Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/10106 K.2023/13961

2. ... 3. ... vekilleri Avukat ... DAVALILAR : 1. ... 2. ... vekili Avukat ... 3. Generali Sigorta Anonim Şirketi vekilleri Avukat ..., Avukat ...

DAVA TARİHİ : 19.04.2010

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü Davalı Generali Sigorta A.Ş vekili ve Davalı ...

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı kararı davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... tarafından ve ek karar davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, 14.01.2008 tarihinde davacı ...'in yolcu olarak bulunduğu traktörle davalıların sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olduğu aracın çarpışması neticesinde meydana gelen kazada davalı sürücünün asli kusurlu olduğunu, davacı ...'in kaza sonrasında 4 ay tedavi gördüğünü, eski sağlığına halen kavuşamadığını, çok sayıda ameliyat geçirdiğini, tedavi gördüğü süre zarfında çoğu ilacının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanmadığını, bu giderlerin ve yiyecek, yol masrafı, konaklama gideri v.b. giderlerin ailesi tarafından karşılandığını,

davacı ...'in Anadolu Toprak Sanayi'nde sigortalı işçi olarak 1996 yılında çalışmaya başladığını, 2006 yılında emekli olduğunu, emekli olduktan sonra tekrar aynı iş yerinde çalışmaya devam ettiğini beyanla şimdilik davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL nin olay tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan tahsiline, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL, kardeş İbrahim için 5.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş.

01.02.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini davacı ... için 2.576,88 TL'ye ve davacı ... için 17.283,13 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kusura itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunmuş, kusura itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

1. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile davacı ... için 17.283,13 TL, davacı ... için 2.576,88 TL maddi tazminatın davalı Generali Sigorta A.Ş. bakımından dava tarihi olan 19.04.2010 tarihinden, diğer davalılar yönünden olay tarihi olan 14.01.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara belirtilen miktarlarda verilmesine. davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 5.000,00 TL,

davacı ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 14.01.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara belirtilen miktarlarda verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

2. Davacılar vekilinin reddi hâkim talebi üzerine mahkemenin 15.04.2022 tarihli kararı ile davacı tarafın ret talebine gerekçe gösterilen hususların temyiz konusu olabileceği, hakimin reddi sebebi olamayacağı, ret sebebinin hâkimin tarafsızlığını şüpheye düşürecek mahiyette olmadığının açık olması nedeniyle hâkimin reddi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ..., Mahkemenin 15.04.2022 tarihli kararına karşı ise davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, davacı ...'ya %58 maluliyete göre 45.459,00 TL'nin 21.01.2011 tarihinde ödendiği, mahkemece sigorta şirketinden bilgi alınmadığı için ödeme yok sayılarak karar verildiği, bakıcı giderinin fahiş olduğu, agisiz asgari ücret kullanılması hatalı olup brüt asgari ücret kullanılması gerektiği, davacının bakıcıya muhtaç olduğunun ispatlanmadığı ve ayrıca bakıcı giderinden SGK'nın sorumlu olduğu, ayrıca Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'ndan gelir bağlanıp bağlanmadığının sorulması gerektiği, ıslahın zamanaşımına uğradığını belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı ... temyiz dilekçesinde; dosyada mevcut bilirkişi raporları ve kazanın oluşumu dikkate alındığında davacının da kazanın meydana gelişinde tali kusurlu olduğunu, bu sebeple kusur indirimi yapılması gerektiğini, ispat edilemeyen zararların da hesaba dahil edildiğini, manevi tazminatın fahiş olduğunu, sosyal ekonomik durum araştırması yapılmadığını belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; delillerin değerlendirilmesinde hata yapıldığını, davanın zamanaşımına uğradığını, kusur tespitinin hatalı olduğunu, olayın meydana geliş şekline bakıldığında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

