Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/27466 K.2024/3872

Taraflar arasındaki muvazaa nedeniyle tapu iptali tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince ek kararla istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, ek kararında istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının mülkiyetinde bulunan Menderes İlçesi Ataköy Mah. 133 ada 3 parselde kayıtlı 42.607,72 m2 yüz ölçümlü taşınmaz 667 ve 670 sayılı KHK hükümlerine göre kapatılan ve tüm mal varlığı Hazineye devredilen Şelale Özel Eğitim Yayıncılık Ticaret A.Ş'e ait iken 04/12/2015 tarihinde davalıya satıldığı, mahallinde yapılan araştırmada davaya konu taşınmazın satım tarihi olan 2015 yılı satış ve devir bedellerinin altında bir bedelle satıldığı, taşınmazı satın alan ... hakkında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye olma suçundan İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/123 esas sayılı dosyasında Kamu Davası açıldığı, belirtilen nedenlerle davaya konu taşınmazın tapusunun iptali ile Hazine adına tesciline talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz bakımından muvazaa ve yolsuz tescilden söz edilmesinin mümkün olmadığını, dava konusu taşınmaz 20 yıldır yaz kursu ve özel ders eğitimi faaliyetinde kullanılmakta iken yapılan devir işleminden sonra taşınmazda faaliyet olmadığını, müvekkilinin taşınmazı yatırım amacıyla ve taşınmazda bir süre herhangi bir tasarrufta bulunamayacağını bilerek ve isteyerek satın aldığını bu hususlar da taraflar arasında pazarlık konusu yapıldığı,

satın alındığı tarih itibariyle taşınmazda yapılaşma mümkün olmadığını, üzerindeki ruhsatsız yapıların devir bedelinin belirlenmesinde etkili olmadığını, dava konusu taşınmazla ilgili olarak yapılan pazarlık görüşmeleri neticesinde tarafların 575.000,00 TL üzerinden anlaşmaya vardıklarını, bu bedelin müvekkili tarafından 04.12.2015 ve 07.12.2015 tarihinde olmak üzere 2 taksitte devredene ödendiğini, taraflar arasındaki satışın Hazineyi zarara uğratmak için değil tarafların gerçek ve geçerli iradelerine dayalı olarak gerçekleştirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. A. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; "... 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınmaz malvarlıklarının Hazineye devri düzenlenmiş, 3. Fıkrada da "devralınan varlıkları dışındaki varlıkları"nın da Hazineye bedelsiz devredilmiş olduğu belirtilerek , muvazaalı satışlarla 3. Kişilere devredilmiş olan taşınmazların da Hazineye devri öngörülmüştür.

Taşınmazı devreden Şelale Özel Eğitim Yayıncılık Ticaret Anonim Şirketi hakkında 667 sayılı KHK kapsamında işlem yapıldığı, dosya arasına alınan İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/123 esas sayılı dosyasında davalı hakkında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye olma suçundan dava açıldığı, mahkememizce dinlenen davalı tanığının beyanından açıkça, dava konusu taşınmazda davalıya devri öncesinde Yamanlar Kolejinin yaz kampı/okulu olarak faaliyet gösterildiği , davalı savunmasının aksine, devir sonrasında da bu faaliyete hiçbir değişiklik olmaksızın devam edildiği,

personel değişikliği olmadığı gibi çalışan maaşının da yine Yamanlar Koleji tarafından ödendiği anlaşılmış, tanık beyanı , taşınmazın tespit edilen ( malik değişikliği olmamışcasına devam eden) kullanım şekli, bilirkişi heyetince belirlenen değeri ile resmi senetteki devir bedeli arasındaki fahiş fark , devir tarihi , incelenen ceza dosyası kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davalıya yapılan taşınmaz devrinin gerçek bir satış olmadığı,

muvazaalı bir devir olduğu kanaatine varılmış, 670 sayılı KHK madde 3 hükmü uyarınca dava konusu taşınmazın Hazineye bedelsiz devrinin kabulü gerektiğinden, anılan yasal düzenleme uyarınca davanın kabulüne..." gerekçesiyle,

"... Davanın KABULÜ ile; İzmir İli, Menderes İlçesi, Ataköy Mah. 133 Ada, 3 Parsel sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile hazine adına kayıt ve TESCİLİNE, İİK 28. Maddesi gereğince hüküm özetinin tapu müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,..." karar verilmiştir.

