Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/1593 K.2023/5305

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ...'dan alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine ... 5 İcra Müdürlüğü'nün 2015/5895 sayılı dosya ile takip yapıldığını, takibin kesinleştiğini, davalı borçlunun adına kayıtlı ... İli, ... İlçesi, ... Mah., 7716 ada, 1 parselde 12 cilt ve 1181 sayfa numaralı taşınmazda yer alan 11 nolu bağımsız bölümü ipotek yükü ile birlikte davalı ...'e onun da davalı ...'na devrettiğinin tespit edildiğini beyan ederek, davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılardan ... cevap dilekçesinde özetle: emlakçılık yaptığını, davalı borçlu ile anlaşarak 05.12.2014 tarihinde satın aldığını ve hemen akabinde üyesi olduğu sahibinden.com sitesine yine satılık olarak ilan verdiğini, 16.12.2014 tarihinde evi ... isimli kişiye sattığını, emlakçı olarak alım satım işi yaptığını, ne aldığı kişiyi ne de sattığı kişiyi daha önceden tanımadığını, tamamen ticaret işi yaptığını, hiçbir belgeye dayanmadan sadece satışların yakın tarih olması yüzünden davalı olarak adının geçtiğini, asılsız ve hiçbir belgeye dayanmadan yapılan suçlamaları kabul etmediğini, bu davadan dolayı müşterilerine karşı mahcup olduğunu,

bu durumun işletmesi için kötü bir izlenim bıraktığını, ticari kariyerinin bozulduğunu, tarafına karşı davacı olanlardan maddi ve manevi davacı olduğunu beyan etmiştir.

2. Davalılardan ... cevap dilekçesinde özetle: internette yer alan ilana göre satın aldığını, diğer davalıları tanımadığını, muvazaalı işlem yapılmadığını, iyi niyetli olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.07.2019 tarihli ve 2018/514 esas ve 2019/355 karar sayılı kararıyla; ....inşaat mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen rapora göre tasarruf konusu taşınmazın devir tarihindeki rayiç değerinin 115.000,00 TL olduğu, ... ... isimli işyerini işleten ...'in bu taşınmazı 93.500,00 TL bedelle satın aldığı, bu konuda dosyada harici satış sözleşmesinin dosyada olduğu, davalı ...'nun ise bu taşınmazı 114.000,00 TL bedelle satın aldığı, emlakçının bu konuda düzenlediği belgenin de dosyada olduğu, tapuda harcı düşük ödemek için bedellerin düşük gösterildiği, bedel farkının da bulunamadığı, gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme yapıldığını, davalıların kötü niyetli olmadıklarını ispatlamaları gerektiği, kısa aralıklarla el değiştirmenin iyi niyet olarak kabul edilemeyeceği belirtilerek kararın kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.02.2020 gün, 2020/182 E, 2020/200 K sayılı kararı ile; yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ....

Tasarrufun iptali dava şartlarının dosyada olduğu, Yargısal denetime elverişli hazırlandığı anlaşılan bilirkişi raporunda borçlu adına kayıtlı taşınmazın devir tarihindeki rayiç değerinin 115.000,00 TL olarak saptandığı, ilk satışın 93.500,00 TL'ye, ikinci satışın ise 114.000,00 TL'ye yapıldığının davalılarca ... sürüldüğü, bu hususa ilişkin taşınmaz satış protokolünün de dosyaya ibraz edilmiş olduğu, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkemece taşınmazın rayiç değerinin tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde bağımsız bölümün satış tarihi itibariyle değerinin 115.000,00 TL olarak saptanması,

taşınmaz devrine ilişkin satışın da rayiç değerlere yakın miktarlar üzerinden yapıldığının ... sürülmesi ve bu iddiaları ispatlar nitelikte belgelerin dosyaya ibrazına göre hadisede İİK 278'inci ve 279'uncu maddede belirtilen iptal koşullarının oluşmadığı,