Davacılar vekili 15.04.2022 tarihli hâkimin reddi kararına karşı temyiz dilekçesinde; temyiz aşamasında delil toplamanın usule aykırı olduğunu, taraflarca getirme ilkesine aykırı davranılarak davalı sigorta şirketinin cevap verme yasal süresi geçirilerek delil toplama çalışmasına girilip tarafsızlığın kaybedildiğini, disiplin para cezası için kötüniyet koşulunun oluşmadığını, ayrıca HMK'nın 40/2 nci maddesine uyulmadığını belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan ve diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ıncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Davacılar vekilinin hâkimin reddi talebinin reddine yönelik 15.04.2022 tarihli karara karşı temyiz itirazlarının incelenmesinde; mahkemece karar verilmiş olup yargılama bittikten sonra yapılan ret talebi incelenemeyeceği gibi mahkemece reddedilen hâkimin yaptığı işlem (müzekkere yazılması) Yargıtay geri çevirme ilamı ile yapılmış olduğundan davacılar vekilinin 15.04.2022 tarihli karara yönelik temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı Generali Sigorta A.Ş. vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı ...'ın aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. 818 sayılı BK.nın 41 inci maddesinde haksız fiil tanımlanmış, 60. maddesinde de haksız fiilden zarar görenin bundan kaynaklanan zararın tazmini istemi ile açacağı davaların, zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve herhalde haksız fiil tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi bulunduğu belirtilmiştir.

Buna karşılık, 2918 sayılı KTK'nın 109/1 inci maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmüne, yine aynı kanunun 109/2 maddesinde ise, "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir." hükmüne yer verilmiştir.

Davaya konu kaza 14.01.2008 tarihinde gerçekleşmiş, davacılar vekili, 01.02.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini artırmış, aynı tarihte harçlandırmıştır. Davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili ıslah dilekçesine karşı 09.02.2016 tarihinde zamanaşımı def'inde bulunmuştur.

Mahkemece, ıslah ile artırılan miktara karşı ileri sürülen zamanaşımı def'i hususunda herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın, bilirkişi raporunda tespit edilen bedellerin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

O halde; mahkemece, davalı Generali Sigorta A.Ş. vekilinin ıslah edilen miktar yönünden zamanaşımı definin yukarıda açıklanan Kanun ve olay tarihinde yürürlükte olan 5237 sayılı TCK maddeleri kapsamında bir değerlendirme yapılarak olumlu olumsuz karar verilmesi gerekirken gerekçede tartışılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

4. Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur Borçlar Kanunu'nun 44. maddesinde (6098 sayılı TBK md. 52) düzenlenmiştir. Zarar görenin kusurunun zararın meydana gelmesinde başlıca etken olması halinde zarar verenin sorumluluğunun kalkması söz konusu olabileceği gibi belirlenen kusura göre zarar ve ziyandan indirim yapılmasını da gerektirebilir.

Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir.

Somut olayda, kazaya neden olan araç, traktör olup yolcu taşımaya uygun olmadığı savunmasında bulunulmuştur. Buna göre mahkemece, BK.'nın 44. maddesi (TBK. md. 52) uyarınca maddi tazminattan makul oranda hakkaniyete uygun indirim gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması, müterafik kusur oluşturduğunun kabul edilmesi halinde tazminattan % 20 oranında indirim yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

5. Davacı taraf eldeki davada meydana gelen trafik kazası nedeniyle davalı sürücü, işleten ve trafik sigortacısından sürekli iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri isteminde bulunmuştur.

Davalı sigorta şirketi vekili temyiz dilekçesi ekinde; ...'ya % 58 malul kaldığından ödeme yapılması uygundur şeklinde 29.12.2010 tarihli toplantı tutanağı ile alıcısı ... olan ... açıklamalı 45.459,00 TL bedelli EFT ödeme makbuzu sunulmuş, sigorta şirketi Dairenin geri çevirme ilamına yazı cevabında; yanılgılı değerlendirme ile araç ekspertiz evrakı ve ceza evrakı gibi birtakım ilgisiz evrak sunulmuştur.

Ödeme borcu sona erdiren sebeplerden olup yargılamanın her aşamasında re'sen değerlendirilmesi gerektiğinden sigorta şirketine temyiz dilekçesi ekinde sunulan evrak eklenmek suretiyle söz konusu ödemeye ilişkin evrakın temini ile söz konusu ödemenin eldeki davadaki talepler bakımından müteselsil borçlu olan tüm davalılara etkisinin ne olacağının değerlendirilmesi gerekmekte olup değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle 15.04.2022 tarihli hâkimin reddi talebinin reddine dair karara karşı davacılar vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Generali Sigorta A.Ş. vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı ...'ın diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

3. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Generali Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının, (4) ve (5) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı Generali Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ...'ın temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara ve davalılara iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,