Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/17063 K.2023/8905

Taraflar arasındaki trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ...Ş. yönünden husumet nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden maddi tazminat talebinin kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili, davalı ...Ş. vekili ve davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekili ve davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, maddi tazminat talebinin tümden, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir. karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... vekili ve Axa Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 30.01.2015 tarihinde davalı ...'in kullandığı pat-pat tabir edilen araç ile, davalı ... tarafından kullanılan ve davalı ... şirketince zorunlu mali mesuliyet sigortası yapılan araç ve davacının kullandığı üç tekerlekli bisikletin karıştığı çok taraflı trafik kazasında üç tekerlekli bisiklet sürücüsü davacının yaralandığını ve malul kaldığını, davacının madden ve manen zarara uğradığını, bu zararların tazmini için fazlaya ilişkin haklarını saklı kalmak kaydı 60.000,00 TL manevi tazminat ile 20.850,00 TL maddi tazminat olmak üzere toplam 80.850,00 TL' in kaza tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte, davalılardan tahsilini talep etmiş; 18.07.2019 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat talebini 132.498,38 TL'ye ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; sigortalının kusuru oranında tazminattan sorumlu olabileceklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalının meydana gelen trafik kazasında kusuru olmadığını, kusurun diğer davalı ...'a ait olduğunu, bu davalının aşırı hızlı olarak seyrettiği ve kazaya sebep olduğunu, istenen tazminat miktarlarının abartılmış olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; aracı uzun süreli kiraladıklarını bu nedenle müvekkili şirket açısından husumet yönünden davanın reddi gerektiğini ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. San. ve Tic. Ltd.Şti.'ne davanın ihbarını talep ettiklerini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda. 30.01.2015 tarihinde meydana gelen trafik kazasına karışan davalı ...Ş. adına kayıtlı ... plakalı aracın davalı ...Ş. tarafından dava dışı ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. Sn. ve Tic. Ltd.

Şti. firmasına 28.12.2014 tarihli araç kiralama sözleşmesi ile uzun süreli kiralandığı, bu kiralama sözleşmesine dayalı olarak araç kiralama karşılığında keşide edilen faturaların ilgili yasal defterlere kayıt edildiği ve tüm ödemelere ilişkin belgelerin defterlerinde yer aldığı, dolayısıyla işleten sıfatının dava dışı ve ihbar olunan ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. San .ve Tic. Ltd. Şti. firmasına geçtiğini beyan ettiği davalı ...Ş. ile dava dışı ... Sos.

Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. Sn. ve Tic. Ltd. Şti. arasında 28.12.2014 tarihli araç kiralama sözleşmesi akdedilmiş olup söz konusu kiralama sözleşmesinin 12 aylık olarak yapıldığı ve aracın kiracıya teslim tarihinin 28.12.2014 olduğu uzun süreli kira sözleşmesi ile ... plakalı kazaya karışan aracın kira sözleşmesi neticesinde aracın kiracısı konumundaki ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. Sn. ve Tic. Ltd.

Şti. ye aylık kiraya verildiği, elde edilen araç kira bedeli için sunulan defter ve ticari belgeler üzerinde yapılan incelemeler neticesinde bu bedellerin ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. Sn. ve Tic. Ltd.

Şti. ve davalı ...Ş. adına kayıt edildiğinin görüldüğü tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 3 ve 85 inci maddeleri uyarınca araç işleten sıfatının ... plakalı kazaya karışan aracın kiracısı konumundaki dava dışı ihbar olunan ... Sos. Hiz. İnş. Day. Tü. Mal. Otm. Nak. Tem. Ha. Sn. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne geçtiği anlaşılmakla, davalının işleten sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla, davalı ...Ş. açısından davanın husumetten reddine karar verildiği davacının kaza nedeniyle 16.08.2018 tarihli ATK raporunca belirlenen maluliyet oranına göre alınan 17.05.2019 tarihli hesap raporuna göre maddi zararının 132.498,38 TL olduğu,

tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kazanın meydana geldiği tarihten günümüze kadar geçen süre, tarafların kazadaki kusur durumu ve hakkaniyet ilkesi göz önünde bulundurularak 10.000,00 TL manevi tazminat gerekçesi ile davacının maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin davasının davalı ...Ş. yönünden husumetten reddine, davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile toplam 132.498,38 TL maddi tazminatın davalılar Axa Sigorta Şirketi, ... ve ...'dan 30.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan alınarak 30.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar ... ve Axa Sigorta A.Ş. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece maddi tazminat yönünden verilmiş olan kararın doğru olduğunu, ancak davalılardan ... Otomotiv A.Ş.'nin kazaya karışan aracın maliki olduğu görülerek dava açıldığını, kira sözleşmesinin kendileri tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle kendileri aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, hükmedilen manevi tazminatın ise davacının yaşadığı acı ve azabı dindirmeyeceğini, hükmedilen tutarın az olduğunu, manevi tazminat istemlerinin kabulü gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kadırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davaya konu kazanın 30.01.2015 tarihinde meydana gelmiş olması nedeniyle tüm davalılar bakımından bu tarihin temerrüt tarihi olarak kabul edildiğini, oysaki sigorta şirketine yapılan bir başvuru bulunmadığına göre temerrüt tarihinin dava tarihi olduğunu, kazaya karışan aracın sahibi olan ...

