mahkum eder. Temyiz kudretini muvakkaten ızaa eden kimse, bu halde iken yapmış olduğu zararı tazmine mecburdur. Şu kadar ki kendi kusuru olmaksızın ika edilmiş olduğunu ispat eder ise mesul olmaz.'' hükmüne amirdir.

Kural olarak haksız eylem nedeni ile verilen zararlarda sorumluluk kusura dayanır. Kusur sorumluluğu için de Medeni Kanun'un 13. maddesinde belirtilen ayırt etme gücünün varlığı gerekli ve yeterli koşuldur. Diğer yandan aynı yasanın 15. maddesi gereğince yasada gösterilen ayrık durumların varlığı durumunda ayırt etme gücü bulunmayanlar da haksız eylemleri nedeni ile verdikleri zararlardan sorumlu tutulabilirler. Bu ayrık durumlardan birisi de Borçlar Kanunu'nun 54/1 maddesinde düzenlenmiş bulunan hak ve adalete dayalı nesnel (objektif) sorumluluktur.

Bu düzenleme ile hakime, geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bu yetkinin, her olayı çevreleyen koşulların gözönünde bulundurularak kullanılması gerekir. Bu bağlamda, ayırt etme gücü bulunmayanın eyleminin doğurduğu özel tehlike; ayırt etme gücü bulunmamasına karşın, objektif ölçüler içinde ona yüklenilebilecek bir kusurun varlığı; ayırt etme gücü bulunmayanın, eylem sırasındaki öznel durumu ve zarar görene yönelik tutumu ile tarafların ekonomik varlıklarının gözönünde tutulması gerekir. Özellikle, haksız eylemde bulunanın sorumluluğunun onun yönünden rahatlıkla katlanılabilir; zarara uğrayan yönünden de hissedilebilir ölçüde ekonomik sonuçlar doğurması durumunda, ayırt etme gücü bulunmayanın sorumlu tutulması benimsenebilir.

Şu durumda; mahkemece dava konusu eylem nedeniyle davalının sorumluluğun bulunup bulunmadığı hususunda olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 54/2. maddesi (6098 sayılı TBK'nın 65. maddesi) uyarınca değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken açıklanan yönler gözetilmeksizin hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.