Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/24163 K.2023/3942

San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... mirasçıları vekili

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... mirasçıları vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 15.10.2011 tarihinde davacı ...'ın da olduğu muris ...'in kullandığı araç ile davalıların sürücü, işleten ve trafik sigortacısı olduğu aracın çarpışması ile meydana gelen kazada ...'in öldüğünü belirterek bilirkişi tarafından hesaplanacak destekten yoksun kalma tazminatı ile 25.000,00'er TL manevi tazminatın tahsilini istemiş; 09.12.2013 tarihli dilekçesi ile sigorta şirketinin limitle sorumlu olması nedeni ile onun yönünden davanın konusuz kaldığını belirterek davacı ... için talebini 83.782,25 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.02.2014 tarihli ve 2013/222 Esas, 2014/93 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile dava konusu 83.782,51 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen ıslah tarihi olan 09.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacı ...'a verilmesine, diğer maddi tazminat talepleri hususunda talep olmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davacılardan ... için 10.000,00 TL, davacılardan ... , ... , ... için ayrı ayrı 8.000,00 TL olmak üzere toplam 34.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 15.10.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ...

Akaryakıt Otomotiv ve Gıda Nakl. Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti ile ...'ndan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile diğer davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 02.11.2017 tarihli ve 2016/12239 Esas, 2017/10036 Karar sayılı kararı ile.

"Davacı yanın davasını teselsül hükümlerine göre açmasına ve dava dilekçesinde davalı sürücü Vaheddin’in %20 oranında kusurlu olduğu, %40 oranında yol kusurunun olduğu, %40 oranında da muris ...’in kusurlu olduğunu tespit eden bilirkişi raporuna atıfta bulunarak zararın tamamının davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmesine, müteselsil sorumlulukta kural olarak borçlulardan her birinin borcun tamamından sorumlu olmasına,

kusurun paylaştırıldığı durumlarda zarar görenin isterse tüm zarar sorumluları hakkında dava açabileceği gibi sadece bunlardan birisinden de zararın tamamını isteyebilmesine göre, muris sürücü ...’in %40 kusuru düşüldükten sonra bakiye miktarın tamamından kusuru olan davalıların sorumlu olduğu kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmasının doğru görülmediği; davacılar vekili talebi doğrultusunda davalı ... hakkında maddi tazmimat talepleri bakımından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken aleyhe hüküm kurulmasının hatalı olduğu" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 25.10.2018 tarihli ve 2018/126 Esas, 2018/509 Karar sayılı kararı ile murisin %40 kusuru davacı Birsen lehine hükmedilen 83.782,25 TL üzerinden düşülerek davanın kısmen kabulü ile 50.269,50 TL maddi tazminatın ıslah tarihi olan 09.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan tahsiline, davalı ...Ş yönünden karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat talepleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen (ilk bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve ... Akaryakıt Oto.Gıda ...Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 17.12.2020 tarihli ve 2019/332 Esas, 2020/8600 Karar sayılı kararı ile; "Dairemiz bozma ilamında belirtilen %40 kusur(destek sürücü) indiriminin davacı ...’ın gerçek zararı olan 283.782,51 TL üzerinden yapılması gerekirken ilk kararda hükmedilen 83.782,51 TL üzerinden yapılarak yazılı şekilde karar verilmesinin isabetli olmadığı; davacı ...’ın gerçek zararı olan 283.782,51 TL üzerinden %40 kusur (destek sürücü) düşüldüğünde ve garame hesabı yapıldığında ise; davacı ...’ın 200.000,00 TL poliçe limiti üzerinde kalan bir zararının olmadığının ortaya çıktığı, o halde, mahkemece, davacı ...’ın maddi tazminat isteminin reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin yerinde olmadığı" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 20.05.2021 tarihli ve 2021/140 Esas, 2021/198 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 33.513,00 TL'nin davalılar ... ile ... Akaryakıt Otomoıtiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen ıslah tarihi olan 09.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacı ...'a verilmesine, davalı ...Ş. yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen (ikinci bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davalı ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... mirasçıları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili; mahkemece uyulmasına karar verilen bozma ilamı son bozma ilamından bir önceki bozma ilamı olup, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2019/332 E., 2020/8600 K. Sayılı, 17.12.2020 tarihli bozma ilamına hiç değinilmediğini, bunun yerine bir önceki bozma ilamı olan Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2016/12239 E. 2017/10036 K. sayılı, 02.11.2017 tarihli ilamına uyulmasına karar verilerek,

