Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/10214 K.2023/8468

Taraflar arasında görülen hayat sigorta poliçesinden kaynaklı teminat bedeli alacağı davasında mahkemece verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesince bozma karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı ...Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde; davacı murisi ... ...'nın 17.09.2010 tarihinde, 95.000,00 TL miktarlı ve 120 ay vadeli konut kredisi kullandığını, vefat ettiği 24.05.2013 tarihine kadar ödemelerini düzenli yaptığını, ilk yıl hayat sigortasının yapıldığını, sonraki yıllarda davalı bankanın ve davalı sigorta şirketlerinin aralarındaki sözleşme gereğince sigortayı yenileme yükümlülüğü olduğu halde yenilemediklerini bu nedenle bankanın ve sigorta şirketlerinin kusurlu davrandığını ileri sürerek murislerinin hayat sigortalı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde; bankanın husumet ehliyetinin bulunmadığını, husumetin Finans Emeklilik AŞ'ye yönlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin bu dava yönünden husumet ehliyeti bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ...Ş. davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2014 tarihli ve 2013/1008 Esas, 2014/532 Karar ... kararıyla; sigorta sözleşmesinin yalnızca ilk yıl için yapılıp daha sonraki yıllarda yenilenmediği, bu sebeple sigortanın yenileneceği konusunda muris nezdinde bir ... oluşturmadığı ve Civ Hayat sigortası A.Ş ile yalnızca kredi kart borcunu teminat altına alan hayat sigortası yapıldığından bahisle davanın Civ Hayat Sigortası A.Ş yönünden husumet nedeniyle reddine, Finansbank A.Ş ve ... Finans A.Ş yönünden esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesi'nin 09.11.2015 tarihli 2014/39579 esas 2015/32370 karar ... ilamı ile; ''1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davacı murisi ... ...'nın 17.09.2010 tarihinde 120 ay vadeli, 95000,00 TL 'lik konut kredisi kullandığını, murisin 24.05.2013 tarihinde öldüğünü, kredinin kullanımı sırasında 2010-2011 dönemi için bir kez hayat sigortasının yapıldığını, bir yıllık sigortanın bitiminde sigortanın davalı banka tarafından yenilenmediğini, aralarındaki sözleşmeye göre hayat sigortasının yenilenmesi sorumluluğunun Bankaya ve sigorta şirketlerine ait olduğunu ileri sürerek, murisin ölüm tarihinde konut kredisi hayat sigortasının yürürlükte olduğunun tespiti talepli olarak eldeki davayı açmıştır.Uyuşmazlık bir yılık kredi hayat sigortasının bitiminde bankanın sigortayı yenileme ve sigortalıya bildirimde bulunma yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Uyuşmazlıkla ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleri incelendiğinde.

17.1.2009 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak, 1.2.2009 tarihinde yürürlüğe giren, “Bireysel Kredilerde Bağlantılı Sigortalar uygulama Esasları Yönetmeliği”nin “Amaç” başlıklı bölümünde, “Bu Yönetmeliğin amacı, kredi kuruluşları tarafından verilen kredilerle bağlantılı olan zorunlu ve ihtiyari sigorta ürünlerinin sunumunda birlik ve güvenilirliği sağlamak, sigorta ettirenlerin, sigortalıların ve lehdarların hak ve menfaatlerini korumak ve verilecek hizmete ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” denilmekte, “Kapsam” başlıklı bölümünde ise, “Bu Yönetmelik,

Türkiye’de faaliyet gösteren her türlü kredi kuruluşunun sağladığı kredilerle bağlantılı yaptırılan ihtiyari ve zorunlu sigortaları ve bu sigortalar dahilinde verilecek teminatları kapsar.” denildikten sonra aynı Yönetmeliğin “İhtiyari Sigortalar” başlığında düzenlenen, 6. maddesinin 2. fıkrasında da, “İhtiyari sigortalarda, kredi süresi içerisinde yenileme sorumluluğu kredi kullanana, yenilemeye ilişkin bildirim yapma ve bilgilendirme sorumluluğu ise kredi kuruluşuna aittir.” denilmektedir.Davacının murisi ile davalı banka arasında imzalanan sözleşmenin 9/5-2. maddesinde ise,

" Müşteri açılan kredi sebebiyle bankanın uygun göreceği bedel ve şartlarda ... kaza sigortası, hayat sigortası yaptıracağını, süresi biten poliçeleri yenileyeceğini,hayat sigortası bulunması halinde ilgili sigorta poliçesinde Bankanın dain ve mürtehin olarak gösterilmesi yönünde gerekli değişikliği yaparak poliçeyi bankaya teslim edeceğini, bankanın bu sigortalarla ilgili prim tutarlarını müşterinin banka nezdindeki hesaplarından re'sen tahsile yetkili olduğunu, vefat halinde sigorta şirketince ödenecek tazminattan o tarihteki bankaya olan borcun mahsubundan sonra kalacak olan meblağın kanuni mirasçılarına ödenmesini beyan, kabul,

ve taahhüt eder" hükmü bulunmaktadır. Kredi sözleşmesi nedeniyle hayat sigortası yapılmasındaki amaç, Banka yönünden kredi borcunun teminat altına alınması olduğu kadar, belli bir prim borcu getirmekle birlikte, sigortalının da bunda menfaatinin olduğu kuşkusuzdur. Bu nedenle uyuşmazlığın çözümünde, her iki tarafın da hak ve menfaatlerinin gözetilip korunması esas alınmalıdır.

