Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/19627 K.2023/9272

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin 20.10.2014 tarihli ve 2014/646 E., 2014/291 K. sayılı direnme kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Hukuk Genel Kurulunun 15.09.2020 tarihli ve 2017/17-27 E., 2020/589 K. sayılı ilamı ile direnme uygun bulunarak davalı vekilinin işin esasına yönelik sair temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmekle Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı şirkete kasko sigortalı aracın davacı şirketin sağladığı kredi ile alınması nedeni ile davacı şirket lehine aracın tescil kaydı üzerine rehin şerhi konulduğunu ve aynı zamanda davalı nezdinde düzenlenen poliçede de davacının dain ve mürtehin olarak belirtildiğini, sözkonusu aracın meydana gelen kazada hasarlanması üzerine dava dışı sigortalı tarafından davalı aleyhine İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/85 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu dosyada rehin hakkı sahibi olarak davacı şirketin tazminatın sigortalıya ödenmesine dair muvafakati olmamasına,

dain mürhetin ve rehin hakkı alacaklısı olarak hakkının ve alacağının sürdüğünün beyan edilmiş olmasına karşın sigortalı ile davalının yargılama sırasında anlaşarak 03.03.2011 tarihinde sigortalıya 55.000,00TL ödenmesi üzerine davanın feragat ile sonuçlandığını, davacı şirketin davaya konu araç nedeni ile kredi alacağı bulunduğundan ve tazminatın sigortalıya ödenmesine muvafakati bulunmadığından yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek 30.392,00 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımının dolduğunu, davacının sigortalının açtığı davaya muvafakat ettiğini, basiretli tacir gibi davranmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İstanbul (Kapatılan) 42. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03.06.2013 tarih, 2011/382 E., 2013/149 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile 28.502,13 TL'nin 02.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek %27,22 temerrüt faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 27.02.2014 tarih, 2013/16525 E., 2014/2694 K. sayılı ilamı ile hüküm, "davacı tarafından düzenlenen 05.02.2009 tarihli belge içeriğinden davaya muvafakat edildiği ve sigortalının bu şekilde aktf dava ehliyetine ve “sigorta bedelini tahsile yetkili hale geldiğinin anlaşılması bakımından mahkemece bu husus değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesi ile bozulmuştur.

B. Direnme Kararı

İstanbul 5. Aliye Ticaret Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki kararda direnilmesine, davanın kısmen kabulü ile 28.502,13 TL'nin 02.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yıllık %27,72 temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, davacı tarafça İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen davaya muvafakat edildiğini, direnme kararının hatalı olduğunu, zamanaşımının dolduğunu, davacı tarafça başlatılan icra takibindeki alacak 18.909,28 TL iken bu davada 30.292,00 TL talep edilmesinin kötüniyetli olduğunu, davacı tarafından rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte talep edilen faiz miktarının fahiş olduğunu, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.09.2020 tarihli ve 2017/17-27 E., 2020/589 K. sayılı ilamı ile " 05.02.2009 tarihli yazıda; rehin hakkının devam ettiği, 30.306,11 TL alacağının olduğu belirtilmiş, sadece davanın açılmasına onay verildiği bildirilmiş ise de; rehin alacaklısının tazminatın sigortalıya ödenmesine muvafakat ettiğine dair kayıtsız ve şartsız bir ibareye ver verilmemiştir.

Nitekim yerel mahkemece de daini mürtehinin koşulsuz açık muvafakatinin bulunması gerektiğinin dava ön şartı olduğu hususu açıklanarak kurulan ara karar gereği müzekkere yazılmış, gönderilen cevabi yazıda ise rehin alacaklısı, rehin hakkının devam ettiğini belirtmiş, ödeme tarihinde tekrar borç bakiyesinin sorularak tazminatın bir kısmının ya da tamamının kendilerine ödenmesini talep etmiştir.

Dava dışı sigortalının sigorta poliçesine dayanarak tazminat talebinde bulunabilmesi için daini mürtehinin bu konuda açık muvafakatının olması gerekmektedir. Ancak, daini mürtehin hakkına sahip banka tarafından yazılan her iki yazıda da şartlı muvafakat verildiği anlaşılmaktadır. Şarta bağlı muvafakatin geçerli kabul edilemeyeceği de açıktır.

Bu durumda dava ön şartı olan ve davanın her aşamasında tamamlanabilen açık ve kayıtsız şartsız rıza koşulu gerçekleşmediğinden dava dışı sigortalının tazminatı tahsile yetkili hâle geldiğinin kabulü mümkün değildir." gerekçesi ile direnme kararı uygun bulunarak davalı vekilinin işin esasına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kasko sigorta poliçesiyle sigortalanan aracın hasar bedelinin rehin hakkı sahibi davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu’nun 1269 ve 1270 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1453 üncü maddesinin birinci fıkrası, 1456 ncı maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 879 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemenin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davanın zamanaşımı süresi içinde açılmış olmasına, faiz oranı yönünden sözleşme ile belirlenen faiz oranına karar verilmesinde, davaya konu alacağın ödenmesi için davalıya ihtarname gönderilmiş olup temerrüt tarihinin ihtarnamenin tebliğ tarihine göre hesaplanmasında isabetsizlik bulunmamasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,