Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/20784 K.2022/17020

Davacı vekili Av. ... tarafından, davalı aleyhine 18.06.2015 gününde verilen dilekçe ile rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine dair verilen 27.12.2018 günlü karara karşı davacının istinaf başvurusu üzerine yapılan incelemede; istinaf başvurusunun reddine dair verilen 21.04.2021 günlü İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi kararının Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

KARAR

Davacı vekili, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı 2. Amfibi Deniz Piyade Komutanlığında askerlik görevini yürüten ...’in davalı ...’ın müessir fiili nedeni ile kronik psikotik rahatsızlığının artmasına neden olduğu gerekçesi ile askerliğe elverişli değildir kararı ile terhis olduğunu, ...’in idare aleyhine Askeri Yüksek idare Mahkemesinin 2012/590 Esas, 2014/611 Karar sayılı dosyası ile açtığı tam yargı davası neticesinde idare tarafından 415.645,00 TL ...'e tazminat ödendiğini ve hazinenin zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak kaydı ile 415.645,00TL’nin 15.08.2014 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili; söz konusu idare mahkemesi dosyasında eksik inceleme yapılarak hüküm kurulduğunu, yeterince araştırma yapılmadığını, ...’in kimse tarafından sevilmediğini, görüntü ve ruhsal yapısı nedeni ile eğitimlere dahi katılmadığını, şahsa İzmir Hava Hastanesi tarafından uyum bozukluğu tanısı ile 3 ay hava değişimi verildiğini, Adana Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinin 27.06.2005 tarihli raporu ile kronik psikoz tanısı ile 1 ay hava değişimi verildiğini, Ankara Asker Hastanesinin 29.07.2005 tarihli raporu ile psikoz bozukluk tanısı ile 3 ay hava değişimi verildiğini,

AYİM tarafından alınan raporda kronik psikotik bozukluk tanısının bünyesel temelli bir hastalık olduğu ve tek bir sebepten kaynaklanmayacağının belirtildiğini, davalının AYİM’de görülen davada taraf olmadığını, taraf olmadığı davada kusura ilişkin kabulün de davalı açısından bağlayıcı olmadığını, söz konusu rahatsızlığın davalı ile ilgisi olmadığını savunurak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, Adli Tıp Kurumu raporu ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı 2. Amfibi Deniz Piyade Komutanlığı’nca dava dışı ...’e eskerlik görevini yaptığı süre içinde uygulanan darp olayı ile ilgili belgeye rastlanmadığının bildirildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hükme karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tazminat hükmüne dayanak yaptığı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD Öğretim üyelerince verilen raporda olayın meydana gelmesinde fiziksel şiddetin etkisinin bulunmasının kuvvetle muhtemel olduğu şeklindeki tespitin kesin bir kanaat içermemesi ve dosyaya alınan raporda fiil ile dava dışı kişideki psikiyatrik tablonun ilişkilendirilemediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; davacı kurum, davalının, askerlik hizmetini ifa eden ...’e uyguladığı müessir fiil nedeni ile ...’in psikotik rahatsızlığının artmasına sebep olduğunu ve bu nedenle ...’e ödenen toplam 415.645,00 TL maddi ve manevi tazminatın davalıdan rücuen tahsil edilmesini talep etmiştir. Söz konusu ödemenin ise Askeri Yüksek İdare Makmesinin 2012/590 E. 2014/611K. sayılı ilamına dayandığı belirtilmiştir.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesine ait 2012/590 E. 2014/611K. sayılı davacısının ..., davalının ise Milli Savunma Bakanlığı olan dosyanın incelenmesinde; davacıya uygulanan müessir fiilin, kişide mevcut kronik psikotik rahatsızlığını tetiklenmesine ve ilerlemesine etkisi olup olmadığı hususunda Gazi Üniversitesi Tıp Fakütesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyelerinden alınan raporda, “...şizofreni bünyesel özelliklerin ağırlıkta olması ile beraber hem bünyesel, hem çevresel etkenlerden kaynaklanır...Psikotik rahatsızlıkların oluşumunda anne rahminden başlayarak birçok olay ve durumun etkisi olduğu düşünülmektedir.

Buna dayanarak sadece dövülme olayının sebep olduğu söylenemez.

Bunun yanında yatkınlığı olan kişide böyle bir olayın tesiri ile hastalığın ortaya çıkması veya ortaya çıkmasının kolaylaşması son derece mümkündür….şizofreni tek bir sebepten kaynaklanmayacağı için travmanın hastalığa sebep olduğu söylenemez ama maruz kaldığı fiziksel şiddetin rahatsızlığın tetiklenmesinde ve ilerlemesinde etkisi bulunması kuvvetle muhtemeldir” şeklinde verilen mütalaa nedeni ile ...'de meydana gelen kronik psikotik bozukluk tanısının bünyesel temelli bir rahatsızlık olması ancak kamu görevlisinin söz konusu müessir fiilinin bu rahatsızlığın tetiklenmesi ve ilerlemesinde etkisi bulunduğu kanaati ile hesaplanan 455.387,00 TL

maddi tazminat miktarında büyük oranda indirim yapılarak 228.000,00 TL maddi tazminat ve 10.000 TL manevi tazminata karar verilmiş, söz konusu karar uyarınca Milli Savunma Bakanlığı tarafından ...’e 15.08.2014 tarihinde 438.509,88 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Eldeki davanın yargılama aşamasında alınan Adli Tıp Kurumu 2. Dairesi tarafından verilen 26.02.2018 tarihli raporda; “...şizofreni hastalığının etyolojisi henüz tam olarak bilinmemekle birlikte genetik ve bünyesel faktörlerin ağırlıkta olduğu, çevresel faktörlerin de etkisiyle görülebilen, multifaktöryel bir hastalık olduğu, başlangıç dönemlerinde pek çok ruhsal hastalığın belirtisini gösterebileceği, bu nedenle gerçek tanının konulmasının bir süreç alabileceğinin tıbben bilindiği,

maruz kalınan herhangi bir ruhsal travmanın veya fiziksel şiddetin şizofreni hastalığının ortaya çıkmasında tetikleyici bir faktör olarak rol oynayabileceği, ancak sadece travma ile kişide şizofreni meydana gelmesinin beklenmediği,

kişinin askerlik görevi sırasında kötü muameleye maruz kaldığının tıbbi delillerinin mevcut olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, kişide saptandığı bildirilen bu kronik psikiyatrik tablonun, uğradığını iddia ettiği müessir fiil ile tıbben ilişkilendirilemediği oy birliği ile mütalaa olunur” şeklinde verilen rapor uyarınca ...'de bulunan rahatsızlığın yaşanan müessif fiil ile ilişkilendirilemeyeceği gerekçesiyle ve mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak ödemeye dayanak yapılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 2012/590 E. 2014/611K. Sayılı kararında davalı tarafından uygulanan müessir fiilin dava dışı ...'de var olan hastalığın tetiklenmesine neden olduğunun kabul edildiği dikkate alınıp bu durumun davanın reddini gerektirmeyip, ödenen tazminat miktarında çok önemli ölçüde indirim sebebi olacağı kabul edilerek, hüküm kurulması gerekirken davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.