Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/21594 K.2023/1360

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının oğlu olan desteğin yolcu olduğu davalıya zorunlu trafik sigortasıyla sigortalı araç ile dava dışı aracın 15.01.2021 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacının desteğinin hayatını kaybettiğini belirterek, şimdilik 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslahla talebini 210.385,57 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hesaplamanın 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Genel Şartlar'a göre yapılması gerektiğini, kusur oranlarının uzmanlarca belirlenmesi gerektiğini, desteğin alkollü kişinin aracına binmesi nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, avans faizi talebinin haksız olduğunu ve davacı lehine vekalet ücretinin 1/5 oranında hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...desteğin alkollü kişinin aracına binerek seyahat etmesi nedeniyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği" gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 168.308,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvurunun usulden reddi gerektiğini, ölenin ölüm nedeninin belirsiz olduğunu, bu nedenle eksik evrakla başvurudan dolayı usulden red kararı verilmesi gerektiğini, hesap raporunun hatalı olduğunu ve TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faize göre hesap yapılması gerektiğini, hatır taşıması indiriminin yapılması gerektiğini, ıslah dilekçesinin tebliğ edilmemiş olmasının usule aykırı olduğunu, ıslaha konu edilen rakam için ancak ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini ve vekalet ücretinin davacı lehine 1/5 oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...TRH-2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant formülünün uygulanması ancak enflasyonun 0 olduğu ekonomiler yönünden uygulanabilir olduğu, ülkemiz açısından 0 faiz uygulamasının hakkaniyete uygun düşmeyeceği, bu nedenle TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faiz yönteminin uygulanması gerektiği" gerekçesiyle hesaplama yöntemine ilişkin itiraz kabul edilerek TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faizin esas alınmasına karar verilerek, itirazın kısmen kabulüne, ... kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, 120.006,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hesaplama yönteminin hatalı olduğunu, TRH-2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin esas alınması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvurunun usulden reddi gerektiğini ölenin ölüm nedeninin belirsiz olduğunu, bu nedenle eksik evrakla başvurudan dolayı usulden red kararı verilmesi gerektiğini, hatır taşıması indiriminin yapılması gerektiğini, ıslah dilekçesinin tebliğ edilmemiş olmasının usule aykırı olduğunu, ıslaha konu edilen rakam için ancak ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini ve vekalet ücretinin davacı lehine 1/5 oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının oğlu olan desteğin yolcu olduğu davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan davacının açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, davalının cevap dilekçesinde hatır defini ileri sürmemiş olması nedeniyle buna yönelik temyiz itirazının reddinin gerekmesine, desteğin ölüm nedeninin belirsiz olduğuna yönelik iddianın ispat edilememiş olmasına, faizin türünün ve başlangıç tarihinin doğru olmasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin davacı lehine hükmedilen vekalet ücretine yönelik temyiz itirazı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle tazminat isteminde bulunan hak sahiplerinin ve ölenin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda Fransa'dan alınan 1931 tarihli "PMF" cetvellerine göre saptanmakta ise de. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi'nin çalışmalarıyla "TRH 2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" hazırlanmıştır.

Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda. Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alındığında, Dairemizce de tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ... sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir.

Diğer yandan; Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih - 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; KTK'nun 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; tazminat hesabında, yeni ... Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü uygulaması anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Tazminat hesaplamasının, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve Yargıtay uygulamaları ile kabul edilen progresif rant yöntemi kullanılarak yapılması gereklidir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması için alınan ve ... tarafından karara esas kabul edilen aktüer raporunda; TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı; ... tarafından bu hesaba göre karar verildiği görülmektedir. Dairemizin içtihatları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu'nun kullanılması yerinde olmakla birlikte % 1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından "devre başı ödemeli belirli süreli rant" yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı ve destek için, TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre muhtemel bakiye ... süresinin belirlenmesi, % 1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından "progresif rant" formülü kullanılarak tazminat hesaplamasının yapılması gerektiği dikkate alınmak suretiyle, bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi davacı yararına bozmayı gerektirmiştir.

3. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken fazla vekalet ücretine karar verilmesi davalı yararına bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün 1 inci bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Değerlendirme bölümünün 2 inci bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan ... kararının davacı yararına, değerlendirme bölümünün 3 üncü bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan ... kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya ve davalıya iadesine,