Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/1607 K.2023/4580

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddi gerektiğinden, düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Testil San ve Tic. A.Ş.'den alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine icra takibi yapıldığını, takibin kesinleştiğini, davalı borçlunun adına kayıtlı fabrika binasını diğer davalıya mal kaçırma saiki ile devrettiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tekstil San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, şirketin ekonomik krizi atlatamadığını, dava konusu edilen taşınmaz üzerinde 3 adet şirket grubunun ticari faaliyette bulunduğunu, davalının borçlarını ödeyememesi nedeni ile borçların kapanması maksadı ile diğer davalı ... Tekstil İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin boyahaneye talip olması sonucu dava konusu yeri diğer davalıya sattıklarını, satış işleminin gerçekleşmesinden sonra SGK'ya olan borçlarını, banka ipotek borçlarının ve vergi borçlarının bir kısmının kapatıldığını, diğer davalının kendilerinin alacaklılarına ödeme yaptığını iddia ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... Tekstil İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davacı ... ile davalı ... Tekstil İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti. nin taşınmazın satışından 3 ay sonra biraraya gelerek 08.11.2014 tarihinde arabulucuk anlaşması düzenlediklerini, arabulucuk görüşmeleri sırasında davacı işçiye 24.000,00 TL'nin ödendiğini, ayrıca Bursa 9. İş Mahkemesinin 2014/881 - 673 sayılı kararı ile icra edilebilirlik şerhi verildiğini, kararın 02.01.2015 tarihinde kesinleştiğini, davacının hiçbir alacağı olmadığını ikrar ile her türlü borçtan ibra ettiğini, işçi alacağı olması nedeni ile iş mahkemelerinin görevli olduğunu, satış gerçek satış olup, fatura karşılığı ödeme yapıldığını, icra takibinin kesinleşme tarihi ve takibe konu alacakların muaccel olma tarihinin,

iptali istenen tasarruftan sonraki tarih olduğunu, taraflar arasında organik ya da hukuki bağ bulunmadığını, satış bedelinin uygun bir bedel olduğunu iddia ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 22.05.2018 tarihli ve 2017/103 Esas ve 2018/258 Karar sayılı kararıyla; ...dosya içinde toplanan delillerden ve tüm dosya kapsamından davalı borçlu şirketin diğer davalı şirkete, alacaklılarına zarar verme kastıyla taşınmazı devir ettiği yolunda dosya içinde her hangi bir delil ibraz edilmemiş olup,

resmi senette yazılı olan satış değeri ve taşınmazın üzerindeki ipotekle beraber satın alındığı dikkate alındığında mahkemece yapılan keşif sırasında taşınmazın tespit edilen değeri ile bankadan gelen cevap yazısındaki ipotek borç bedel miktarı dikkate alındığında (merkez bankasının internet sitesinden temin edilen satış ve ödeme tarihlerindeki verilerine göre dolar kuru 2.15 TL den hesaplanmak suretiyle hesap yapıldığında 7.057.421 TL civarında ödeme tespit edilmekle) taşınmazın davalı ...

Tekstil İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından satın alındığı satış bedeline göre İİK'nın 280 maddesinde sayılan zarar verme kastının oluşmadığı,davalılar arasında organik bağ bulunduğu da subut bulmadığından davanın reddine "karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri bir zamanda ve yine tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri hususları içerecek şekilde düzenlenen arabuluculuk sözleşmesinin ve ibranın TBK 420 maddesi kapsamında kesin olarak hükümsüz olduğunu, "doğmamış bir haktan peşinen feragat edilemeyeceği" evrensel hukuk ilkesine aykırı olan sözleşme hükmünün de geçersiz olduğunu, ızrar kastının sabit bulunduğunu, ispat yükünün davalı tarafta olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasına ve talepleri doğrultusunda davanın esastan kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Davalı tarafça ibraz edilen arabuluculuk anlaşma tutanağına göre davacı taraf taşınmazı devralan davalı şirketten aldığı para karşılığında dava konusu taşınmazın devriyle ilgili tasarrufun iptali dava açma hakkından vazgeçmiştir, davalı şirketi bu konuda ibra etmiştir. Bu belgeye karşı davacı vekilince ileri sürülen geçersizlik iddiaları kabule şayan bulunmamıştır. Anlaşmaya rağmen dava açılması hakkın kötüye kullanımıdır. Mahkemenin kararı sonucu itibariyle doğru ise de davanın belirtilen gerekçeyle reddedilmesi gerektiği düşünüldüğü için kararın dairemizce düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Tüm bu sebeplerle

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, ancak Bursa 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22.05.2018 tarih 2017/103 Esas 2018/258 Karar sayılı kararının gerekçesinde hata yapıldığı anlaşıldığından kararın kaldırılmasına, aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına,

a-Davanın REDDİNE, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, ızrar kastı bulunduğunu arabuluculuk sözleşmesinin ihtiyari olduğunu, kaldı ki usule uygun olarak da düzenlenmediğini, doğmamış bir haktan peşinen feragat edilemeyeceğini, arabuluculuk tutanaklarının iptali için Bursa 7. İş Mahkemesinin 2020/25 sayılı dosyası ile dava açtıklarını, belirterek temyiz taleplerinin kabulü ile hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, göre uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanu'nun 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi 2. 2004 sayılı İcra İflas Kanun'un 277, 278, 279 280, 281 ve 282 maddeleri

3. Değerlendirme

Dava, İİK 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir. İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Somut olayda davalı borçlu tarafından ibraz edilen arabuluculuk anlaşma tutanağında davacı tarafın taşınmazı devralan davalı şirketten aldığı para karşılığında dava konusu taşınmazın devri ile ilgili tasarrufun iptali davası açma hakkından vazgeçtiği, davalı şirketi bu konuda ibra ettiği belirtilmişse de, davacı tarafından bahsi geçen arabuluculuk tutanağının iptali talepli olarak Bursa 7. İş Mahkemesi'nin 2020/25 Esas sayılı dosya ile dava açtığının belirtilmiş olmasına göre ve iş bu dava dosyanın yargılamasının devam ettiğinin anlaşılmış olmasına göre; söz konusu dosyanın sonucunun bekletici mesele yapılması,

dava sonucuna göre (davacının alacağının gerçek ve kesinleşmiş olması dava şartı yönünden) dosyanın İİK 277 ve devamı maddeleri uyarınca değerlendirilerek oluşacak sonuca göre, karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi uygun bulunmamıştır.

2- Bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun gerekçesi değiştirilerek yeniden hüküm kurulmasına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına;

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın HMK nun 373/ 2 hükmü gereğince kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,