Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/25245 K.2024/497

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 14.12.2015 tarih ve 2015/6179E-2015/14080 K sayılı ilamı ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

08.02.2014 tarih ve saat 20.45 sıralarında, müvekkiline ait aracın demiryolu ile karayolunun kesiştiği yerde kaza yaptığını, aracın kullanılamaz ... geldiğini, kazanın meydana geldiği yerde trafik güvenliğini sağlamak amaçlı Demiryolları Genel Müdürlüğü ve ...Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir tedbir alınmadığını, kontrolsüz hemzemin geçidin bulunduğu yolun yapım ve bakımından sorumlu ...Büyükşehir Belediyesi'nin sorumluklarını yerine getirmeyip, kaza tespit tutanağında kusurlu bulunduğunu,

araç işletenin hukuki sorumluluğundan dolayı davalı Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın yükümlülüklerini yerine getirmemesinin ve kendisine ait yük treninin, hemzemin geçide yaklaşırken hızını azaltmamasının, araç şoförüne kendisini fark ettirecek ikazlarda bulunmamasının da kazanın sebeplerinden olduğunu, davalı kurumun hemzemin geçitlerinin korunması, bakım ve yönetimle geçit bekçilerinin görevlerine ait yönetmelik hükümlerine uymadığını, bu sebeple fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araç hasarı için 2.000,00 TL davalı ...

Müdürlüğünden, 2.000,00 TL davalı ...Büyükşehir Belediyesinden (Devreden İl Özel İdaresi)olmak üzere toplam 4.000,00 TL tazminatın olay tarihinden, tespit dosyası için yargılama gideri olarak yapılan 930,00 TL'nin dava tarihinden olmak üzere toplam 4.930,00 TL'nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Türkiye Cumhuriyeti ... vekili cevap dilekçesinde; demiryolu çevresini ihata hattı içine almak, alt üst geçit yapmak veya gerekli güvenlik önlemlerini almanın kuruma ait bir görev olmadığını, 2918 sayılı Kanunun 7 nci ve devamı maddelerinde bu görevin Belediyelere verildiğini, bu nedenle bütün sorumluluğun Belediyeye ait olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Bozma kararı öncesinde davalı konumunda olan ...Büyükşehir Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; davanın husumetten reddini, davaya konu kazanın meydana geldiği yolun ...Köyü ile...ü birbirine bağlayan yol olduğunu, bu nedenle bu yolun yapım onarım ve işletme yükümlüğünün bahse konu köylerin bağlı olduğu ilçe belediyelerine ait olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEMENİN İLK KARARI

Mahkemenin 14.01.2015 tarih ve 2014/205 E- 2015/29 K sayılı kararı ile; "Davalı ...Büyükşehir Belediyesi ve TCDD Genel Müdürlüğü'ne karşı idari yargıda dava açılması gerektiğinden davanın usulden reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 14.12.2015 tarih ve 2015/6179E-2015/14080 K sayılı kararı ile; "1-Davalı ...Büyükşehir Belediyesi bakımından davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Davacı tarafından, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesi gereğince davalı ...'nün işleten olarak sorumluluğuna dayanılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106. maddesindeki “Genel ve katma bütçeli kuruluşlara, İl Özel İdareleri ve belediyelere ve kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı bu kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır” ve 110. maddesindeki (Değişik: 11/01/2011-6099/14 md.) “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.

Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.” hükümleri gereğince işbu davada davalı ... bakımından adli yargı görevlidir.

Bu halde mahkemece davalı ... bakımından işin esasının incelenerek, davalının işleten olup olmadığı değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir"gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; yargılamada alınan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin 14.11.2018 tarihli kusur raporu sonucunda, taraf itirazları da irdelenerek sürücü maktul ...'in %100 oranında tam kusurlu olduğu, makinist ...'ın kusursuz olduğu ve hemzemin geçidin bakım ve işletmesinden sorumlu kuruluşa kusur izafesinin mümkün olmayacağının belirlendiği gerekçesiyle kazada kusuru bulunmayan davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu raporunun hatalı olduğunu, raporda davalı ...

