Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/10462 K.2024/6556

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... nezdinde Kasko Sigorta poliçesi ile teminat altına alınan davacıya ait aracın 09.01.2021 tarihli trafik kazası sonucunda hasar gördüğünü, kaza akabinde araçta oluşan hasarın tamir ettirildiğini, aracın bu kazadan ötürü değer kaybettiğini ve uzun süre kullanılamadığını, davacının zararının giderilmesine yönelik davalı ... şirketine başvuruda bulunulduğunu ancak herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 08.03.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 140.000 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hasar dosyası kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda sigortalı aracın gece geç saatlerde kazaya karışması, sigortalı ile sürücünün farklı kişiler olması, sigortalı araç sahibinin sürücü belgesinin bulunmaması, kaza esnasında araç sahibinin de araç içerisinde bulunması, kaza sonrası sürücüyü araç sahibinin çağırmış olabileceği, sürücünün kazanın saat 02.20 sıralarında meydana gelmiş olmasına rağmen sürücünün alkol ölçümünün 04.24'te yapılmış olması değerlendirildiğinde sürücü değişikliği ve alkollü araç kullanılması yönünde ciddi şüpheler oluşması nedeniyle hasar ödemesi yapılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulü ile 140.000,00 TL'nin 08.02.2021 tarihi itibariyle hesaplanacak avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davaya konu aracın poliçesinde dain-i mürtehin olarak dava dışı Türk Ekonomi Bankası A.Ş'nin gösterildiğini, bu durumda sigorta tazminatı talep etme hakkının öncelikli olarak rehin hakkı sahibi bankanın olacağını, taraf sıfatı haiz olmayan davacı tarafından ikame edilen davanın usulden reddi gerektiğini, hasar dosyası kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda sigortalı aracın gece geç saatlerde kazaya karışması, sigortalı ile sürücünün farklı kişiler olması, sigortalı araç sahibinin sürücü belgesinin bulunmaması, kaza esnasında araç sahibinin de araç içerisinde bulunması,

kaza sonrası sürücüyü araç sahibinin çağırmış olabileceği, kazanın saat 02.20 sıralarında meydana gelmiş olmasına rağmen sürücünün alkol ölçümünün 04.24'te yapılmış olması sebepleriyle sürücü değişikliği ve alkollü araç kullanılması yönünde ciddi şüpheler oluşması nedeniyle hasar ödemesi yapılmadığını, dosyaya sunulan hasar araştırma raporlarında belirtilen değerlendirmelerin dava konusu kazanın ehliyetsiz sürücü ... tarafından gerçekleştiği , bu durumun ortaya çıkmaması için de sürücü olarak ...'nın gösterildiğini açıkça ortaya koyduğunu,

sürücü ...'nın ilk ifadesinde aracın otoyoldan geçiş yapmadığını belirtmesine karşın daha sonra ifadesini değiştirerek otoyoldan geçiş yaptığını belirtmesi, HGS kayıtları talep edilmesine rağmen bu kayıtların sunulmaması, trafik polislerinin de kazayı şüpheli görüp ''kendi beyanına göre sürücü'' ibaresini eklemeleri, kaza saatinin 02.10 olarak belirtilmesine karşın daha sonra alınan yazılı ifadede 01.00 olarak belirtilmesi ve alkol rapor saatinin kazadan yaklaşık 3,5 saat sonrası olan 04.24 olması ,

sigortalı ve araç sürücüsünün kaza günü birbirlerini aramalarını belirtmelerine rağmen telefon kayıtları incelendiğinde herhangi bir arama kaydının olmaması, sigortalının alkol cihazına üfleme yapmayı reddetmesi nedeniyle ehliyetine el konulmuş olması ve halen ehliyetinin olmaması nedenleriyle sigortalı aracın ehliyeti bulunmayan sigortalı tarafından kullanılmış olduğu ve bu hususu gizleme noktasında sigortalının kasti davranışı açıkça ortada olduğundan talep edilen hasarın teminat dışı olup davanın reddi gerektiğini,

Hakem Heyeti kararında dosyaya sundukları araştırma raporunda ve kaza tespit tutanağında yer alan tespitlerin irdelenmediğini , sunulan deliller tartışılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini ,sigortalı yükümlülüklerini ihlal ettiğinden sigortalının sözleşmeden doğan haklarının zayi edildiğini, somut olayda davalı şirket tarafından görevlendirilen araştırma görevlisine HGS kayıtlarının verilmediğini bu nedenle aracın hangi güzergahta kullanıldığı ve bu güzergahlarda kimin tarafından kullanıldığının tespit edilemeyip sigortalı ve sigortalı araç sürücüsünün beyanlarının teyit edilemediğini,

sigortalı tarafından inceleme yapılmasına izin verme yükümlülüklerine ilişkin kanun hükümlerinin kasten ihlal edildiğini bu nedenle de sigortalı sigorta sözleşmesinden kaynaklanan haklarını zayi etmiş olup tazminat talep etmesinin olanaklı bulunmadığını, bilirkişi raporuna itirazları dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, raporda belirtilen rayiç değer olan 220.000 TL'nin fahiş olup gerçek zararı yansıtmadığını, faiz başlangıç tarihinin hatalı hesaplandığını,

davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin AAÜT gereğince hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında olması gerektiğini ileri sürerek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının kazanın kuşkulu olduğunu ileri sürdüğü ancak tazminatın teminat dışı olduğunu kanıtlayamadığı, hasarın hesabına ilişkin ve karara dayanak alınan bilirkişi raporlarının denetime açık ve gerekçeli olduğu, rehin kaydının 30.06.2021 tarihinde kaldırıldığının anlaşıldığı, faiz başlangıç tarihi yönünden bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin bu hususlara ilişkin itirazlarının reddine ;

vekalet ücretinin ise, maktu ücretin altında kalmamak üzere tarifeye göre belirlenen ücretin 1/5'i oranında hükmedilmesi gerektiği, anılan yöne ilişkin itirazın kabulü gerektiği gerekçesiyle Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının avukatlık ücretine ilişkin 3 üncü bendinde yer alan ''17.250,00 TL'' ibaresinin karar metninden çıkarılarak yerine '' 5.100,00 TL '' ibaresinin yazılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı lehine tam nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 1/5 oranında vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı yaptığı itiraz başvurusuna konu ettiği nedenlerden dain-i mürtehin hususu hariç olmak üzere aynı nedenlerle, İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan davacıya ait aracın, 09.01.2021 tarihinde yaptığı tek taraflı kaza sonucu araçta oluşan hasar bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1401 vd maddeleri, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409 uncu maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2 nci fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.

Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.5. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir.

İlkeler anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı, Kasko Sigortası Genel Şartları'nın 1.5 inci maddesi ve Türk Ticaret Kanunu'nun 1446/2 nci maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde imiş gibi ihbar ederse, ispat yer değiştirip oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü sigortalıya geçer.

Somut olayda, kaza sonrası polis memurları tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağında dava konusu tek taraflı kazanın sürücü ...'nın , kendi beyanına göre araç sahibi ... ile birlikte, davalıya sigortalı araç ile seyri halinde aracın direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu meydana geldiği belirtilmiştir. Davalı tarafından sigortaya yapılan başvuruda ve eldeki davada kurgu kaza nedeniyle hasarın teminat kapsamında olmadığı savunulmuştur.

Eldeki davada İtiraz Hakem Heyeti tarafından davalının hasarın teminat dışı olduğuna ilişkin iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle hasarın teminat kapsamında olduğu yönünde değerlendirme yapılmış ise de; davalının savunması, araştırma raporu ve dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden davalının bu iddiasına ilişkin yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı, dosya kapsamına göre delillerin İtiraz Hakem Heyeti tarafından toplanması ve değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan maddi ve hukuksal olgulara göre; tüm delillerin adil yargılanma hakkına uygun şekilde toplanmasından sonra hasarın teminat kapsamında olup olmadığının belirlenebilmesi için yargılamanın genel yetkili mahkemeler huzurunda gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İtiraz Hakem Heyeti tarafından dosyadan el çekilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiş ve İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulması gerekmiştir.

2.Bozma ilamının kapsam ve şekline göre tarafların temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle tarafların temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

26.06.2024 tarihinde Üye ...'nin karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulüne karar verilmiş olup bu karara karşı taraflarca temyiz yoluna başvurulmuştur.

Davacıya ait davalı ... nezdinde kasko sigorta poliçesiyle teminat altına alınan araç trafik kazası sonucunda pert olmuş ve davacı tarafından kaza sonrası araçta oluşan hasar tamir ettirildikten sonra araçta oluşan değer kaybı ile aracın uzun süre kullanılamamasından dolayı oluşan zararı tazmini için sigorta şirketine başvurulmuş fakat sigorta şirketince herhangi bir ödeme yapılmadığından davacı tarafından hakem heyetine iş bu başvuru yapılmıştır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesine göre davacının sigorta ettirdiği araçta meydana gelen hasar bedelinin tazmini için genel mahkemelerde dava açabileceği gibi, Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde oluşturulan hakem heyetine başvurabilme hakkı bulunmaktadır. Somut olayda Sigortacılık Kanunu'nun 30/14 f maddesindeki istisnai durum da söz konusu değildir. Davacının adil yargılanma hakkı kapsamında bulunan hakeme başvurma hakkını ortadan kaldıracak şekilde hakem heyeti tarafından dosyadan el çekilmesine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.