Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/14828 K.2021/5403

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne dair verilen 13/11/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi asıl ve birleşen ... 2. ASHM’nin 2015/375-2015/425 sayılı dosyasında bir kısım davacılar ...,... vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

KARAR

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili, davalıların sürücüsü, zorunlu trafik mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın, davacıların eşi/ babası...’a çarpmasıyla ölümlü kaza meydana geldiğini, davacıların ölenin maddi desteğinden yoksun kaldığını ve tüm davacıların manevi zarara uğradıklarını, sürücünün işvereni olan davalı ... Müh. Ltd.

Şti'nin de zarardan sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve davalı ... şirketlerinin sadece maddi tazminattan sorumlu olmak kaydıyla davacı ... ... için 5.000,00 TL. maddi 60.000 TL manevi, davacı ... için 5.000,00 TL maddi 35.000,00 TL manevi, davacı ... için 5.000,00 TL maddi 35.000,00 TL manevi, ... ... için 5.000,00 TL maddi 35.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiş; alınan bilirkişi raporu doğrultusunda taleplerini yükseltmiştir.

Birleşen davada davacı ... vekili, davalıların sürücüsü, trafik mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın, davacının oğlu...’a çarpmasıyla ölümlü kaza meydana geldiğini, ölenin maddi desteğinden yoksun kaldığını ve manevi zarara uğradığını belirterek araçta oluşan hasar için 5.000,00 TL, destekten yoksun kalma tazmnatı için 1.000,00 TL, manevi tazminat yönünden ise 5.000,00 TL’nin davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiş; alınan bilirkişi raporu doğrultusunda taleplerini yükseltmiştir. Davalılar ayrı ayrı davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davacı ... ... için 155.628,12 TL, davacı ... için 12.270,39 TL Davacı ... için 15.719,95 TL destekten yoksun kalma tazminat bedelinin davalı ...'den (haksız fiil tarihi olan) 02/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ... şirketleri ... sigorta A.ş ve ...

Sigorta A.Ş'nden (sigorta poliçe bedeliyle sınırlı kalmak şartıyla) dava tarihi olan 17/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalılar ödenmesine birleşen 2015/375 esas sayılı dava dosyası yönünden; davacı... için 23.647,54 TL destekten yoksun kalma tazminat bedelinin davalı ...'den (haksız fiil tarihi olan) 02/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketleri ...

Sigorta A.ş ve ... sigorta A.Ş.'den (sigorta bedelleri ile sınırlı kalmak şartıyla), dava tarihi olan 30/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, birleşen 2013/741 esas sayılı dava dosyası yönünden; davacı ... için 19.405,49 TL destekten yoksun kalma tazminat bedeli ile davacı taraf adına kayıtlı ...

Plaka sayılı araçta meydana gelen 6.640,00 TL maddi zararın davalı ...'den (haksız fiil tarihi olan) 02/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketleri ...

Sigorta A.ş ve ... sigorta A.Ş.'den (sigorta bedelleri ile sınırlı kalmak şartıyla), dava tarihi olan 18/09/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 4.000 TL manevi tazminatın 02/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsiline karar verilmiş, hüküm; asıl ve birleşen davada davacılar ..., ... ..., ..., ... ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacılar ..., ... ..., ..., ... ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destek zararına dayalı maddi tazminat istemine ilişkindir. Davacılar vekili, müvekkillerinin desteğinin meydana gelen kazada vefat ettiğini açıklayıp destek tazminatı talebinde bulunmuş, tazminatın belirlenmesi amacı ile bilirkişiden rapor alınmış, alınan raporda desteğin ve hak sahiplerinin yaşam sürelerinin belirlenmesinde 1931 tarihli PMF yaşam tablosu dikkate alınarak hesaplama yapılmış, mahkemece bu rapor hükme esas alınmıştır.

Gerçek zarar miktarı; hak sahiplerinin ve desteğin olay tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır.

Hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda ...’dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvelleri ile saptanmakta ise de. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, ... Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, ... Üniversitesi ve ... Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup, gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır.

Bu durumda diğer kurumlar ile Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi de göz önüne alındığında, Dairemizce de tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosunun esas alınmasının güncellenen ülke gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir.

Buna göre desteğin ve temyiz eden davacıların muhtemel bakiye yaşam süresinin TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre belirlenmesi suretiyle tazminat miktarının hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3-TBK'nun 53/3. maddesi gereği, ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde, onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir. Yasa metninden de anlaşılacağı gibi destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.

Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Yoksun kalınan gerçek destek miktarının tespit edilebilmesi için öncelikle desteğin sağlığında elde ettiği net gelirin doğru saptanması icap eder. Destekten yoksunluk zararının hesabında müteveffanın gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır.

Desteğin kaza tarihi itibariyle mesleği ve geliri tespit edilmelidir. Kişinin herhangi bir işi yoksa, desteğin geliri asgari ücret kabul edilerek, raporun hazırlandığı tarihteki net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacaktır. Eğer desteğin gelirinin asgari ücret üzerinde olduğu, bir başka anlatımla herhangi bir işyerinde çalıştığı ya da bir meslek icra ettiği ve asgari ücret üzerinde bir gelir elde edildiği iddia ediliyorsa bunun ispat edilmesi gerekir.

Davacılar desteğin asgari ücret üzerinde bir gelir elde ettiğini iddia etmiş ise...'dan trafik kazasının olduğu tarihteki desteğin ücret ve gelirlerini gösterir tüm belgeler getirtmelidir.

Kişi belirli bir iş yerine bağlı olmaksızın belirli bir meslek icra eden kişilerden ise ... kayıtları olup olmadığı da araştırılarak ekonomik ve sosyal durumu ile ilgili zabıta araştırması yanında o meslek odasından o mesleği icra edenlerin kaza tarihi itibarı ile ortalama ücretleri sorulmalıdır.

Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre, desteğin ölüm tarihindeki gelir durumunun davacı tarafça kanıtlanması gerekir. Bunun kanıtlanmaması halinde ise maddi destek tazminatının hesabında asgari ücretin esas alınacağı kabul edilmektedir. Sadece tanık beyanları ile kazanç tespiti mümkün olmayıp bunun bir takım belge ve kayıtlarla desteklenmesi gerekmektedir.

Somut olayda; kazada ölen...’ın ateşleyici(dinamitçi, barutçu) belgesinin bulunduğu belirtilmiş ve aylık gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğu iddia edilmiş bu iddianın ispatı bakımından, ticaret odasından emsal araştırması deliline dayanılmıştır. Mahkemece desteğin gerçek geliri araştırılmadan asgari ücret üzerinden yapılan hesaba itibar edilerek karar verilmiştir.

Davaya konu kazada ölen...’ın olay tarihinde 29 yaşında olduğu, desteğin geliri bakımından... ya da vergi dairesi gibi resmi kurumlardan araştırma yapılmadan gelirinin asgari ücret üzerinden hesap edilmesi hatalı olmuştur. Eksik inceleme ile karar verilemez.

Bu durumda mahkemece; öncelikle davacılar desteğinin kazancına ilişkin ilgili vergi dairesinden belgelerin getirtilmesi, davacılar desteğinin kaza tarihinden önceki... hizmet dökümü ile bu suretle temin edilen resmi belgelerdeki net kazançları dikkate alınarak tazminat hesabına esas gelirin net biçimde belirlenmesi ile davacıların desteğinin, ifade olunan biçimde saptanan geliri üzerinden, aksi takdirde desteğin çalışma süresi, ustalık

durumu gibi hususlar gözönüne alınarak asgari ücretin bir miktar üzerinde gelirinin bulunduğu kabul edilerek tazminatın hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davacıların iddiaları araştırılmadan desteğin asgari ücret üzerinden gelir elde ettiği kabul edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.