Nitekim, kredi sözleşmeleriyle bağlantılı sigortaların yapılması halinde sigorta ettirenlerin, sigortalıların ve lehdarların hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla çıkarılan, “Bireysel Kredilerde Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği”, 17.1.2009 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak, 1.2.2009 tarihinde de yürürlüğe girmiştir.

Her ne kadar, sözleşmenin 9.5 maddesi hayat sigortası konusunda davalı Bankaya değil, kredi borçlusuna yükümlülük getirildiği anlaşılmakta ise de, yine az yukarıda sözü edilen Yönetmeliğin ilgili hükmü gereğince de, kredi süresi içerisinde sigorta poliçesini yenileme sorumluluğu kredi kullanana ait olmakla birlikte, yenilemeye ilişkin bildirim Yapma ve bilgilendirme sorumluluğunun da kredi veren Bankaya ait olduğunun kabulü gerekir.

Somut olayda, daini mürtehin sıfatına sahip, kredi veren kuruluş olan ve aynı zamanda sigorta şirketinin acentesi olan davalı Bankanın, 12.05.2010 tarihinde sona ... davacnın murisine ait kredili hayat sigortasının yenilenmesi için en azından muhatabına bildirim yapmak suretiyle kredi borçlusunu konu ile ilgili bilgilendirmesi, asgari özen yükümlülüğünün bir sonucu olduğu gibi, Medeni Kanunun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kurallarının da bir gereğidir.

Bu nedenle davacının uğradığı zarar nedeniyle tarafların müterafık kusurlu oldukları sonucuna varılmalıdır. O halde mahkemece davacının murisinin ve davalı bankanın kusur oranları takdir edilerek, sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.'' gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece bozma ilamına uyularak rapor alındığı, üçlü bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporun dosya kapsamına, Yargıtay ilamına uygun ve yeterli irdelemeleri içerdiği, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin 6/2 nci maddesine göre ihtiyari sigortalarda kredi süresi içerisinde sigortayı yenileme sorumluluğunun kredi kullanana, yenilemeye ilişkin bildirim yapma ve bilgilendirme sorumluluğunun ise kredi kuruluşuna ait olduğu,

konut kredisi kullandıran bankanın sigortanın yenilenmesi için zorunlu olduğu bilgilendirmeyi yapmaması, davacının murisinin de sigortanın yenilenip yenilenmediğini takip ederek yenilenmesi için gereken işlemleri yapmaması sebebi ile eşit oranda kusurlu olduğunun belirtildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davanın Finansbank AŞ ve HDI Sigorta AŞ (CIV Hayat) yönünden husumet yokluğu nedeni ile reddine, davanın ...yönünden kısmen kabulüne, davacının miras bırakanı ... ...'nın ölüm tarihi olan 24.05.2013 tarihinden itibaren Finansbank AŞ'ye olan kredi borcunun yarısından ...nin sorumlu olduğunun tespitine,

fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ...Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; rapordaki kusur belirlenmesinin hangi kıstaslara göre yapıldığının gerekçelendirilmediğini, sigortalı murisin hayat sigorta poliçesinin yenilenmemesinde hiçbir kusurunun bulunmadığını, konut kredisi sözleşmesinin 9. maddesinde davalı bankanın uygun göreceği bedel ve şartlarda hayat sigortası yaptıracağını, banka bu konuda her yıl sigorta poliçesinin yenilenmesi noktasında sorumluluğu konut kredisi sözleşmesinin 9. maddesiyle üstlendiğini ve bu sözleşmeyle müteveffa eşin hesabından yenilemeye ilişkin poliçe prim bedelinin tahsilatının yapılması talimatının verildiği, davalı ...Ş. ve ...

Finans A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olsa da; yukarıda açıklandığı üzere hayat sigortası poliçesinin yenilenmesi noktasında sorumluluk üstlendikleri ve bu konuda müvekkilinden talimat aldıklarını, asli kusurları olduğunun açık olduğunu, yani bu asli kusurun oluşmasında davalıların arasında fiili irtibat bulunduğunu, husumet yokluğuyla red kararı yerinde olmadığını, iki davalı lehine hükmedilen vekalet ücretine ilişkin kararın bozulması gerektiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Emekilik Hayat A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu poliçenin vefat tarihinden önce vadesinin sona erdiğini, hayat sigortasının yaptırılmasının zorunlu olmadığını, bilirkişi raporu ile savunmanın kanıtlandığını, sigorta sertifikasının vefat tarihinde yürürlükte olmaması nedeniyle davacının tazminat talep edemeyeceğinin belirtildiği, kararın gerekçesinde sigortalı ve sigorta ettiren bankanın ortak kusurlu olduğundan bahsedilmiş olmasına rağmen hüküm kısmında banka yönünden davanın reddine, sigorta şirketi yönünden ise kabulüne karar verildiğini, gerekçe ile hükmün çeliştiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı murisinin davalı banka ile imzaladığı konut kredi sözleşmesi sırasında, bankanın sigorta kuruluşu tarafından yapılan hayat sigorta poliçesinin yenilenmemesi nedeniyle kusur durumunun tespiti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd. maddeleri, Bireysel Kredilerde Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrası, Hayat Sigortası Genel Şartları, davacı ile davalı banka arasında imzalanan kredi sözleşmesinin 9/5-2 inci maddesi.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı vekili ve davalı ...Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

6502 ... Tüketici'nin Korunması Hakkında Kanun'un 73/2 nci maddesi gereğince davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ...Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine