Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/10172 K.2024/6547

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının reddine karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu, davalıya zorunlu trafik sigortalı aracın 19.11.2019 tarihinde yaptığı kaza neticesinde müvekkilinin malul kaldığını, 30.03.2021 tarihinde 66.896,00 TL ödeme yapılsa da yeterli olmadığını, belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada 4.086,31 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 100 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici bakıcı gideri, 713,69 TL rapor ücreti olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın 28.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili sürekli iş göremezlik tazminatını 46.015,54 TL, geçici iş göremezlik tazminatını 4.745,22 TL, geçici bakıcı giderini 5.763,75 TL olmak üzere toplam 57.238,20 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taleplerin zamanaşımına uğradığını, 66.896,00 TL ödeme yaptıklarını ve sorumluluklarının kalmadığını, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, poliçe teminatı ve kusur oranı ile sınırlı sorumlulukları olduğunu, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, olayın iş kazası olduğunu, elde edilen kazanımların tazminattan düşülmesi gerektiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yönteminin kullanılmasını, rapor ücretinin teminat kapsamında olmadığını, hatır taşıması indirimi yapılmasını, emniyet kemeri takılmadığından müterafık kusur indirimi yapılmasını, avans faizi talebinin reddi ile vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının yolcu olarak bulunduğu aracın 19.11.2019 tarihinde yaptığı kaza neticesinde malul kaldığını beyanla sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ve rapor ücreti talebinde bulunduğu, dosyaya ibraz edilen Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından hazırlanan 22.09.2020 tarihli raporun tedavi evraklarının incelenmek, muayene yapılmak suretiyle hazırlandığı ve mevzuat kapsamında tanzim edildiği,

aktüer rapor ile yapılan ödemenin tenzili ile bakiye 46.015,54 TL sürekli iş göremezlik tazminatının belirlendiği, 9.018,33 TL geçici iş göremezlik tazminatı hesaplaması yapıldığı, SGK tarafından 4.273,11 TL yapılan ödeme neticesi bakiye 4.745,22 TL geçici iş göremezlik tazminatının belirlendiği, 5.763,75 TL bakıcı giderinin tespit edildiği, davacının taleplerini artırdığı,

Yargıtay içtihatları gereği hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin uygulanmasının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile başvurunun kabulüne 46.015,54 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 4.745,22 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 5.763,75 TL geçici bakıcı gideri, 713,69 TL rapor ücreti olmak üzere toplam 57.238,20 TL tazminatın 27.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili; başvurana 30.03.2021 tarihinde 66,896.00 TL ödeme yapıldığını, poliçeden kaynaklanan sorumluluğun yerine getirildiğini, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatının poliçe teminatı kapsamında bulunmadığını, taleplerin teminat dışı olması nedeniyle reddi gerektiğini, hatır taşıması sebebiyle indirim uygulanması gerektiğini, aktüer raporunda TRH Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz kullanılarak hesaplama yapılması gerektiğini, davacı vekili lehine hükmedilen vekâlet ücretinin asliye hukuk mahkemeleri için hesaplanacak vekâlet ücretinin 1/5'i oranında olması gerektiğini ileri sürerek Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına davalının itiraz ettiği, alınan aktüer rapor ile davalının yaptığı ödemenin yeterli olmadığının anlaşıldığı, davalı ... şirketinin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 98'inci maddesi uyarınca belgeli olmayan tedavi giderlerinden 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 54'üncü maddesi uyarınca davalının zarardan sorumlu olduğu, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği yönünde itiraz mevcut ise de buna dair delil ibraz edilmediği, taşımanın maddi ve manevi kazanç olmaksızın yapıldığı, dolayısıyla hatır taşımasının ispatının gerektiği, ancak ispatlanamadığı, aktüer raporun usul ve yasaya uygun olduğu,

davacı lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu gerekçesi ile davalının itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; itiraz dilekçesindeki nedenlere ek olarak maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 19.11.2019 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ve rapor ücreti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85,87,89,90,91 ve 111 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ıncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 inci maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, hesaplamada kullanılan yöntemin usul ve yasaya uygun olmasına, maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine uygun olarak tanzim edilmiş olmasına, davalının geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında davacı, arkadaşının kullandığı araç ile seyir halinde iken kazanın meydana geldiğini, sürücü ise beyanında arkadaşı ile iş çıkışında kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

4. Somut olayda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulü ile 46.015,54 TL sürekli iş göremezlik zararı, 4.745,22 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 5.763,75 TL geçici bakıcı gideri. 713,69 TL adli rapor ücreti olmak üzere toplam 57.238,20 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiş, İtiraz Hakem Heyetince davalı ... vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir. Adli rapor ücretinin yargılama gideri olarak değerlendirilmesi gerekirken esas tazminata eklenmek suretiyle karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE