Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/26554 K.2023/5208

Taraflar arasındaki trafik kazasında ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi tarafından mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 11.04.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davalı vekili Avukat ..... geldi. Davacılar adına gelen olmadı. Davalı vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 06.10.2006 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalı ... şirketine ... (trafik) poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsü .....'ın hayatını kaybettiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2011 gün ve 2011/17-142 esas 2011/411 karar sayılı kararı da göz önünde bulundurularak, çocuk ... için 2000 TL, baba ... için 2000 TL., anne ... için 2000 TL olmak üzere toplam 6000 TL. destekten yoksunluk tazminatının davalı ... şirketinin azami poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla olay tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkil şirket nezdinde sigortalı bulunan aracın karıştığı kaza neticesinde, işbu sigortalı aracın sürücüsü konumunda olan ......'ın vefat ettiğini, müteveffanın müvekkili şirket nezdinde ... poliçesi ile sigortalı bulunan aracın sürücüsü olup, ... Genel Şartları ve Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, müteveffanın mirasçılarının müvekkilinden tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, müvekkili şirketin sigortalı araç sürücüsünün vefatından dolayı tazminat sorumlusu olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.03.2014 gün, 2013/226 Esas ve 2014/76 Karar sayılı kararı ile; "davalı nezdinde kaza tarihini kapsayan sigorta poliçesi bulunmadığından" davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 16.11.2017 gün, 2016/15300 Esas ve 2017/10663 Karar sayılı kararı ile; "dosya kapsamının incelenmesinde kazaya neden olan ..... plakalı, 5977 şasi numaralı, 9172 motor nolu, aracın kaza tarihi olan 09.10.2006 tarihini de kapsar şekilde 63263509 acente kodlu, 21.07.2006 başlangıç, 21.07.2007 bitiş tarihli, 13056496-Y-0-Z-0 nolu trafik sigorta poliçesi bulunduğu anlaşılmış olup, bu sigorta poliçesi doğrultusunda davalı ... şirketinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kaza tarihinin daha önce olması nedeniyle Genel Şartlarda 01.06.2015 tarihinde yapılan değişikliklerin davada uygulanmayacağı gerekçesiyle alınan kusur ve aktüer bilirkişi raporları denetime elverişli kabul edilerek davanın kabulü ile, 9.744,22 TL maddi tazminatın davalı ... şirketinden 04.01.09.2013 tarihinden işleyecek yasal faizi ile alınarak davacı çocuk (2004 doğumlu) ...'a verilmesine, 33.812,44 TL maddi tazminatın davalı ... şirketinden 04.09.2013 tarihinden işleyecek yasal faizi ile alınarak davacı ...'a verilmesine, 11.520.42 TL maddi tazminatın davalı ... şirketinden 04.09.2013 tarihinden işleyecek yasal faizi ile alınarak davacı baba ...'a verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müteveffa ...'ın davalı şirket nezdinde ... poliçesi ile sigortalı bulunan aracın sürücü ve işleteni olup, ...

Genel Şartları ve Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, müteveffanın mirasçılarının tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, alacaklı-borçlu sıfatlarının birleştiğini, alınan kusur raporunun yetkili merci tarafından tanzim edilmediğini, kusur oranlarının sağlıklı bir şekilde tespiti için hem Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesinden hem de Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyetinden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini, aleyhe hüküm kurulacak olması halinde bu kazanımların belirlenecek tazminattan indirilmesi gerekirken işbu hususun dikkate alınmadığını,

hükme esas alınan raporda birçok teknik hata ve eksiklik söz konusu olduğunu, çocukların destekten çıkmasından sonra müteveffanın kendisine ve annesine %50’şer pay ayıracağının kabul edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu tam kusurlu desteğin ölümü nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 427 inci maddeleri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90 ve 91 inci madedeleri

3. Değerlendirme Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında ve delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan mahkeme kararının ONANMASINA,

Duruşmada vekille temsil olunmayan davacılar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.04.2023 tarihinde Üye ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 06.10.2006 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalı ... şirketine SMM trafik poliçesi ile trafik sigortalı sürücü ...'ın hayatını kaybettiğini, bu nedenle çocuk ... için 2000 TL, baba ... için 2000 TL., anne Ulkiye Atak için 2000 TL olmak üzere toplam 6000 TL. destekten yoksunluk tazminatının davalı ... şirketinin azami poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla olay tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ... Genel Şartlar ve Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, müteveffanın mirasçılarının müvekkili Şirket'ten tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, müvekkili şirketin sigortalı araç sürücüsünün vefatından dolayı tazminat sorumlusu olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemenin 13.03.2014 gün, 2013/226 Esas ve 2014/76 Karar sayılı ilk kararı ile; "davalı nezdinde kaza tarihini kapsayan sigorta poliçesi bulunmadığından" davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 16.11.2017 gün, 2016/15300 Esas ve 2017/10663 Karar sayılı kararı ile; "..dosya kapsamının incelenmesinde kazaya neden olan 35 TLN 61 plakalı, 5977 şasi numaralı, 9172 motor nolu, aracın kaza tarihi olan 09.10.2006 tarihini de kapsar şekilde 63263509 acente kodlu, 21.07.2006 başlangıç, 21.07.2007 bitiş tarihli, 13056496-Y-0-Z-0 nolu trafik sigorta poliçesi bulunduğu anlaşılmış olup, bu sigorta poliçesi doğrultusunda davalı ... şirketinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece Bozmaya uyularak davanın kabulüne karar vermiştir. Davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 17. Hukuk Dairesi: “Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında ve delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.” Gerekçesi ile mahkeme kabul kararı Yüksek Dairenin çoğunluk kararı ile onamıştır.

