Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/23854 K.2023/484

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 23.11.2019 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu ve davalı nezdinde ... poliçesi olan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 41.000,00 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 1.000,00 TL geçici işgöremezlik tazminatı ve 1.000,00 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 43.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile talebini toplam 194.158,68 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmaması sebebiyle hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, kaza tutanağına göre istiab haddinin aşıldığını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, başvuruya eklenen maluliyet raporunu kabul etmediklerini, tarafların kusur oranlarının uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davalıya sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davacının sunduğu rapordaki % 15 maluliyet oranı üzerinden, PMF 1931 yaşam tablosu, progresif rant, % 0 teknik faize göre aktüer bilirkişi raporu ile..." tazminatın usulünce hesaplandığı, bakıcı giderinin brüt asgari ücrete göre hesaplanması gerektiği gerekçesiyle, başvurunun kabulü ile 178.241,89 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 13.358,39 TL geçici işgöremezlik tazminatı ve 2.558,40 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 194.158,68 TL tazminatın 09.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, iyileşme süresi dolmadan rapor alındığını, tazminat hesabının TRH 2010 yaşam tablosuna göre yapılması gerektiğini, davalının geçici işgöremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri tazminatından sorumlu olmadığını, bakıcı tutulduğuna dair belge sunulmadığını, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmadığını, davacının kazada yüzünden yaralandığını, bu nedenle hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, kaza tutanağına göre istiap haddinin aşıldığını,

hükmedilecek tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davalı vekilinin itirazı üzerine ek aktüer bilirkişi raporu alındığı, raporda TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemine göre tazminatın yeniden hesaplandığı, bu rapora göre sürekli işgöremezlik tazminatının ... kararında hükmedilen miktaran daha fazla çıkması nedeniyle hükme esas alınmadığı, bakıcı giderinin net asgari ücrete göre hesaplanması gerektiği, davacı lehine AAÜT'ye göre 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takıp takmadığının belirli olmadığı,

bu hususta delil olmadığı için müterafik kusur indirimi yapılamayacağı, davacı ile sürücünün akraba olduğu, hatır taşıması olduğuna dair delil olmadığı, bu nedenle hatır taşıması indirimi yapılamayacağı..." gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına,

başvurunun kabulü ile 178.241,89 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 13.358,39 TL geçici işgöremezlik tazminatı ve 1.991,85 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 193.592,13 TL tazminatın 09.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davacı lehine 4.400,29 TL (1/5 oranında nispi) vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında biri ıslah diğeri müddeabihi arttırma talebi olarak iki ayrı bedel artırımı yaptıklarını, ancak İtiraz Hakem Heyetince 17.05.2021 tarihli ikinci bedel artırım talepleri konusunda menfi ya da müspet bir karar verilmediğini, her ne kadar bir davada iki kez ıslah yapılamaz ise de, HMK'nun 176 ıncı maddesine göre bir kez ıslah, HMK'nun 107 nci maddesi gereğince de bir kez alacağın artırılabileceğini, davacı yararına tam nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, iyileşme süresi dolmadan rapor alındığını, tazminat hesabının % 1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, davalının geçici işgöremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri tazminatından sorumlu olmadığını, bakıcı tutulduğuna dair belge sunulmadığını, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmadığını, davacının kazada yüzünden yaralandığını, bu nedenle hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, kaza tutanağına göre istiap haddinin aşıldığını, hükmedilecek tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli işgöremezlik tazminatı, geçici işgöremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107 ve 176 ıncı maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; davanın kısmi dava olarak açıldığı, dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığının açıkça belirtilmediği,

davacının ... yargılaması sırasında 09.02.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini toplam 194.158,68 TL'ye yükselttiği, davanın belirsiz alacak davası olmaması sebebiyle dava değerinin ikinci kez yükseltilemeyeceği, bu nedenle 17.05.2021 tarihli ikinci bedel artırım dilekçesinin hükme esas alınamayacağı, davacı lehine maktu vekalet ücretinin altında kalmamak üzere 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının doğru olduğu, poliçe teminat kapsamına göre davalının geçici işgöremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri tazminatından sorumlu olduğu,

davaya konu zararın meydana gelmesinde veya artmasında istiap haddinin aşılması ile davacının emniyet kemeri takıp takmaması arasında illiyet bağı olduğuna ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı, bu nedenle hükmedilen tazminattan müterafik kusur indirimi yapılamayacağı, progresif rant yönetimine göre hesaplama yapılmasının usul ve yasaya uygun olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

