Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/21266 K.2023/2009

Taraflar arasındaki muvazaalı işlemin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı borçlu arasında 10.02.2004 tanzim ve 01.04.2009 vade tarihli 125.000,00 TL ve 10.02.2004 tanzim ve 01.04.2009 vade tarihli 125.000,00 TL bedelli bonolardan kaynaklı borcun ödenmemesi üzerine ...

İcra Müdürlüğü'nün 2016/34780 esas sayılı dosyası ile takip yapıldığını, takibin kesinleşmesi üzerine kredi borçlularının gayrimenkul ve menkulleri üzerine haciz istenmiş ise de; davalının davaya konu taşınmazlarda muris ...'den intikal edecek hisselerini davacıdan mal kaçırmak amacı ile...

3. Noterliğine ait 26.09.2007 tarihli 15624 yevmiye sayılı mirastan feragat sözleşmesi ile kardeşi olan davalılara devrettiğini belirterek; davaya konu edilen taşınmazların devrine ilişkin tasarrufun iptali ile cebri icra yetkisi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların gerçeği yansıtmadığını, yapılan işlemin kesinlikle muvazalı olmadığını, taşınmazı para vererek satın aldığını, satış işleminin gerçek satış ve alım satım olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazların mirastan feragat sözleşmesi ile davalı borçlunun kardeşleri olan diğer davalılara devredilmiş olması, bu yakınlık ve devir şekli nedeni ile davalıların davalı borçlunun durumunu ve amacını bilebilecek kişilerden olması,

tarafların sosyal ve ekonmik durumu birlikte bir bütün halinde değerlendirildiğinde davalılar arasındaki taşınmaz satımının İİK'nun 278/3 ve 280. maddesi kapsamında alacaklıya zarar verme kastı bulunan bağışlama hükmünde olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalı borçlu ... ile muris ... arasındaki davalılar ... ... ve ... lehine yapılan 26.09.2007 tarihli 15624 yevmiye sayılı mirastan feragat sözleşmesinine ilişkin tasarrufun... İcra Müdürlüğü'nün 2016/34780 (...

4. İcra Müdürlüğünün 2012/825 ) sayılı takip dosyasındaki takip konusu alacak ve ferilerinin ulaştığı miktarla sınırlı olmak üzere iptaline, dava konusu ... ili ...

İlçesi...2581, 2590, 2594 ( ifraz 3651 - 3652 ), 2595, 2598, 2599, 2601, 2602, 2604, 2608, 2609, ( ifraz 3655 - 3656 ) 2611, 2612, 2614 ( ifraz 3657 - 3658 - 3659 ) 2615, 2616, 2618, 2624, 2628, 2629, 2630, 2631, 2632, 2636, 2637, 2639, 2640, 2644, 2645, 3367, 3368, 3369, 3370, 3377, 3378, 3390, 3394, 3395, 3396, 3398, 3399, 3413, 3424, Çengen 57 sayılı taşınmaz, Kabev 23, 293, 295, 886 Arpaçiftlik 295 ... 107 ... 119 parsel sayılı taşınmaz ,... 1. mıntıka 1671,...

2. mıntıka 1167,... Aşkarbeyli 2627, Konarlı 28201 ada 42 parsel 8 bağımsız bölüm sayılı taşınmazlar üzerinde takip ve cebri icra yapabilme hak ve yetkisinin tanınmasına, ... ili ...

İlçesi ... köyünde kain 1298, 1302, 1303 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davanın bedele dönüşmüş olması nedeniyle, davalılar ... ... ve ...'nin bu taşınmazların davalının elinden çıktığı tarih itibariyle değeri olan toplam 266.443,06 TL geçmemek kaydıyla İcra İflas Kanunu'nun 283/2 maddesi gereğince ...

3. İcra Müdürlüğünün 2009/7318 esas sayılı takip dosyasındaki takip konusu alacak ve ferilerinin ulaştığı miktarla sınırlı olmak üzere nakden tazminata mahkum edilmelerine, davacının davasının ... ili ... İlçesi...köyünde kain 1119 ve 2063 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davalıların pasif dava ehliyetine (husumet) sahip olmamaları nedeniyle 6100 Sayılı HMK nın 114/1-d maddesi delaletiyle 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; davanın hiçbir aşamasında aciz belgesi sunulmadığını, davacının yasal hak düşürücü süre içerisinde davasını açmadığını, borçlu ...'nin annesiyle yaptığı mirastan feragat sözleşmesinin geçerli olduğunu, borçlulardan mal kaçırma amacına yönelik eylem bulunmadığını, davacının alacağının gerçek alacak olmadığına dair savunmalarının yerel mahkeme tarafından araştırılmadığını,

mahkemece verilen haciz ve satış yetkisinin gayrimenkullerdeki sadece ...'ye intikali gereken hisse yönünden olması gerekirken yerel mahkemece bu ayrım yapılmadan gayrimenkullerin tamamı için haciz ve satış yetkisi verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkemece vekalet ücreti ve harçların yanlış hesaplandığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın konusu davalı ...'nin annesi ...'nin vefatı nedeniyle annesinden kendisine intikal edecek miras payının 26.09.2007 tarih 15624 yevmiye numaralı mirastan feragat sözleşmesi ile kardeşleri ... ve ... ... lehine feragat etmesi ile yapmış olduğu tasarrufa ilişkin olup, işbu tasarruf ile dava konusu yapılan taşınmazlarda, davalı ...'nin annesi ...'nin vefatı ile...