Sayın Çoğunluk onama kararını “bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı” gerekçesine dayandırmış ise de mahkemenin uyulmasına karar verdiği Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 16.11.2017 gün, 2016/15300 Esas ve 2017/10663 Karar sayılı kararı ile; “davalı ... şirketinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi” gerekçesi ile mahkeme kararı bozulmuştur. Bozma kararında sigorta şirketinin sorumluluğunun olup olmadığının değerlendirilmesi mahkemeye bırakılmış olup sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunduğu yönünde kesin bir bozma kararı bulunmadığından davacı lehine usulü müktesep hak oluşturmayacağı açıktır.

Diğer taraftan, diğer sigorta türlerinde olduğu gibi sorumluluk sigortalarında da kural olarak sözleşme serbestîsi ilkesi geçerlidir. Ancak, kamu yararını gözeten kanun koyucu birtakım sorumluluk sigortalarının yapılmasını tarafların iradesine bırakmamış bu konularda özel düzenlemeler yapmıştır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 13. maddesinin 1. fıkrası ile de kamu yararı ön planda tutularak, yaptırılması zorunlu tutulan sorumluluk sigortalarının, özel kanunlardaki özel hükümler de saklı tutularak, sigorta şirketlerinin çalışma alanı kapsamında kalanlar bakımından bu tür sigorta sözleşmelerini yapmakla sigorta şirketleri zorunlu ve yükümlü tutulmuştur (Ulaş, I.:Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku, Ankara 2012, s. 873).

Aynı konuya ilişkin bu yükümlülük 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1483. maddesinde de yinelenmiştir.

“İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu” ise KTK’nın 85. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiş ve “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmüne yer verilmiştir.

Nitekim Kanun’un 91. maddesi ile de işletenlerin, bu maddeye göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunluluğu getirilmiştir. Burada işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla birlikte, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğu ise, akdi (sözleşmesel) niteliktedir.

Söz konusu akdi ilişki, işleten ile onun hukuki sorumluluğunu üzerine alan zorunlu (trafik) sigortacısı arasındadır.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar aynı Kanun’un 92. maddesinde tahdidi olarak sayılarak, a bendinde. “İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler” sigorta teminatı kapsamı dışında bırakılmıştır. Vurgulamakta yarar vardır ki, bu hüküm işletenin eyleminden sorumlu olduğu kişilere yönelik kendi zararına dayalı talepleri noktasında önem arz etmektedir.

Kaza ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan yasal düzenlemelere göre, salt sigorta şirketinin dava edildiği ve üçüncü kişinin zararının söz konusu olduğu durumlarda bu hükmün uygulama alanı bulamayacağı açıktır. Nitekim aynı ilkeler, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.11.2013 tarihli ve 2013/17-72 E., 2013/1558 K.. 02.03.2021 tarihli ve 2017/1718 E., 2021/180 K. sayılı kararında da benimsenmiştir.

Kazanın meydana geldiği ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de; “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” hükmüyle sözleşmenin kapsamı ve amacı net olarak belirlenmiş, tazminat kapsamında kalan hususlar da A-6. maddede sayılarak “İşleten tarafından ileri sürülecek tazminat talepleri” sigorta teminatı kapsamı dışında bırakılmıştır.

Görüldüğü gibi, karayolları zorunlu mali mesuliyet sigortasında, sigorta ettirenin zarar verdiği kişi, sigorta sözleşmesinin tarafı olmadığı hâlde bu sigortadan yararlanmaktadır (Karasu, R: Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası, Ankara 2016, s. 23). Zira zorunlu trafik sigortası motorlu araç işleteninin KTK’nın 85/1. maddesinde yer alan üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu belirlenen limitler dâhilinde üstlenir.

Bu nedenle zarar görenler, bu zararın giderilmesi amacıyla, araç işletenine karşı KTK hükümlerine göre başvuru hakkına sahip değilse, zarar verene ait aracın trafik sigortacısına da başvuramayacaktır. İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri sigorta teminatı kapsamına dâhil değildir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.03.2021 Tarih, 2021/17-19 Esas, 2021/181 Karar aynı yöndedir.)

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; aracın işleteni ve sürücüsü olan (sigortalı) ...’ın yüzde yüz kendi kusuru ile tek taraflı trafik kazasında vefat etmesi nedeniyle davacıların aracın sigorta şirketi olan davalıdan (kendi sigorta şirketinden) destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunamayacağından açılan davanın reddi gerektiği yönünde bozma kararı vermek gerekirken onama yönünde verilen çoğunluk kararına katılmamaktayım.