Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2020/1885 K.2021/7417

Taraflar arasındaki muvazaa davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 09/10/2018 Salı günü davacı vekili Av. ... ile davalı ... Gıda vekili Av. ... geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı vekili ile davalı ... Gıda vekili dinlendikten sonra eksiklik nedeniyle iade edilen dosya ikmal edildikten sonra tekrar gelmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili; müvekkilinin ... 23. İcra Müdürlüğü'nün 2009/9790 E, 2009/11306 Esas 2009/11307, 2009/12898 Esas, 2009/11851 Esas sayılı dosyalarında ... Besi Çiftliği Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin alacaklısı konumunda iken ... Besi Çiftliği Paz. San. Tic. Ltd Şti.’nin, ... Aslîye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/174 Esas, 2011/158 Karar sayılı kararı ile iflas ettiğini, Şirketin iflası üzerine davalılardan ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San.

A.Ş.’nin, iflas eden ... şirketinin bütün borçlarını temlik aldığını ve bunun üzerine müvekkili ile aralarında iki adet temlikname sözleşmesi imzalandığını, davalı ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.’nin iflas eden ... şirketinin müvekkiline olan tüm borcunu ödemeyi taahhüt ettiğini ve temlik eden alacak miktarının toplamda 1.775.000,00 TL olarak belirlendiğini, belirlenen bu bedel karşılığında ...

Kırmızı Et firmasından 10/02/2012 tarihi ile 21/03/2013 tarihi arasında vadesi olan çekler alındığını, müvekkilin, alınan temlikler ve verilen çekler nedeniyle güvenini kazanan ...

Kırmızı Et Firmasının, ... fabrikasını işler hale getirmek amacıyla hammaddeye ihtiyaç duyduğunu ve bu süreçte yardıma ihtiyaçları olduğunu ve uzun vade ödemeli et anlaşması yapmak istediklerini belirtmek suretiyle müvekkilinden toplamda 991.634,88 TL et satın aldığını, böylece davalı firmanın, müvekkile hem çeklerden hem de daha sonra yapılan alışverişlerdeki faturalardan bu denli borçlu iken üzerine kayıtlı dava konusu gayrimenkulü mümkün olan en hızlı haliyle diğer davalıya devretmesinin açıkça muvazaanın ispatı olduğunu, davalı ...

Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.’nin müvekkiline olan borçlarını ödemeyip üzerine kayıtlı mevcut malları kaçırma girişimlerinde bulunduğunu, dava konusu ... ili, ...

İlçesi, İybeler Köyü ... Mevkii, 101 ada 1 parselde kayıtlı bulunan fabrikayı 01/10/2012 tarihinde ... firmasına devrettiğini belirterek davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tîc. Ltd. Şti. ile müvekkile borçlu ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş. arasında muvazaalı olarak yapılan tapu tescil işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Gıda vekili; müvekkili şirketin dava konusu taşınmazı ... İcra Müdürlüğü'nün 2009/1813 Talimat sayılı dosyasından, 06/08/2012 tarihinde, yaklaşık 873.000,00 TL'ye satın aldıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Gıda vekili; dava konusu taşınmazın davalı ... Kırmızı Ltd. Şirketi tarafından ... İcra Müdürlüğünün 2009/185 Talimat sayılı dosyası üzerinde İcra satışından (İhaleden) satın alındığını, müvekkilinin de dava konusu taşınmazı ihtiyacına binaen satın aldığını, taşınmazın satış bedelinin 01/10/2012 tarihinde - ... Kırmızı A.Ş. yetkilisi...'a elden nakit olarak ödendiğini, devrin gerçek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan delillere göre; dava konusu taşınmazın gerçek değeri ile devir bedeli arasında açıkça nispetsizlik bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda dava konusu taşınmazın davalı ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San. A.Ş tarafından davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tîc. Ltd.

Şti.'ye muvazaalı olarak devir işlemi gerçekleştiği kanaatine varılarak asıl dava ve birleşen dava yönünden davanın kabulü ile; davaya konu ... ili ... ilçesi, İğbeler köyü 101 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın davalı ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San. A.Ş tarafından davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnş. Malz. Tekstil, San. ve Tic. Ltd. Şti'ne yapılan tapu tescil işleminin iptali ile taşınmazın davalı ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San.

A.Ş adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San.ve Tic.Ltd.Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava BK'nun 19. maddesine dayalı olarak açılan muvazaalı işlemin iptaline ilişkindir.