III. B. İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARARI

Mahkeme kararına karşı davalı vekilince istinafa başvurulması üzerine, Mahkemenin 20.01.2021 tarih ve 2019/246 Esas, 2020/234 Karar sayılı ek kararıyla, "... dava konusu taşınmazın dava açma tarihi itibariyle değerinin 8.720.274,00 TL olduğu, bu değer üzerinden nispi harcın hesaplanması gerektiği, bu nedenle davalı vekilince ödenen maktu ve nispi harçların toplamının eksik tutarı karşılamadığı gibi kendisine verilen 1 haftalık kesin süre içerisinde de eksik harcı ödemediği anlaşılmakla istinaf başvuru talebinin reddine karar vermek gerekmiş ..." gerekçesiyle davalı vekilinin başvurusunun reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

İlk Derece Mahkemesi tarafından 148.920,47 TL nispi istinaf karar harcı ödenmesi gerektiği bildirilerek ödenen 59,30 TL mahsubu ile bakiye 148.861,17 TL'nin muhtıranın tebliğinden itibaren bir haftalık süre içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğini, dava değerinin 575.000,00 TL olduğunu, hesapladıkları 9.760,26 TL'yi mahkeme veznesine yatırdıklarını, nispi harç ödenmesine rağmen 20.01.2021 tarihli ek karar ile dava konusu taşınmazın değerinin 8.720.274 TL olduğu ve bu değer üzerinden harcın hesaplanması gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini,

verilen kararın hukuka aykırı olduğunu beyanla istinaf başvurusunun reddi yönündeki kararın kaldırılmasını ve ilk derece mahkemesinin esas hakkındaki kararı da kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; "... Somut olayda, dava açılırken davacı ... tarafından dava değerinin resmi senette satış bedeli olarak beyan edilen 575.000,00 TL nin gösterildiği, yargılama sırasında mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi kurulu raporu ile dava konusu taşınmazın, üzerindeki muhtesatlarla birlikte toplam değerinin dava tarihi itibariyle 8.720,274 TL olduğunun tespit edildiği, hazinenin harçtan muaf olması nedeniyle harcın tamamlanması yönünde herhangi bir karar verilmediği, hükümle birlikte dava değerinin keşifte belirlenen değer olduğu gözetilerek 595.681,91 TL karar ilam harcının davalıdan alınmasına karar verildiği görülmüştür.

Konusu belli bir değer ile ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan uyuşmazlık konusu değer üzerinden tarifede gösterilen oranda nispi karar ve ilam harcı alınır.

HMK'nın 344. maddesi gereğince, İstinaf dilekçesi verilerken istinaf kanun yoluna başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri de dahil olmak üzere tüm giderlerin ödenmesi gerekir. Harcın eksik yatırılması halinde veya yatırılmaması halinde HMK'nın 344. maddesi gereğince eksik harcın tamamlanması için muhtıra gönderilerek verilen süre içinde harç tamamlanmadığı takdirde mahkemece başvurunun yapılmamış sayılması karar verilir.

10.05.1965 tarihli 1/1 sayılı içtihadı birleştirme kararıyla peşin ödenmesi gerekli temyiz harcının hüküm altına alınan karar ve ilam harcının 1/4 olacağı kabul edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kararı istinaf eden davalıya keşifte belirlenen değer üzerinden hesaplanan eksik harcı yatırması için muhtıra gönderilmiş, davalı vekili 14.01.2021 tarihli dilekçesi ile dava değerinin 575.000,00 TL olduğunu, bu miktarı esas alarak eksik harcı yatırdıklarını beyan etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince dava değeri üzerinden nispi istinaf karar harcı yatırılmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar, davalı vekili istinaf başvurusunun reddi kararının doğru olmadığını, nispi harcı yatırdıklarını beyan etmiş ise de, yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler gereğince dava değerinin keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile belirlenen değer olduğu, hazinenin harçtan muaf olması nedeniyle alınması gereken nispi harcın hükümle belirlendiği, istinaf kanun yoluna başvuru sırasında hükümde belirtilen karar ilam harcının 1/4 ünün peşin olarak yatırılması gerektiği halde bu miktarın yatırılmadığı anlaşıldığından davalının, istinaf başvurusunun reddi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle,

"... Menderes 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.01.2021 tarih 2019/246 Esas 2020/234 Karar sayılı istinaf başvurusunun reddi kararına karşı, davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, ..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; verilen nihai karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine İlk Derece Mahkemesi tarafından “İstinaf Karar Harcı ( Nispi ) 148.920,47 TL’nin ödenen 59,30 TL’den mahsup edilerek bakiye kalan tutar olan 148.861,17 TL’nin iş bu muhtıranın tarafınıza tebliğinden itibaren bir ( 1 ) haftalık kesin süre içerisinde ödenmesi” İhtar edilmiş ise de, dava değeri 575.000 TL olduğundan, buna göre hesaplanan 9.760,26 TL'nin verilen bir haftalık süre içerisinde mahkeme veznesine yatırıldığını, 19.01.2021 tarihinde ödendiğini, İlk Derece Mahkemesinin 20.01.2021 tarihli kararı ile,

dava konusu taşınmazın dava açma tarihi itibariyle değerinin 8.720.274 TL olduğu, bu değer üzerinden nispi harcın hesaplanması gerektiği gerekçesi ile istinaf başvurunun reddedildiğini, bölge adliye mahkemesinin de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verdiğini, gerçekte dava değerinin 575.000,00 TL olduğu ve nispi harç bakımından raporda belirlenen değere itibar edilemeyeceğini, verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek, bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 667 ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler kapsamında, kapatılan kurumca davalıya yapılan taşınmaz devir işleminin muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve HMK'nın 355 inci maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş ve verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olmasına göre davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,