Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/17881 K.2023/10081

Taraflar arasındaki kasko sigorta poliçesi gereği tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Akşehir İlçesi' nde oto kiralama işi yaptığını, davalı ... şirketi tarafından kasko sigortası yapılan aracı müteveffa ...'e 02.10.2018 tarihinde oto kiralama sözleşmesi ile kiraladığını, kasko poliçesi düzenlenirken aracın kiralık oto olarak belirtildiğini, aracı kiralayan müteveffa ...'in söz konusu aracı 3. şahıs ...'a kullandırmak sureti ile 03.10.2018 tarihinde trafik kazasının meydana geldiğini, kaza sonucu aracın tamamen kullanılmayacak ... geldiğini, maddi hasarın meydana geldiğini ve aracı kiralayan ...ve kaza sırasında aracı kullanan ...'ın vefat ettiğini,

kaza sonrası müvekkilinin davalı ... şirketine başvurduğunu ancak davalı ... şirketinin cevabi yazısında sürücü ...'ın sürücü belgesinin olmadığı gerekçesi ile teminatı ödemekten kaçındığını, müvekkilinin iş bu kaza sonucu dava konusu aracı kiralama yapmak sureti ile elde edeceği ticari kazançtan da mahrum olduğunu iddia ederek açtığı belirsiz alacak davasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 15.000,00 TL araç bedeli ve 5.000,00 TL ticari kazanç kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili davalı şirketin davacının aracını sigortaladığını, sigorta poliçesine konu edilen araç üzerinde Orfin Finansman A.Ş.' nin rehin hakkına sahip olduğunu, öncelikle dava dışı rehin alacaklısından davanın açılmasına ve tazminatın davacıya verilmesine muvafakati olup olmadığının araştırılması gerektiğini, aksi halde, davacının bu davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davayı kabul anlamı gelmemek kaydı ile davacının müvekkili şirkete karşı 1.779,00 TL prim borcu bulunduğunu,

şayet davacı lehine bir tazminata hükmedilecek ise davacıdan alacaklı oldukları miktarın tazminattan düşülmesi gerektiğini, davacı tarafça mahrum kalındığı iddiası ile müvekkilinden talep edilen ticari kazanç kaybının sigorta teminatının kapsam dışında olduğunu, rizikonun gerçekleşmesi sonucu doğan kazanç kaybı ile sigorta edilen malın ayıbından doğan hasarların aksine sözleşme yoksa sigorta kapsamında olmadığını, sigorta sözleşmesine konu edilen araç sigorta güvencesi dışında bırakılan bir rizikonun gerçekleşmesiyle zarara uğradığını,

davacının dava dilekçesindeki açıklamaları ile sigorta sözleşmesine konu edilen aracın sürücüsünün sürücü belgesine sahip olmadığını kabul ettiğini, bu hususun trafik kaza tutanağında da sabit olduğunu, poliçede gösterilen aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların sigorta teminatı dışında bırakıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla tesbit olunan bir miktara veya sigorta bedelinin belli bir yüzdesine kadar olan hasarların veya hasarın belli bir yüzdesinin sigortacı tarafından tazmin edilmeyeceğinin kararlaştırılabileceğini,

poliçenin 2 numaralı muafiyet bilgileri başlıklı düzenlemesi ile söz konusu muafiyetlerin uygulanması gerektiğini, davacının beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığını, talep edilen tazminatın fahiş olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun gerçek zarar ile sınırlı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmaları, toplanan delillere göre; "...Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı tarafından vekili aracılığıyla açmış olduğu davada davalı tarafından genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalanmış aracında meydana gelen zararın giderilmesi için tazminat davası açıldığı anlaşılmakla, rehin hakkı olan Orfin Finansman A.ş'nin açılan davaya muvafakati olduğuna dair cevabi yazı gözetilerek işin esasına dair değerlendirmeye geçmek gerekmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktası zararın davalı tarafından giderilmesinin gerekip gerekmediği noktasındadır. Kazayı yapan şahsın dosya kapsamında ve tarafların kabulünde olduğu üzere sürücü belgesine sahip olmayan ... olduğu sabit olmakla.

Kasko Sigortası Genel Şartlarının A5.4 maddesinde poliçede gösterilen taşıtın Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar teminat dışındadır...." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin oto kiralama işi ile uğraştığını, müvekkilinin dava konusu aracı 02.10.2018 tarihinde kaza sırasında araçta vefat eden müteveffa ...'e kiraladığını, taraflar arasında sözleşme düzenlendiğini ve dosyaya sunulduğunu, müteveffanın kira sözleşmesi sırasında sürücü belgesi ibraz ettiğini, EGM Araç Kiralama sisteminde dava konusu aracın ...tarafından kiralandığına dair kaydın ibraz edildiğini ve mahkemece bu hususta yazı yazıldığının ve dosyaya geldiğinin, ehliyetin Emniyet Müdürlüğü'nden sorulduğunu ve geçerli olduğunun sabit olduğunu,

dava açılmadan önce harici yapılan araştırmada kiracının kanuni mirasçılarının mirası reddettiği tespit edildiğinden mirasçılara dava yöneltilmesinin imkansız ... geldiğini, destekten yoksun kalma tazminatı aldıklarının öğrenildiğini, müvekkilinin kiralama işi yapması nedeniyle normal kasko poliçesi değil genişletilmiş kasko poliçesi yaptırdığını ve davalı taraf şirkete sigorta prim ücretini normal ücretlerden fazlası ile ödediğini,

dava konusu olayın müvekkilinin dışında ve müvekkilinin müdahale etmesi imkansız olarak kiracının aracı 3. şahısa kullandırmasının tamamen müvekkilinin dışında gelişen bir olay olduğunu belirterek kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve özellikle Karayolları Trafik Kanunu'nu 36.maddesi ile bu kanuna bağlı yönetmelikte motorlu araçların, sürücü belgesi olmayan kişiler tarafından karayolunda sürülmesinin yasaklanmış olmasına ve Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5.4.maddesinde;

poliçede gösterilen aracın, geçerli bir sürücü belgesi olmayan kişi tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı olduğunun belirtilmesine, tarafları arasında ihtilaflı olmayıp kabullerinde olduğu ve dosya kapsamından da sabit olduğu üzere kazanın sürücü belgesi olmayan tarafından gerçekleştirilmiş bulunmasına, davacının talebini ancak kiralayan ya da aracı sürücü belgesiz kişiye yöneltebileceğinin anlaşılmasına göre istinaf itirazları yerinde görülmemiştir..." gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının araç kiralama işi yaptığını, kazaya karışan aracı da ...isimli kişiye kiralamış olduğunu, bu kişinin o tarihte geçerli ehliyeti bulunduğunu ancak bu kişinin başka bir kişiye aracı kullandırmasının davacının sorumluluğunda olamayacağını, davacının aracın kiralanması sırasında üzerine düşen dikkat ve özeni gösterdiğini, üzerine düşeni yerine getirdiğini, aracın davalı tarafından Genişletilmiş Kasko Poliçesi ile sigortalandığını, aracın kiralık araç olarak kullanıldığının sigorta şirketi tarafından bilindiğini, buna göre belirlenen primlerin müvekkili davacı tarafından ödendiğini, şimdi doğan zararın giderilmemesinin yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çift taraflı trafik kazasında araçta oluşan hasar ve ticari kazanç kaybının aracın Kasko Sigortasından tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu' nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1401 vd. maddeleri, Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, sürücünün ehliyetsiz olması karşısında Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca aracın sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların teminat dışında olmasına göre, usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,