HMK'nın 33.maddesine göre Hakim, Türk hukukunu res’en uygulamak zorundadır. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme Hakime aittir. Bu nedenle tarafların hukuki nitelendirmeyi doğru yapmak zorunluluğu yoktur. Başka bir ifade ile Hakim, bildirilen hukuki sebeplerle bağlı olmayıp, hukuki sebebi kendiliğinden bulup uygulamakla sorumludur.

Dava dilekçesindeki ileri sürüşe ve yargılama sırasındaki sözlü ve yazılı açıklamalara göre dava niteliği itibarıyla TBK'nun 19.maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı iptal davasıdır. Yüzeysel bakıldığında iptal davaları ile muvazaa davaları arasında bir benzerlik görülmekte ise de bu benzerlik her iki davanın güttüğü amaçtan öte gitmemektedir. İİK'nun 277.maddesinde sözü edilen iptal davaları borçlu tarafından geçerli olarak yapılmış bazı tasarrufların hükümsüz kılınması için açılır. Oysa muvazaa davası borçlunun yaptığı tasarrufi işlemlerin gerçekte hiç yapılmamış olduğunu tespit ettirmeyi amaçlar. Kural olarak muvazaa nedeniyle hakları ihlal olunan ve zarar gören 3.kişiler tek taraflı veya çok taraflı hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilirler.

3.kişinin danışıklı işlem ile hakkının zarar gördüğünün benimsenebilmesi için onun danışıklı işlemde bulunandan bir alacağının var olması ve bu alacağın ödenmesinin önlemek

amacıyla danışıklı bir işlem yapılması gerekir. Davacının bu davadaki amacı alacağını tahsil edebilmek için muvazaa nedeniyle temelde geçersiz olan işlemin hükümsüzlüğünü sağlamaktır. Muvazaaya dayalı davalarda davacının icra takibine geçmesi ve aciz belgesi almasına gerek yoktur. Çünkü yukarıda açıklandığı gibi İİK'nun 277. ve izleyen maddelerinde iptal davasına konu tasarruflar özünde geçerli olmasına rağmen kanunun icra hukuku yönünden iptaline imkan verdiği tasarruflardır.

Muvazaaya dayalı iptal davasında ise davacı muvazaalı işlemle kendisinin zararlandırıldığını ileri sürmektedir. İİK'nun 277. ve izleyen maddelerinde düzenlenen iptal davası açma hakkı davacının genel hükümlere, muvazaaya dayanarak dava açmasına engel değildir.

Davacının iddiasını kanıtlaması halinde iddianın taşınmazın aynına ilişkin olmadığı,alacağın tahsiline yönelik bulunduğu da gözetilerek İİK'nun 283/1,2. maddesi kıyasen uygulanarak iptal ve tescile gerek olmaksızın davacının taşınmazların haciz ve satışını isteyebilmesi yönünden hüküm kurulması gerekecektir.

Somut olayda, mahkemece; dava konusu taşınmazın gerçek değeri ile devir bedeli arasında açıkça nispetsizlik bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda dava konusu taşınmazın muvazaalı olarak devredildiği kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmişse de. BK'nun 19.maddesine göre açılan davalarda muvazaa olgusunun ispatında taşınmazın tapudaki devir bedeli ile gerçek değeri arasındaki fark yeterli değildir.

Ancak; davalıların aynı işkolunda faaliyet gösterdikleri anlaşılmış olup, davalı ... Kırmızı Et Gıda ve Hayvancılık Tic.ve San. A.Ş ve ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin ilk kuruluşundan itibaren tüm ortakları ile hisse devirlerini ve yetkilileri ile faaliyet adreslerini gösterir ticaret sicil kayıt örneklerinin getirtilerek şirketlerin ortakları arasında bir organik bağ bulunup bulunmadığı, ayrıca ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davalılar arasında bir ticari ilişki bulunup bulunmadığı, buna göre davalılar arasındaki tasarrufun muvazaalı olup olmadığının mahkemece değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı gerekçeyle hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

2-Kabule göre de, muvazaanın; irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabileceği, böyle bir iddia karşısında aslolan tarafların akitteki gerçek ve müşterek amaçların saptanması olduğu, davacının alacağının tahsilini sağlamak amacıyla eldeki davayı açtığı, taşınmaz satışının iptali ile alacağını temin etme imkanı olacağından davacının böyle bir davayı açmasında hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Davacının iddiasını kanıtlaması halinde iddianın taşınmazın aynına ilişkin olmadığı, alacağın tahsiline yönelik bulunduğu da gözetilerek İİK 283/1 maddesi kıyasen uygulanarak iptal ve tescile gerek olmaksızın davacının, taşınmazın haciz ve satışını isteyebilmesi yönünden hüküm kurulması gerekirken tapunun iptali ile borçlu adına tesciline karar verilmesi de doğru değildir.