Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/24620 K.2023/2207

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalılar tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalılar tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 29.12.2020 tarihinde davalı ...Ş. tarafından zorunlu trafik sigortası ile sigortalanan araçta yolcu olarak bulunduğunu, bu araç ile diğer davalı tarafından zorunlu trafik sigortası ile sigortalanan araç arasında gerçekleşen çift taraflı trafik kazasında yaralandığını ve maluliyeti bulunduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 200 TL maddi tazminatın davalılardan tahsilini talep etmiş; ıslah ile talebini 73.791,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; yapılan ödeme ile poliçeden doğan tüm sorumluluklarını yerine getirdiklerini, belirlenecek tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; sigorta tarafından belirlenen maluliyet oranına göre davacıya ödeme yapıldığını, sunulan maluliyet raporunu kabul etmediklerini, müterafik kusurun araştırılması gerektiğini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maluliyet raporunun olay tarihindeki yönetmeliğe uygun olduğu, tazminata ilişkin alınan bilirkişi raporunun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu, bu nedenlerle davacının sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı giderinden oluşan tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği şeklindeki gerekçe ile başvurunun kabulü ile 73.791,00 TL maddi tazminatın 03.11.2020 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

1. Davalı ...Ş. vekili itiraz dilekçesinde; yapılan ödeme ile poliçeden doğan tüm sorumluluklarını yerine getirdiklerini, belirlenecek tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, kusur oranını ve maluliyet raporunu kabul etmediklerini, prograsif rant hesabının hatalı olduğunu, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili itiraz dilekçesinde; yapılan ödeme ile poliçeden doğan tüm sorumluluklarını yerine getirdiklerini, kusur oranını ve maluliyet raporunu kabul etmediklerini, prograsif rant hesabının hatalı olduğunu, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maluliyet raporunun davacının muayenesi yapılarak ve tüm tıbbi evrakları ile klinik seyri değerlendirilerek olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre düzenlendiği, kusur dağılımı, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderine ilişkin Uyuşmazlık Hakem Heyetinin gerekçesinin yerinde olduğu, prograsif ranta göre yapılan hesaplamanın yerinde olduğu, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından davacı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre vekalet ücretine hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davalı ...Ş. yönünden hatır taşımasına ilişkin somut delil olmadığı gerekçeleriyle davalıların itirazılarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; yapılan ödeme ile poliçeden doğan tüm sorumluluklarını yerine getirdiklerini, kusur oranını ve maluliyet raporunu kabul etmediklerini, prograsif rant hesabının hatalı olduğunu, hesaplamanın TRH 1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, belirlenecek tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; yapılan ödeme ile poliçeden doğan tüm sorumluluklarını yerine getirdiklerini, müşterek ve müteselsil sorumluluk hükümlerini kabul etmediklerini, her davalının kusuru oranında sorumluluğuna karar verilmesi gerektiğini, kusur oranını ve maluliyet raporunu kabul etmediklerini, prograsif rant hesabının hatalı olduğunu, hesaplamanın TRH 1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, varsa SGK ödemelerinin düşülmesi gerektiğini, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı 29.12.2020 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266 ncı maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ıncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin17 inci maddesi, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; yapılan ödemelerin yeterli olmadığı, maluliyet raporunun olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun düzenlendiği, prograsif rant yöntemine göre yapılan hesaplamanın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dosya kapsamından; kaza tespit tutanağında Sompo Sigorta A.Ş. nin %75, diğer davalı ...Ş 'nin %25 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği, alınan trafik bilirkişi raporunda ise Sompo Sigorta A.Ş.' nin tam kusurlu, davalı ...Ş'nin ise kusursuz olduğunun belirtildiği ve Uyuşmazlık Hakem Heyetince, kaza tespit tutanağı ve alınan kusur bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

O halde, İtiraz Hakem Heyetince, soruşturma dosyası ve varsa ceza mahkemesi dosyası da, dosya içerisine alınarak, dosyanın Adli Tıp Kurumu, İTÜ Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek konusunda uzman bilirkişi kuruluna tevdii ile kaza tespit tutanağı ve eldeki davada alınan bilirkişi raporunun birlikte irdelenerek tüm dosya kapsamı ile oluş şekline göre olaydaki kusur oranlarının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespiti ve meydana gelebilecek çelişkilerin giderilmesi yönünden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması, ondan sonra dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilip varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesindeki savunmasında, davacının kazaya karışan araçta hatır için taşındığını ileri sürerek belirlenecek zarardan indirim yapılması gerektiğini bildirmiştir, davacı ile yolcu olarak bulunduğu sigortalı aracın sürücüsü arasındaki yakınlık dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. İtiraz Hakem Heyetince verilen kararda taşımanın başvuranın yararına yapıldığına dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığından hatır taşıması indirimine ilişkin itiraz reddedilmiştir.

Ancak yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya elverişli değildir. Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince olayla ilgili Savcılık Soruşturma dosyası ve dava açılmış ise Ceza dava dosyasının bulunduğu yerden getirtilerek davacının yolcu olduğu araçta menfaat karşılığı mı hatır için mi taşındığının araştırılması ve %20 oranında hatır indirimi yapılıp yapılmaması hususu tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16 ncı maddesinin (13) numaralı fıkrası ve Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir.

Yine AAÜT’nin anılan fıkrası uyarınca, konusu para ile ölçülemeyen işlerde, asliye mahkemeleri için öngörülen maktu vekâlet ücretine, ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin ise beşte birine hükmedileceği, Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekâlet ücretinin, kabul veya reddedilen miktarı geçemeyeceği öngörülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalıların diğer temyiz itirazlarının REDDİNE

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş vekilinin; (2) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalılara iadesine,