Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/26164 K.2023/7693

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ile birleşen dava dosyasında davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde; müvekkilinin yevmiye karşılığı davalılardan ...’a ait araçla bu davalının istemi üzerine kullandığı araca ...’ın kullandığı aracın tam kusurlu olarak çarpması sonucu ağır şekilde yaralandığını, asıl davadaki davalıların ...‘ın mirasçıları, ...’un ise işveren olduğunu, birleşen ilk davadaki davalıların ise kazaya karışan araçların ve çekicinin zorunlu ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olduklarını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 85.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, birleşen davada şimdilik 120.000 TL maddi tazminatın temerrüt faizi ile davalılardan tahsilini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini asıl davada 150.000,00 TL, birleşen dava da 150.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilleri; açılan davanın yerinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili; kazanın oluşumunda müvekkiline ait aracı kullanan davacının hiçbir kusuru bulunmadığını, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, davacının sadece kendisine araç bakma düşüncesi ile bu aracı aldığını ve bununla seyahat ederken bu kazanın meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda davacının bizzat kusuru olmadığı gibi müvekkili ...'un da ne işveren ne de aracın işleten sıfatı ile bir sorumluluğunun bulunmadığını, karşı araç sürücüsü ...'ın kusuru ile illiyet bağının kesildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...Ş. vekili; müvekkili şirketin ...'a ait ... plakalı kamyonetin kasko sigortası ile sigortalı olduğunu, davacının da bu aracın sürücüsü olduğunu, müvekkili şirketin poliçe kapsamında davacı vekiline 7.100,00 YTL ödemenin 29.09.2006 tarihinde yapıldığını ve ibraname aldığını, davacı vekilinin dilekçesinde kasko poliçesindeki ihtiyari mali mesuliyet sigortasına istinaden müvekkili şirketin davacıya karşı hiçbir sorumluluğunun kalmadığını, talebin haksız ve yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Allianz Sigorta A.Ş. vekili; ... plakalı aracın şirketleri nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta (...) poliçesi ile sigortalı olup bu poliçeden dolayı sorumluluklarının poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, poliçeye müstenit müşterek müteselsil sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limitiyle sınırlı olup masraf ve vekalet ücreti sorumluluklarının da bu miktara isabet eden oranda olduğunu, davacı tarafça kusurun ve zararın kanıtlanması gerektiğini, kanıtlanmaması halinde şirketlerinin de sorumluluğunun olmayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı İsviçre Sigorta A.Ş.

(Devrolunan ...) vekili; kazaya karışan ... plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde ihtiyari mali mesuliyet sigortası ile sigortalı olduğunu, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olup poliçe teminat limitinin 20.000,00 TL olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti dahilinde sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve gerçek zararın tazmini ile sınırlı olduğunu, temerrüde düşmemiş ve davanın açılmasına sebebiyet vermemiş bulunan müvekkili şirket aleyhine yargılama giderine, faize ve vekalet ücretine hükmolunmamasına,

hükmolunması halinde müvekkili şirketin sorumlu olduğu poliçe limiti ve sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı dikkate alınarak yargılama giderine faize ve vekalet ücretine hükmolunması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2012 tarihli ve 2006/372 Esas, 2012/595 Karar sayılı kararıyla; toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, davacının olayda kusurunun bulunmadığı, % 76 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği, davalı ... ile davacı arasında adam çalıştıranın sorumluluğu ya da işçi işveren ilişkisi bağlamında bir ilişkinin bulunmadığı, bu davalının olayda bir kusurunun olmadığı,

manevi tazminat istemi koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalılardan ... hakkındaki davanın reddine, davacının davalı ... şirketleri aleyhine açtığı manevi tazminat davalarının reddine, 164.888,40 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri için dava tarihinden, haklarındaki maddi tazminat davası kabul edilen diğer davalılar için ise haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar sigorta şirketleri ve ... mirascılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı ...

