Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/12419 K.2023/4597

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davalılardan ... Taş. İnş. Taah. Ltd. Şti'nin maliki olduğu, davalılardan Anadolu Sigorta A.Ş. tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası (İMSS) poliçesi ile teminat altına alınan ve davalılardan ...'nın sürücülüğünü yaptığı kamyonun, 27.10.2011 tarihinde, sürücüsünün tam kusurlu eylemi ile sebebiyet verdiği kaza sonucunda davacılardan ...'in ağır şekilde yaralanmasına yol açtığını belirterek,

(maddi tazminat talepleri yönünden fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak sureti ile) 1.000,00 TL maddi ve 100,000,00 TL manevi tazminatın davacılardan ... yararına, 50.000,00 TL manevi tazminatın davacılardan ... yararına ve 25.000,00'er TL manevi tazminatın ise diğer davacılar yararına, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında davacı vekili talebini 174.8877,67 TL olarak yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili; manevi tazminat taleplerinin sigorta poliçesi kapsamı dışında tutulduğunu, davacıların davadan önce talepleri olmadığını ve temerrüdün oluşmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, kusur durumunun tespitinin gerektiğini, davanın haksız olduğunu belirterek reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı ... vekili; davanın haksız olduğunu belirterek reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı ... vekili; kusuru kabul etmediklerini, davanın haksız olduğunu belirterek reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.03.2017 tarihli ve 2012/12 Esas,2017/202 Karar sayılı kararıyla; davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, davacının %51.5 maluliyet oranı, davalı ödemesi ve davacı ıslahı dikkate alınarak davanın kısmen kabulü ile 174.877,67 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden bakiye poliçe limiti 132.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) olay tarihi olan 27.10.2011 tarihinden itibaren (sigorta şirketi yönünden dava tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile birlikte yine davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 6.000,00 TL, ... için 3.000,00 TL,

... için 3.000,00 TL ve ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... şirketi yönünden poliçe limiti 70.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) olay tarihi olan 27.10.2011 tarihinden itibaren (sigorta şirketi yönünden dava tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.06.2017 tarihli ve 2017/1426 Esas, 2017/1419 Karar sayılı kararıyla; dosya içerisinde bulunan 27.10.214 tarihli kurum yazısına göre, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından davacılardan ...'e 7.831,60 TL geçici iş göremezlik ödeneği ödendiği, buna rağmen aktüerya uzmanı bilirkişi raporunda, davacının 6 aylık geçici iş göremezlik süresine isabet eden 1.480,50 TL'lik geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanan maddi tazminattan mahsup edilmediği, ancak bu yanılgının giderilmesinin yeniden yargılama yapmayı gerektirmediği,

hükmün bu kısmındaki yanılgının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1(b)-2 maddesi gereğince düzeltilmesinin mümkün olduğu belirtilerek.

Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28/03/2017 gün ve 2012/12 E ve 2017/202 K sayılı gerekçeli kararın hüküm fıkrasının, 1. bendinin 1. satırındaki "174.877,67" ibaresinin "173.397,17" şeklinde, 2. bendinin 1. satırındaki "13.995,19" ibaresinin "13.889,06" şeklinde, 2. bendinin 2. satırındaki "12.353,94" ibaresinin "12.247,81" şeklinde, 3.bendinin 2. satırındaki "16.382,66" ibaresinin ise "16.353,83" şeklinde değiştirilerek düzeltilmesine,

4.bendinin içeriğinin hüküm fıkrasından çıkartılarak yerine " Davacı tarafça yapılan toplam 1.963,15 TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 1.747,20 TL'sinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, karar kesinleştiğinde sarf edilmeyen gider avansının davacılara iadesine" cümlesinin eklenmesi suretiyle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b(2) maddesi gereğince kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 06.02.2020 tarihli 2017/5138 Esas , 2020/881 Karar sayılı kararı ile. "Pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan ücret, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır.

Hal böyle olunca da ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin, ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağı açıktır.

Zira, asgari geçim indirimi (AGİ), ücretin eki olmadığından, tazminat alacaklarının hesaplanmasına esas ücrete dahil edilemez.Somut olayda, davacının tazminata esas geliri, asgari ücret olarak kabul edilmiş ve aktif devre zararı hesabında AGİ dahil ücret esas alınmış olup bu hususta, usule aykırılık bulunmamaktadır.