Demir Yollarının kazanın meydana geldiği hemzemin geçitte alması gereken önlemleri almadığı, ancak sürücünün ikamet bilgileri dikkate alındığında orada bir hemzemin geçidin olduğunu bildiğinden dolayı işaretlemeden sorumlu kuruluşa kusur yüklenmesinin mümkün olamayacağı, bu yüzden davacı sürücünün tam kusurlu kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, raporda Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın, tren makinisti ...’ın ve yolun yapımı ve bakımından sorumlu olan kuruluşun sorumluluklarını yerine getirmemesinden kaynaklı kusurun, sürücü ...'e yükletilmeye çalışıldığını, Devlet Demir Demiryolları'nın yükümlüklerini yerine getirmemesi,

... numaralı 65510 sefer sayılı yük treninin hemzemin geçidine yaklaşırken hızını azaltmaması ve araç şoförüne kendisini fark ettirecek ikazlarda bulunmamasının, Demiryolu Hemzemin Geçitlerinde Alınacak Tedbirler ve Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik ve Hemzemin Geçitlerinin Korunması Bakımı ve Yönetimi İle Geçit Bekçilerinin Görevlerine Ait Yönetmeliğin ilgili maddelerine uyulmamasının (Madde 16- Bariyersiz ve Bekçisiz bir hemzemin geçidin varlığı, karayolundan geçenlere çapraz geçit işareti ile bildirilir.

Çapraz işaret TCDD İşaret Yönetmeliğine uygun olarak hazırlanır. Karayolu vasıtalarının seyir yönüne göre yolun sağ tarafına dikilir.

Madde 19- Tren, bariyersiz ve bekçisiz olan hemzemin geçite belirli bir mesafede yaklaşıldığında, hat üzerinde bulunan bir elektrikli devre faaliyete geçer ve karayolu vasıtalarına trenin geçide yaklaşmakta olduğunu ikaz etmek üzere, hemzemin geçidin iki tarafındaki kırmızı ışıklar yanıp-sönmeye başlar ve bu yanıp-sönme tren hemzemin geçidi terk edinceye kadar devam eder.Ayrıca hemzemin geçide yaklaşan makinist düdük çalarak,

hemzemin geçitten geçmeye çalışan karayolu vasıtalarını uyarır.) kazanın nedenleri arasında olduğunu, tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları’nın ihmalinden kaynaklı olarak kazanın meydana geldiğini, aynı olayla ilgili olarak ...2.

Asliye Hukuk Mahkemesi 2015/139 esas sayılı dosyasında,...Üniversitesi Ulaştırma Anabilim Dalı Demiryolu grubunun 22.08.2019 tarihli raporunda meydana gelen olayda sürücü ...'in %60 oranında, ...Büyükşehir Belediyesinin %20 oranında ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları işletmesinin %20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, bu sebeple kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hemzemin geçitte meydana gelen kazada, davacının aracında oluşan hasarın davalıdan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesi. 3.Değerlendirme Somut olayda 08.02.2014 günü saat 20.45 sularında makinist ...yönetimindeki tren seyir halinde iken, hemzemin geçitten geçmek isteyen sürücü ... yönetimindeki davacı ... ...e ait kamyonet ile çarpışmış, davacı kaza nedeniyle, aracının zarar gördüğü iddiası ile eldeki tazminat davasını açmıştır.

Kazaya ilişkin olarak resmi görevlilerce tanzim edilen trafik kazası tespit tutanağında; kamyonet sürücüsü ...’in ışıklı işaret ve bariyerlerle donatılmamış kontrolsüz demiryolu geçidini geçmeden önce durmadığı, yaklaşmakta olan demiryolu aracının geçişini beklemediği, trafik kazasının meydana geldiği yol kesiminde hemzemin geçit olduğunu gösteren hiçbir trafik levhasının olmadığı ve bariyer sisteminin yapılmadığı, kazadan dolayı kamyonet sürücüsü ... ve yolcu Mehmet Değer'in yaralandığı, yine kamyonette yolcu olan...'in hayatını kaybettiği,...plakalı araçta ön, sağ yan, üst tavan, sol ön çamurlukta hasar meydana geldiği,

kazanın oluşumunda kamyonet sürücüsü ...'in KTK'nin 76. Maddesi (Sürücüler demiryolu geçitlerini, geçidin durumuna uygun olmayan hızla geçmeleri, ışıklı işaret ve bariyer ile donatılmamış demiryolu geçitlerini geçmeden önce sürücülerin durmaları, herhangi bir demiryolu aracının yaklaşmadığına emin olduktan sonra geçmeleri) maddesini ihlal ettiği, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşun aynı kanunun 9/b-1 (Köy yollarında trafik düzen ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak tedbir almak ve aldırmak) maddesini ihlal ettiği, tren makinisti ...'ın kazadan dolayı kusurunun olmadığı belirtilmiştir.