Allianz Sigorta A.Ş nin sorumluluğunun ... plakalı araca ait 21.10.2005 başlangıç tarihli ve 00501337 poliçe nolu ... poliçesinden dolayı ve bu poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunun, davalı ...Ş nin sorumluğunun ... plakalı aracın 2554-K-4555303 nolu ticari kasko poliçesindeki teminat limiti ve ... plakalı araca ait ... nin teminatı aşan kısmı ile sorumlu olduğunun, davalı Ergo Sigorta A.Ş nin ( İsviçre Sigorta AŞ) sorumluluğunun ... plakalı araca ait 850076 nolu ihtiyari mali mesuliyet sigortasından dolayı bu poliçe teminat limiti ile ve ... plakalı araca ait ... poliçesinin teminatı aşan kısım ile sorumlu olduğunun tespitine,

85.000,00 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... mirascıları davalılar Gülcihan, Seyhan, Nuh, Tuğba,Adem ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2012 tarihli ve 2006/372 Esas, 2012/595 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...-Allianz Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17.09.2015 tarihli ve 2014/8817 Esas, 2015/9395 Karar sayılı kararıyla; davalı ... şirketleri yönünden poliçe limitleri ve sorumluluk miktarları açıkça belli edilmeden infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm tesis edilmiş olup davalı ... şirketlerinin hukuki durumu ayrı ayrı değerlendirilerek sorumluluk miktarları belli edilerek infazı kabil bir karar verilmesi, yine davacı vekilince davalı ... şirketlerinden manevi tazminat isteminde bulunulmadığı halde mahkemece bulunulmuşçasına bu kalem istem yönünden ret kararı verilmesi,

davalı ... şirketleri yönünden kazaya karışan araçların ticari olması da nazara alınarak istem gibi reeskont faizine karar verilmemesi, ...

Genel Şartları`nın 12/4'üncü maddesi uyarınca, hükmolunan tazminat sigorta bedelini geçerse, sigortacı yargılama giderleri ile avukatlık ücretini sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde ödemekle yükümlü olduğu gözetilerek karar verilmesi gereğine değinilmiş ve karar davacı ve davalı ...-Allianz Sigorta A.Ş yararına bozulmuş, davacı vekilinin, davalılardan ...’a ve manevi tazminata ilişkin tüm temyiz itirazlarının reddi ile hükmün, anılan davalı ve tazminat kalemi yönünden onanmasına, davacı vekili ile davalı ...-Allianz Sigorta A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyarak Verdiği Karar

İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2016 tarihli ve 2016/26 Esas, 2016/154 Karar sayılı kararı ile; davacının asıl dava dosyası ve birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/260 Esas sayılı dava dosyasında davalı ... aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat davalarının ayrı ayrı reddine,

davacının asıl dava dosyası ve birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/260 Esas ve yine birleşen Ünye 2 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/524 Esas sayılı dava dosyası ile davalı ... dışındaki diğer tüm davalılar aleyhine açtığı maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile 164.888,40 TL maddi tazminatın davalı gerçek kişilerden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, davalı ... şirketlerinden dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline, davalı ... şirtketlerinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına,

davacının fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacının davalı gerçek kişiler aleyhine açmış olduğu manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 85.000,00 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte ... mirasçıları, davalılar ..., ..., ..., ..., ...(Ünlü), ..., ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2016 tarihli ve 2016/26 Esas, 2016/154 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ile davalı İsviçre (Ergo) Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 27.05.2019 tarihli ve 2016/16473 Esas,2019/6759 Karar sayılı kararıyla; davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden bozmaya uyulmasına rağmen bozulan ilk karar ile eldeki temyize konu karar arasında hüküm fıkrası yönünden bir farklılık olmadığı, davalı ... şirketlerinin hukuki durumu ayrı ayrı değerlendirilerek sorumluluk miktarları belli edilerek infazı kabil bir karar verilmek üzere hükmün bozulması gerektiği, davalı ...Ş. yönünden adı geçen davalı tarafından davacıya zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında 7.100,00 TL ödediği ve bu ödemenin de davacının kabulünde olduğu,

davacının talebinin aslında ... kapsamında bir talep olduğu ve davacının zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yönünden herhangi bir talebinin bulunmadığı, bu nedenle davalı ....nin kazanılmış hakları korunarak, ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında 10.000,00 TL ile sorumlu olduğuna karar verilmesi gerektiği, davalı İsviçre (Ergo) Sigorta AŞ vekilinin temyiz itirazları yönünden ise; davalı ... şirketinin ... plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı konumunda olduğu, bu halde ancak 3. kişilere karşı sorumluluğunun bulunduğu,