Ne var ki, hükme esas alınan bilirkişi raporunun içerik kısmında, pasif devre zararının hesaplanmasında AGİ dahil edilmemiş asgari ücretin esas alındığı belirtilmesine rağmen, davacının pasif dönemine ilişkin geliri belirlenirken AGİ bedeli dahil olacak şekildeki asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması hatalıdır.

Bu nedenlerle, pasif döneme ilişkin hesaplamanın, AGİ dahil edilmemiş asgari ücret üzerinden yapılması konusunda, rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alındıktan sonra, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru değildir." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda alınan ek raporda davacının sürekli iş göremezlik zararının güncel verilere göre hesaplandığı, davacının sürekli iş göremezlik zararının dava devam ederken davalı ... tarafından ödenen 68.000,00 TL'nin mahsubu sonucu 591.426,36 TL olduğu, yerel mahkemece hüküm altına alınan 173.397,17 TL sürekli iş göremezlik zararı davacı tarafça istinaf ve temyiz edilmediğinden bu hususun davalılar yararına usuli kazanılmış hak oluşturduğu,

SGK tarafından davacı ...'e geçici iş göremezlik ödeneği ödenmiş olmakla davacının geçici iş görezmezlik yönünden talebinin yerinde olmadığı, Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatın kesinleştiği anlaşılmakla, davacının maddi tazminata yönelik davasının kısmen kabulü ile.

173.397,17 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile (sigorta şirketinin sorumluluğu bakiye poliçe limiti olan 132.000,00 TL ile sınırlı olmak suretiyle) davacı tarafa verilmesine, alacağın davalı ... şirketi yönünden dava tarihinden, itibaren diğer davalılar yönünden 27.10.2011 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, sigorta şirketi tarafından icra takip dosyasına yapılan ödemenin infaz aşamasında dikkate alınmasına, manevi tazminat yönünden.

Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/12 Esas-2017/202 Karar sayılı dosyasından verilen kararın kesinleşmiş olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; bilirkişi raporları arasında çelişki oluştuğunu, ek rapora itirazlarının değerlendirilmediğini belirterek ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekili; kusuru kabul etmediklerini, destek tazminatı istenilebilmesi için bakım ihtiyacı koşulunun sağlanması gerektiğini, hükmedilen tazminat tutarlarının fahiş olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun maddi ve manevi, davacı yakınlarının manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91, 92 ve 102 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm, davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2. İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 28.02.2016 tarihli bilirkişi raporunda davacı zararı 242.877,67 TL hesaplanmış davacı vekilince sigorta şirketinin 14.02.2013 tarihli 68.000,00 TL ödemesi hesaplanan miktardan mahsup edilerek talep 174.877.67 TL'ye yükseltilmiş, mahkemece de bu miktara hükmedilmiştir.

Kararın davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince ödenen geçici iş göremezlik tazminatının mahsubu ile "174.877,67" ibaresinin "173.397,17" şeklinde kararın düzeltilmesine karar verilmiş davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekilinin temyizi üzerine Dairece pasif döneme ilişkin hesaplamanın asgari geçim indirimi (AGİ) dahil edilmemiş asgari ücret üzerinden hesaplanması konusunda karar bozulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyulmuş ise gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. Her ne kadar gerekçede ilk kararın davacı tarafça temyiz edilmediği bu durumun davalılar yararına usuli kazanılmış hak oluşturduğu belirtilmiş ise de hükme esas alındığı belirtilen hesap bilirkişi raporunda, bozma ilamı öncesi alınan hesap raporundaki hesap yönteminden farklı yöntemle güncel verilere göre hesaplama yapıldığı görülmektedir.

Yapılması gereken bozma ilamının sadece pasif döneme ilişkin olduğu gözetilerek, bozma öncesi hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplanan bilinen dönem ve aktif dönem hesaplamasının aynı kalması, bozma ilamı sonrası Bölge Adliye Mahkemesince aldırılan 19.04.2022 tarihli ek bilirkişi raporunda, bozma ilamında belirtildiği üzere AGİ dahil edilmemiş ücret üzerinden yapıldığı görülen pasif dönem hesaplamasının aynen kabul edilmesi,

toplam tazminat üzerinden ıslah dilekçesinde belirtildiği üzere sigorta şirketi ödemesinin mahsubu sonucu elde edilecek miktara hükmedilmesi gerekirken (ilk kararın davacı tarafça temyiz edilmemiş olduğu gözetilerek kazanılmış haklara riayet edilmek suretiyle) yazılı olduğu şekilde, karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

1-Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2-Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Taş. İnş. Taah. Ltd Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ...'ne iadesine,