Otomotiv A.Ş. bakımından davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği için kendileri de sigortalının kusuru oranında sorumlu olduklarından sigorta şirketi bakımından da davanın reddi gerektiğini, aksi halde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla kazanın oluşumunda sigortalıları %25 oranında kusurlu kabul edildiğine göre %100 kusur üzerinden sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu, pat pat tabir edilen tarım aracının sahibi ve işleteni davalı olarak yer almadığından müştereken ve müteselsilen karar verilmesinin hatalı olduğunu,

ayrıca hükme esas alınan aktüerya raporunda davacının emeklilik tarihinden itibaren asgari geçim indirimi hariç net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, ilk başta davalı müvekkilinin tamamen kusurlu olduğunun belirtildiğini, uzun itirazlar sonucu yapılan keşif üzerine %75 oranında kusurlu sayıldığını, en azından yarı yarıya kusurlu sayılmaları gerektiğini, davalılardan ...'ın hızını hiç kesmeden davacıya çarptığını, müvekkilinin ise yolun ortasına geldiğinde aracı görünce durduğunu, Adli Tıp Kurumu raporunda davacının durumunun ilerde düzeltilebileceğinin belirtildiğini, son duruşmaya gelen davacının herhangi bir bozukluğunun bulunmadığını, belki de düzeldiğini ancak mahkemece bu durumun değerlendirilmediğini, sağlam bir kişiye faiziyle birlikte 200.000,00 TL ödenmesinin haksızlık olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... yönünden faiz başlangıç tarihinin ve hakkındaki dava husumet yokluğundan reddedilen davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmiştir ve manevi tazminatın da olduğu gerekçesiyle davacı vekili ile davalılardan AXA Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) nci alt bendi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle,

davalı ...Ş. hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine, davacının maddi tazminat isteminin diğer davalılar bakımından kabulü ile 132.498,38 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... bakımından 30.01.2015 tarihinden, davalı ...Ş. bakımından 26.08.2015 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 40.000,00 TL manevi tazminatın 30.01.2015 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; asıl kusurlunun diğer davalı otomobil sürücüsü ... olduğunu, bu durumun tüm itirazlarına rağmen anlaşılamadığını, davacının duruşmalara sağlıklı şekilde katıldığını, iyileşip iyileşmediğinin araştırılmadığını, Adli Tıp Kurumu raporunda da iyileşme durumunun olabileceğinin belirtildiğini tazminatın fahiş belirlendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; araç maliki yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verildiğini, bu durumda sigortalı açısından davanın reddine karar verildiğine göre sigorta şirketi yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini aksi halde kabul anlamına gelmemek kaydıyla sigorta şirketinin sigortalının kusuru oranında sorumlu tutulabileceğini, sigortalının kusurunun %25 olarak belirlendiğini, bu durumda kusurun tamamından sorumlu tutularak karar verilmesinin hatalı olduğunu, aktüer raporunda hesaba esas alınan asgari ücret içinde asgari geçim indiriminin de bulunduğunu bu hususunda hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, davalılardan ...’ın kullandığı araç ve diğer davalı ...'in kullandığı pat-pat tabir edilen araç ile davacının kullandığı üç tekerlekli bisikletin karıştığı 30.01.2015 tarihli trafik kazası sonucu yaralanan ve malul kalan davacının maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 54 ve 56 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Davalı ... şirketinin temyizi yönünden; Davalı ...Ş. kazaya karışan ... plakalı aracın kayıt maliki, diğer davalı ...Ş.'nin zorunlu mali mesuliyet sigortası olarak sorumlu tutulmuştur. Sigorta ettiren ... Otomotiv A.Ş. aracı dava dışı şirkete uzun süreli kiraladığına ve hakkındaki dava husumetten reddedildiğine göre onun zorunlu mali mesuliyet sigortası Axa Sigorta A.Ş.'nin de sorumlu tutulmaması, davanın husumetten reddi gerekir.

2. Davalılardan ...'in temyizi yönünden; a- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve kusur oranının belirlenmesinde hata bulunmamasına, davalıların müşterek müteselsil sorumlu tutulmasında hata bulunmamasına, hesaba esas alınan ücretin doğru belirlenmesine göre davalılardan ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

b- Davalı ...'in diğer temyiz itirazlarına gelince; Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

Somut olayda Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'nun 01.08.2018 tarihli raporu hükme esas alınmıştır. Bu raporda davacının maluliyet oranının Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre %35 olduğu belirlenmiştir. Ancak aynı raporda "pseudoartroz cerrahi müdahale ile giderilebilir, düzeltilmesi durumunda yeniden maluliyet değerlendirilmelidir" ibaresi bulunmaktadır. Bu durumda maluliyet oranının kesin ve sürekli olarak belirlendiğinin söylenemeyeceği açıktır. Dosya içerisindeki Adli Tıp Kurumu raporu hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda, davacının tüm tedavi evrakı temin edildikten sonra, davacının bizzat muayenesi de yapılmak suretiyle Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinden gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp davacı tarafından kararın temyiz edilmediği göz önüne alındığında davalıların usuli kazanılmış hakları gözetilerek maddi ve manevi tazminat miktarlarının belirlenmesi gerekir. Eksik inceleme ile maddi ve manevi tazminat miktarlarının belirlenmesi hatalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş.'nin ve değerlendirme bölümünün (2-b) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA; davalı ...'in diğer temyiz itirazlarının değerlendirme bölümünün (2-a) bendinde gösterilen nedenlerle REDDİNE,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ...'e ve davalı ...Ş.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,