hukuk usulümüze, kanuna ve hukuka açıkça aykırı hareket edildiğini, bir an için yerel mahkemenin maddi hata yaptığı ve uyulmasına karar verdiği bozma ilamından doğru bozma ilamını kastettiği düşünülse ve kabul edilse dahi bu kez de yerel mahkemenin uyulmasına karar verdiği bozma ilamına aykırı bir karar vermiş olduğunu,

uyulmasına karar verilmekle usuli müktesep hak oluşturan bozma ilamı uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı ve usuli kazanılmış hakka aykırı olarak dayanaksız ve anlam verilemeyen bir hesaplamaya dayalı olarak davanın kısmen kabulüne karar verilip müvekkili şirketin tazminat ödemeye mahkum edilmesinin hukuken kabul edilemez olduğunu, mahkemece Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2019/ 332 E, 2020/ 860 K.sayılı bozma ilamında da işaret edildiği üzere,

davacının müvekkili şirketten poliçe limiti olan 200.000,00 TL üzeri talep edebileceği bir destekten yoksun kalma tazminatı bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemenin bir yandan gerekçesinde kusur indirimi yapılması gerektiğine işaret etttiğini, öteki yandan ise bu indirimi davacının toplam zararından yapmayarak davacının poliçe limiti üzeri müvekkilinden talep edebileceği bir zararı bulunmamasına rağmen, hangi yöntem ve hesaplamayla bulunduğu anlaşılmayan ve gerekçesinde yer verilmeyen bir şekilde müvekkili şirketi 33.513,00 TL tazminat ödemeye mahkum ettiğini,

bu durumun kabul edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... mirasçıları vekili; davalılardan ...'nun 04.09.2019 tarihinde vefat etttiğini ve davalı sıfatının sona erdiğini, yargılamaya devam edilebilmesi için usuli eksikliklerin (mirasçıların tespit edilerek yargılamaya dahil edilmeleri) giderilmesi gerektiğini, mahkemece herhangi bir inceleme yapmadan yargılamaya başlandığını, mirasçılara duruşma gün ve saati tebliğ edilmeyerek hak kaybına sebebiyet verildiğini, müvekkillerinin gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/468 esas sayılı dosyası ile mirasın hükmen reddi davası açtıklarını,

mirasçılar mirasın hükmen reddi davasının kabul edilmesi durumunda tazminattan sorumlu olmayacaklarını, müvekkillerinin haklarının zarara uğramaması için öncelikle hükmen red davasının bekletici mesele yapılmasını, davacı ...'ın poliçe limiti üzerinde kalan herhangi bir zararı olmadığını, ikinci bozma ilamında da bu hususun belirtildiğini, davacı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan diğer davalıların sürücü ve işleten olduğu araç ile destek sürücü idaresindeki aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. vd maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 28 inci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Davalı ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelemesinde; davalılar ... ve ... Akaryakıt Oto.Gıda ...Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 17.12.2020 tarihli ve 2019/332 Esas, 2020/8600 Karar sayılı ilamı ile mahkemece, davacı ...’ın maddi tazminat isteminin reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur. Yerel mahkemece, lehine karar bozulan davalı ... Akaryakıt Oto.Gıda ...Tarım Ür. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin usuli müktesep hakkı gözetilerek bu davalı şirket yönünden davacı ...'ın maddi tazminat isteminin reddi gerekirken bozma gereği yerine getirilmeyerek yanılgılı şekilde 33.513,00 TL tazminata hükmedilmesi doğru olmamış ve hükmün bozulması gerekmiştir.

2. Davalı ... mirasçıları; ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının incelemesine gelince; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun taraf ehliyetini düzenleyen 50 inci maddesinde, "medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın, davada taraf ehliyetine de sahip olduğu", 55 inci maddesinde, dava sırasında taraflardan birinin ölümü halinde "mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar davanın erteleneceği", 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 28 inci maddesinde de "kişiliğin, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlayacağı ve ölümle sona ereceği" düzenlenmiştir.

Ölüm ile kişilik hakları son bulduğundan yargılama sırasında (04.09.2019 tarihinde) öldüğü anlaşılan davalı ...'nun mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve taraf teşkilinin sağlanması suretiyle yargılamaya devam edilmesi sonucuna göre karar verilmesi ve ayrıca temyiz aşamasında sunulan Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/468 esas sayılı dosyası ile mirasın hükmen reddi kararı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken ölü kişi davalı ... aleyhine hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

3. Bozma neden ve şekline göre davalı ... mirasçıları; ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin; (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... mirasçıları; ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme hükmünün BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... mirasçıları; ..., ..., ..., ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalılar ... Akaryakıt Otomotiv Gıda Nakliyat Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ve ... mirasçıları; ..., ..., ..., ...'ya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,