...2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31.03.2014 tarih ve 2014/46 Değişik iş sayılı delil tespiti dosyasında, bilirkişi tarafından tanzim edilen raporda, kamyonet sürücüsü ...'in 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 76 ıncı maddesinin b bendini ve 57 inci maddesinin f fıkrasını ihlal ettiğinden ağır kusurlu olduğu, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşun aynı kanunun 9,14,15,19 uncu maddelerini ihlal ettiğinden hafif kusurlu olduğu, makinist ...'ın kurallara aykırı bir eyleminin olmadığı ve kusursuz olduğu sonucuna varılmıştır.

Olaya ilişkin olarak Savcılık tarafından yürütülen soruşturma dosyasında alınan trafik bilirkişisi raporunda; sürücü ...'in, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 76 ıncı maddesine göre kusurlu olduğu, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşun, aynı kanunun 9/b-1 (köy yollarında trafik düzeni ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak tedbir almak ve aldırmak) ve 15 inci maddeyi (Trafiği düzenlemede kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler... karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli kuruluşlarca temin ve tesis edilerek sürekliliği ve işlerliğini sağlar) kuralını ihlal ettiği,

makinistin kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.

Yine soruşturma dosyasında alınan Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporunda ise sürücü ...'in hemzemin geçide yaklaştığının farkında olmaması ve orada bir hemzemin geçit bulunduğunu bilmemesi durumunda gerekli işaretleme donanımını tesis etmeyen ilgili kurumun asli ve tam kusurlu davrandığı, sürücü ... ile makinist ...'a kusur yüklenmesinin mümkün olamayacağı, hemzemin geçide yaklaştığının farkında olması veya o noktada bir hemzemin geçit bulunduğunu bilmekte olması halinde sürücü ...'in asli ve tam kusurlu davrandığı, makinist ... ile işaretleme eksikliği nedeni ile herhangi bir kuruma kusur yüklenmesinin mümkün olamayacağı belirtilmiştir.

Eldeki davada mahkemece Adli Tıp Trafik İhtisas Kurulundan hükme esas kusur raporu alınmıştır.

İlgili kurum tarafından düzenlenen kök ve ek raporda; kamyonet sürücüsünün demiryoluna girmeden önce gerekli kontrolleri yapmadığı, özellikle yaklaşan tren olup olmadığını denetlemediği, kendisinin ve araçta bulunanların can güvenliğini tehlikeye atan bu tedbirsiz ve dikkatsiz davranışı nedeniyle kazada asli ve tam kusurlu olduğu, makinistin kusursuz olduğu, demiryolu hemzemin geçitlerinin bekçili, bariyer kontrollü ışıklı ve sesli uyarı sistemleri ile donatılmış olarak tesis edilmesi gerektiği, ancak münhasıran bariyer inşa edilmemiş olması nedeni ile ilgili idareye kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığı,

bununla beraber mevcut bilirkişi raporlarına göre hemzemin geçidin yeterli uyarı işaretleri ile donatılmadığı ve ...Köyü yönüne giden araçların istikametinden gelen sürücülerin uyarılmadıklarının görüldüğü, anılan eksiklik nedeni hemzemin geçidin bakımından sorumlu kuruluşun hatalı olduğu ve sorumlu olduğu hizmeti yerine getirmemiş olduğunun kabulü gerektiği, fakat mevcut belgelerin değerlendirilmesinden kamyonet sürücüsü hemzemin geçidin bulunduğu çevrenin sakini olduğu ve hemzemin geçidin varlığını bildiği halde tedbirsiz davrandığı,

bu sebeple sürücünün bu davranışının, anılan işaretleme eksikliğinin somut olayla illiyetini keser nitelikte olduğu, bu itibarla hemzemin geçidin bakım ve işaretlenmesinden sorumlu kuruluşa kusur izafesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