yine borçlu ile lehine tasarrufta bulunulan davalılar arasında akrabalık, tanışıklık, ... ortaklığı ilişkisi olduğu da ortaya konulup ispatlanamaması ve taşınmaz üzerinde herhangi bir takyidat olmadığı halde devrin yapılması nedeniyle davalıların tapu kaydına güvenle iyi niyetli olarak gayrimenkulü iktisap ettiğinin anlaşılması nedeniyle İİK 280'inci maddesindeki şartlarının oluşmadığı görülmekle mahkemece yazılı gerekçe ile ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamasına,

ayrıca lehine tasarrufta bulunulan davalıların borçlunun aciz halini ve ızrar kastını bildiği yada bilmesi gerektiği kimselerden olduğunun davacı tarafça ispatlanması gerekmesine göre davacının yerinde görülmeyen tüm istinaf itirazlarının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ... sürdüğü hususları tekrarlamıştır

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, mahiyeti ve kapsamına göre uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanu'nun 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'un 277 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme 1- Dava İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemesince; dava konusu gayrımenkulün tapuda gösterilen bedeli ile tasarruf tarihindeki gerçek değeri arasında misli aşan fark olsa da davalılar arasındaki harici satım sözleşmelerine göre gerçek bedellerin ödendiği kabul edilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmişse de varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

İİK 278/3-2 maddesinde “yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği akitler” bağışlama gibi sayılmış ve bu tasarrufların iyiniyet koşulu aranmaksızın iptale tabi olduğu kabul edilmiştir. Tasarrufun bu bent gereğince iptal edilebilmesi için malın satış tarihindeki gerçek değeri ile satış bedeli arasında aşırı oransızlık bulunması gerekir.

Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre edimler arasında aşırı bir oransızlıktan sözedebilmek için malın satış tarihinde borçlu aleyhine edimler arasında en az bir misli fark bulunması gerekir. Satılan taşınmaz üzerinde ipotek ve haciz kayıtları varsa alıcı taşınmazı bu kayıtlarla yükümlü olarak satın almış olacağından satışın bunların tamamı üzerinden yapıldığı kabul edilir.

Bu nedenle oransızlık belirlenmesinde tapu kaydındaki ipotek ve haciz miktarlarının da gözönünde tutulması gerekir. Bunun dışında davalı 3.kişi tapudaki satış bedeli dışında ödeme yaptığı iddiasında ise bu iddiasını ispatlaması halinde tapu dışı yapılan ödemenin de göz önüne alınması gereklidir.

Somut olayda, davalı ...'in dava konusu taşınmazı üzerinde ... ... Bankasının 90.000 TL bedelli ipoteği ile beraber 05.12.2014 tarihinde 37.000 TL bedelle satın aldığı 16.12.2014 tarihinde de kaydındaki ipotek kaldırılarak 60.000 TL bedelle davalı ...'na devrettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda taşınmazın 05.12.2014 ve 16.12.2014 tarihindeki değeri 115.000 TL olarak belirlenmiştir.

Dava konusu gayrımenkulün kaydında ipotek kaydı bulunmasa; tapuda gösterilen değeri(37.000 TL) ile tasarruf tarihindeki gerçek değeri arasında (115.000 TL) misli aşan fark bulunmaktadır.

Her ne kadar davalılar arasındaki harici satım sözleşmesinde, davalı ...'in 93.500 TL bedel ile aldığı beyan edilmişse de harici satım sözleşmesinin her zaman düzenlenebilir nitelikte olması, davalı 3. şahıs tarafından da bu bedelin ödendiğinin ispat edilememiş olmasına (dosyada banka dekontu olduğu beyan edilmişse de dekontun dosya içerisinde yer almamasına göre denetlenememesine) göre; mahkemece edimler arasında aşırı bir oransızlık olup olmadığını belirlemek için dava konusu gayrımenkul kaydındaki ipotek borcunun kim tarafından ödendiği(davalı borçlu veya davalı ...) belirlenmeksizin, eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

HMK nun 373/1 hükmü gereğince; dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine, gönderilmesine,