Davaya konu kazanın meydana geldiği 23.11.2019 tarihinde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olup bu Yönetmelik’in ekinde yer alan “Engel Oranları Cetveli”nin “alt ekstremiteye ait sorunlarda engellilik oranları” başlıklı 3 üncü maddesinde, “... engellilik hastanın mevcut durumuna göre belirlenmeli, kişi engelinin zaman içerisinde değişebilme ihtimali varsa rapor süreli olarak verilmelidir. Devamlı engellilik raporu verilmeden önce, hastada iyileşmenin durduğu, son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmelidir. Alt ekstremitenin sürekli bozukluklarının değerlendirilmesinde anatomik, tanısal ve fonksiyonel yöntemler kullanılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Somut olayda; yaralanma alt ekstremiteye ilişkin olup kazanın meydana geldiği tarih ile hükme esas alınan sağlık kurulu raporunun düzenlendiği tarih arasında bir yıllık süre geçmemiştir. Bu nedenle hastada iyileşmenin durduğu, son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmeden alınan rapora itibar edilerek karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının yeniden muayenesi yapılarak kaza nedeniyle sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi amacıyla kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve ekindeki Özür Oranları Cetveli’ne göre yukarıda açıklandığı şekilde Adli Tıp Kurumu veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümlerinden rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

3. 2918 sayılı KTK'nın 87/1. maddesinde "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir" düzenlemesine yer verilmiş; aracın hatır için verildiği ya da hatır için taşıma yapılan durumda oluşacak zararlarla ilgili değerlendirmenin genel hükümlere tabi olduğu belirtilmiştir. Anılan kanun hükmünün atıf yaptığı genel hükümler, Türk Borçlar Kanunu'nun sorumluluğa ilişkin hükümleri olup böylesi durumda 6098 sayılı TBK'nın 51. (818 sayılı BK'nın 43.) maddesi uygulama alanı bulacaktır.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK’nın 51. (818 sayılı BK’nın 43.) maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.

Davalı taraf, davacının sigortalı araçta hatır için taşındığı savunmasında bulunarak bu sebeple tazminattan indirim yapılmasını talep etmiş; Hakem Heyeti tarafından, davacının hatır için taşındığına ilişkin dosyada belge bulunmadığı gerekçesiyle, davalı yanın hatır savunmasına itibar edilmemiştir.

Somut olayda; davacının sigortalı araçta yolcu olduğu, dosya arasında ceza dosyasının bulunmadığı, ceza soruşturması sırasında alınan kolluk ifadesinde davacının, sigortalı aracın sürücüsü ... ’un akrabası olduğunu, elma bahçesinin bakımını yapmak için Değirmenli kasabasına gittiklerini, Tarsus’a dönüş yolunda kazanın meydana geldiğini beyan ettiği, ancak dosya kapsamındaki evraklardan davacı ile sigortalı aracın sürücüsü ... ’un akrabalık derecesinin tam olarak anlaşılamadığı, hakem heyetince taraflar arasındaki taşımada davacının da yararı bulunup bulunmadığı, ailevi ya da ahlaki bir sorumluluğun ifası için taşımanın yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan sebeplerle; ceza dosyası ve ceza dosyası kapsamında alınan taraf beyanları ile, davacı ve sigortalı aracın sürücüsü ... ’un nüfus kayıt örnekleri temin edilip davacının araç işleteni/sürücüsü ile olan yakınlık derecesinin saptanması; yakınlık derecesi de gözetilerek taşımanın ailevi ya da ahlaki sorumluluğun ifası dışında bir nedenle yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi; yapılacak bu tespitlere göre tazminattan hatır taşıması nedeniyle indirim yapılıp yapılmayacağının gerekçelendirilmesi gerekirken, eksik araştırma ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,