Sulh Hukuk Hakimliğinin 2008/14 Esas ve 2008/41 Karar sayılı veraset ilamında belirtir şekilde 3'de 1 hissenin devrinin söz konusu olacağı ve fakat kurulan hükümde 3'te 1 hisseyi aşacak şekilde taşınmazlardaki tüm hisseler yönünden cebri icra yetkisi verilmesinin 6100 sayılı HMK'nın 26. maddesinde belirtilen taleple bağlılık ilkesi ile bağdaşmayacağı gerekçesiyle, davalılar vekilinin bu husustaki istinaf başvurusunun kabülü ile hükmün kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın hiçbir aşamasında aciz belgesi sunulmadığını, davacının yasal hak düşürücü süre içerisinde davasını açmadığını, davacının alacağının gerçek alacak olmadığına dair savunmalarının yerel mahkeme tarafından araştırılmadığını, davalı borçlu ...'nin üçüncü kişilere karşı olan borçlarından dolayı ... ve ...'nin onun adına yaptığı ödemelerin karşılığında miras paylarından feragat ettiğini, vekalet ücreti ve harçların yanlış hesaplandığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, TBK'nın 19. maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19. maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar ... ve ... vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut olayda, dava dilekçesindeki ileri sürüşe ve yargılama sırasındaki sözlü ve yazılı açıklamalara göre dava niteliği itibarıyla BK'nun 19. maddesine dayalı olarak açılan muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir. Yüzeysel bakıldığında iptal davaları ile muvazaa davaları arasında bir benzerlik görülmekte ise de bu benzerlik her iki davanın güttüğü amaçtan öte gitmemektedir.

İİK'nun 277. maddesinde sözü edilen iptal davaları borçlu tarafından geçerli olarak yapılmış bazı tasarrufların hükümsüz kılınması için açılır. Oysa muvazaa davası borçlunun yaptığı tasarrufi işlemlerin gerçekte hiç yapılmamış olduğunu tespit ettirmeyi amaçlar. Kural olarak muvazaa nedeniyle hakları ihlal olunan ve zarar gören 3. kişiler tek taraflı veya çok taraflı hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilirler.

3. Kişinin danışıklı işlem ile hakkının zarar gördüğünün benimsenebilmesi için onun danışıklı işlemde bulunandan bir alacağının var olması ve bu alacağın ödenmesinin önlemek amacıyla danışıklı bir işlem yapılması gerekir. Davacının bu davadaki amacı alacağını tahsil edebilmek için muvazaa nedeniyle temelde geçersiz olan işlemin hükümsüzlüğünü sağlamaktır. Muvazaaya dayalı davalarda davacının icra takibine geçmesi ve aciz belgesi almasına gerek yoktur.

Çünkü yukarıda açıklandığı gibi İİK 277 ve izleyen maddelerinde iptal davasına konu tasarruflar özünde geçerli olmasına rağmen kanunun icra hukuku yönünden iptaline imkan verdiği tasarruflardır. Muvazaaya dayalı iptal davasında ise davacı muvazaalı işlemle kendisinin zararlandırıldığını ileri sürmektedir. İİK 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen iptal davası açma hakkı davacının genel hükümlere, muvazaaya dayanarak dava açmasına engel değildir.

Davacının iddiasını kanıtlaması halinde iddianın taşınmazın aynına ilişkin olmadığı, alacağın tahsiline yönelik bulunduğu da gözetilerek İİK 283/1,2 maddesi kıyasen uygulanarak iptal ve tescile gerek olmaksızın davacının taşınmazların haciz ve satışını isteyebilmesi yönünden hüküm kurulması gerekecektir. Bu madde sadece davacıya haciz ve satış isteme yetkisinin kıyasen uygulanması olup üçüncü kişinin tazminatla sorumlu olacağı anlamına da gelmemelidir.

Dava konusu taşınmazlardan ... İli, ... İlçesi, ... Köyünde kain 1298, 1302 ve 1303 parsel nolu taşınmazların davalı ... ve ... tarafından dava tarihinden önce 25.04.2016 tarihinde elden çıkarıldığı, dava dışı kişilere devredildiği anlaşılmaktadır. Bu taşınmazlarla ilgili devirlerin iptaline karar verilebilmesi için taşınmazları devir silsilesi içindeki tüm satışların muvazaalı olduğunun ispatlanması gerekir.

Bu halde ise davalı ... ve ...'den taşınmazları devir alan dava dışı kişilerin, yine bu kişiler tarafından da devredilmişse son devre kadar tüm kişilerin de davaya dahil edilerek, taraf delilleri toplanarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi, davaya dahillerinin talep edilmemesi halinde ise bu taşınmazlar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.

3. Eldeki davada dava değerini; davacının icra takibine konu kesinleşen alacak miktarı ile iptali istenilen tasarrufların değerinden hangisi az ise o değer oluşturmaktadır. Bu durumda, daha düşük olan davacının icra takibindeki kesinleşen 374.821,92 TL üzerinden yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekirken, icra takibinin dava tarihindeki güncel kapak hesabı üzerinden hükmedilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalılara iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,