...1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2015/430-2016/97K sayılı kararı ile TCK'nın 22/6 maddesi uyarınca meydana gelen trafik kazası sonucunda sanığın kişisel ve ailevi durumu dikkate alındığında artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede sanığın mağdur olmasına sebep olduğu anlaşıldığından sanık ... hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Dosya kapsamından, aynı kazaya ilişkin olarak, davacının kamyonetinde yolcu olan...'in de kazada vefat etmesi nedeniyle, mirasçıları tarafından ...Büyükşehir Belediyesi ve Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü'ne karşı ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (2015/139E-2021/203K) manevi tazminat davası açıldığı anlaşılmıştır.

İşbu dosyada ...Üniversitesi tarafından düzenlenen ve hükme esas kabul edilen 22.08.2019 tarihli raporda, kazanın meydana geldiği tarihte hemzemin geçitin düzenlenmesine ilişkin sorumluluğun ...Büyükşehir Belediyesine ait olduğu, bu hemzemin geçitte sürücülerin emniyetli şekilde seyirlerini devam ettirmelerini sağlayacak hiçbir önlem, uyarı, bilgi levha ve donanımının bulunmamasında ...Büyükşehir Belediyesinin ihmalinin bulunduğu, bu nedenle kazanın meydana gelmesinde ikinci derecede %20 oranında etkili olduğu,

Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, her ne kadar hemzemin geçitlerinin düzenlenmesinde yerel yönetimlerin sorumlu olduğunu belirtse de hat üzerinde işletmecilik yaptığı için bu tip düzenleme, işaretleme vb. eksikliklerinin bulunduğu kısımların tamamlanmasından ve işletim güvenliğinin sağlanmasından sorumluluğunun bulunduğu, en azından bu eksikliği ilgili kuruma bildirerek tamamlanması için çaba sarfetmesi gerektiği, bu nedenlerle Demiryolları işletmesinin olayın meydana gelmesinde ikinci derecede %20 oranında etkili olduğu,

makinistler ...ve ...ın kullandıkları yük treninin hızının düşük olması geçite 15-20 km/saat hızla yaklaşmaları, çarpma-durma mesafesinin 20 m kadar olması, aracı görüp uyarıda bulunmaları ve başka yapabilecekleri birşey olmaması nedenleriyle kusursuz oldukları, sonuç olarak Sürücü ...'in 1. Derecede etkili (%60 oranında) kusurlu olduğu, ...Büyükşehir Belediyesinin 2. Derecede etkili (%20 oranında) kusurlu olduğu, TCDD işletmesinin 2. Derecede etkili (%20 oranında) kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Mahkemece rapor hükme esas alınarak davalılar ...Büyükşehir Belediyesi ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın kusurları nispetinde hüküm kurulmuştur. Karara karşı davalı kurumların istinaf başvurusunda bulunması sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesince davalıların istinaf başvuruları esastan reddedilerek, kesin olmak üzere karar verilmiş, hüküm 06.01.2022 tarihinde kesinleşmiştir.

Mahkemece, yukarıda belirtilen ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinde alınan...Üniversitesi raporu irdelenmemiş, kazaya ilişkin olarak kaza tespit tutanağı, delil tespiti dosyasında ve Savcılık soruşturma dosyasında alınan trafikçi bilirkişi raporu ile çelişkili olan, yargılamada alınan Adli Tıp İhtisas Kurulu raporuna itibar edilerek, davacının tam kusurlu olduğunun kabulü ve davalı kuruluşun kazada kusurunun bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, kusur dağılımına ilişkin yukarıda bahsedilen raporlar arasındaki çelişki giderilmeden eksik araştırmaya dayalı olarak verilen karar hatalı olmuştur.

Bu durumda, soruşturma dosyası, ceza dava dosyası, ...2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/139E-2021/203K sayılı dosyası ve eldeki dava dosyasının, Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyetinden seçilecek konusunda uzman bilirkişi kuruluna tevdii ile tarafların kusur dağılımına ilişkin çelişkilerin giderilmesi yönünden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alındıktan sonra varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,