özetle eldeki davada davalı ... şirketinin ... plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olarak sorumluğunun bulunmadığı, ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan ... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu, bu halde mahkemece, davalı ... şirketi tarafından davacıya ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 TL ödeme yapıldığı ileri sürülmekte olup, ödeme hususu da değerlendirilerek, davalı ... şirketinin sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi gerektiği gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiş, kabule göre de;

ilk bozma ilamında onanarak kesinleşen, davalılardan ... ve manevi tazminatla ilgili yeniden hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçeleri ile karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; eldeki davada davalı ...Ş. sigorta şirketinin ... plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olarak sorumluğunun bulunmadığı, ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan ... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu, davalı ... şirketi tarafından davacıya ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 TL ödeme yapılıp yapılmadığı hususunda yapılan yazışmalar neticesinde ödemenin davacıya değil Ak Sigorta A.Ş'ye yapılmış olduğunun anlaşıldığı,

ayrıca ilk bozma ilamında onanarak kesinleşen, davalılardan ... ve manevi tazminatla ilgili yeniden hüküm kurulması da doğru görülmediği gerekçeleri ile davanın kısmen kabulü ile. 164.888,40 TL maddi tazminatın davalılar ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ...

(Ünlü), ..., ...'dan haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...Ş.'den, kazanılmış hakları korunmak suretiyle ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında 10.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...

Allianz Sigorta A.Ş.'den zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında poliçe limiti olan 50.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...Ş.

(Devrolunan İsviçre Ergo Sigorta A.Ş.)'den ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında poliçe limiti olan 20.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu edilen kazanın işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle müvekkilinin ...’a ait ticari bir kamyonu kullandığı esnada gerçekleştiğini, bu hususta Ünye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/643 Esas sayılı dosyası ile de iş kazasının tespiti davası açıldığını, dinlenilen tanık beyanları ile meydana gelen kazanın iş kazası olduğu, davalı ... ile müvekkili arasında işçi işveren ilişkisi bulunduğunun açıkça ortaya konulduğunu, anılan dosyanın sonuçlanması beklenmeksizin eldeki davada hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; İhtiyari Mali Mesuliyet teminatı tek teminat olup yapılan ödeme kime ne sebeple yapılırsa yapılsın bu tek teminattan ödeme yapıldığını, mahkemece İMM kapsamında müvekkili şirketin 18.050,00 TL ödediğinin belirlendiği ancak bu ödeme davacıya değil Aksigorta A.Ş.'ne yapıldığından teminat limitinden düşürülmediğini, İMM teminat limitinin toplamda 20.000,00 TL olup davalı ...Ş.'ye ödeme yapılmasıyla birlikte bakiye limit 1.950,00 TL olduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin sorumlu tutulabileceği tutarın 1.950,00 TL olması gerekirken limit aşılacak şekilde karar verilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 30.05.2006 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin tüm, davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; Dosyanın incelemesinde; davalı ... şirketi tarafından Ak Sigorta A.Ş.'ne 26.01.2007 tarihinde ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 Tl ödeme yapıldığının belirtildiği, mahkemece ödemenin davacıya değil Ak Sigorta A.Ş'ye yapılmış olduğundan davalı ...Ş. (Devrolunan İsviçre Ergo Sigorta A.Ş.)'den ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında poliçe limiti olan 20.000,00 TL'nin tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı ... Şirketinin davaya konu çift taraflı trafik kazasında kusurlu olan ... plakalı aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olup, poliçe limiti cismani zarar nedeniyle kişi başına 20.000,00 TL olduğu, başka bir deyişle anılan davalının ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan ... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

Şu halde davalı ... Şirketinin ... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu gözetilerek Ak Sigorta Şirketine yapılan ödemenin mahsubu ile bakiye miktar yönünden sorumluluğuna hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm, davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı fazla alınan temyiz harcının temyiz eden davacıya geri verilmesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,