Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/12610 K.2023/1616

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; olay tarihi itibariyle trafik sigortası bulunmayan aracın 16.03.2008 tarihinde yaptığı kazada, araçta yolcu olarak bulunan davacının ağır biçimde yaralanıp en az % 26 oranında malul kaldığını, kazayı yapan aracın sigortasız olması nedeniyle davacının uğradığı bedensel zarardan davalının sorumlu olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL maluliyet tazminatının temerrüt (28.04.2009) tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 10.06.2014 tarihli ıslah (bedel artırımı konulu) dilekçesiyle taleplerini 49.043,75 TL'ye yükseltmiş; bozmadan sonraki yargılamada ise 15.03.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle taleplerini 79.664,21 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının maluliyet oranının mevzuata uygun biçimde saptanması ve davacının zararını ispat etmesi gerektiğini, SGK tarafından yapılmış ödemelerin tazminattan düşülmesi gerektiğini, kazayı yapan araçta davacı hatır yolcusu olduğu ve araç sürücüsünün alkollü olduğunu bilerek araca bindiğinden tazminattan hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davadan önce usulünce yapılmış başvuru olmadığı için temerrüde düşmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.11.2014 tarihli ve 2014/737 Esas, 2014/355 Karar sayılı kararı ile; alınan rapor gereği davacının maluliyet oranının % 37,2 olarak kabul edildiği, hesaplanan tazminattan % 30 oranında müterafik kusur ve % 15 oranında hatır taşıması indirimi yapılarak tazminatın belirlendiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 29.181,04 TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazla isteğin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 25.12.2017 tarihli ve 2015/5914 Esas, 2017/12024 Karar sayılı kararı ile; "...olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü esas alınarak, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi'nden davacının kaza nedeniyle uğradığı çalışma gücü kaybı bulunup bulunmadığı ve varsa oranı konusunda (davacı hakkında daha önce düzenlenen iki ayrı rapordaki fahiş farklılığın gerekçelerini de irdeleyen) ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi.

PMF 1931 Yaşam Tablosu esas alınarak kazada yaralanan davacının muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi ile işleyecek (bilinmeyen) devreye ilişkin hesaplamada ise, davacının en son bilinen gelirinin her yıl için %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi suretiyle belirlenecek tutarına göre tazminatın hesaplanması konusunda, rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi; davacının müterafik kusuru nedeniyle, Dairemiz uygulamaları ile de benimsenen, somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun olan %20 oranında indirim yapılması gerektiği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma gereği alınan raporda saptanan % 11,2 maluliyet oranının hükme esas alındığı, bozma ilamında PMF Yaşam Tablosu'na göre hesap yapılması gerekir denilmişse de AYM'nin iptal kararı ve içtihatlar gereği TRH Yaşam Tablosu ve progresif rant ile hesaplama yapan raporun uygun bulunduğu, davacının ilk ıslah dilekçesine konu ettiği miktardan % 15 oranında hatır taşıması ve % 20 oranında müterafik kusur indirimiyle sonuç tazminatın belirlendiği, 2. ıslah geçersiz olduğu için dikkate alınmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 33.349,75 TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazla isteğin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; belirsiz alacak davası olarak açtıkları davada bozmadan önce verdikleri dilekçenin talep artırım dilekçesi olduğu ve bozmadan sonra verilen ikinci dilekçenin ıslah dilekçesi olduğu gözetilmek suretiyle ve bu dilekçe gereği hüküm kurulması gerekirken ikinci ıslahın geçersiz olduğu gerekçesiyle ilk dilekçeye göre karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi şartlarının bulunmadığını, davalının temerrüt tarihinin hatalı belirlendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili; tazminat hesabının PMF Yaşam Tablosu kullanılarak yapılması gerektiğini, davacının maluliyeti konusunda bozmadan sonraki yargılamada alınan raporlar arasındaki çelişkinin giderildiği rapor alınarak karar verilmesi gerektiğini, müterafik kusur indirim oranının düşük olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı tarafından sorumluluğu temin edilen trafik sigortasız aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun iş gücü kaybı tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesi, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesi, Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlere ilişkin temyiz itirazlarının yeniden incelenemeyecek olmasına, davacının davasını açarken belirsiz alacak davası olarak açmayıp kısmi dava olarak açtığı da dikkate alındığında, bozmadan sonraki yargılamada sunulan 2.ıslah dilekçesinin geçersiz olduğuna ilişkin kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmamasına,

davacının maluliyet oranını kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan tüzük hükümlerine uygun biçimde belirleyen 03.06.2021 tarihli raporun karara esas alınmasında ve yapılan müterafik kusur indirimine ilişkin oranda isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekili ve davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Dava, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Davacının talep edebileceği tazminatın hesaplandığı aktüer raporundaki hesap tekniğine (CSO 1980 Yaşam Tablosu ve % 0 teknik faiz ile) ilişkin davalı temyizi haklı bulunarak, hesaplamanın PMF Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği kullanılarak yapılması hususunda mahkemenin ilk kararı davalı yararına bozulmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada alınan aktüer raporunda ise TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle davacı için 79.664,21 TL iş gücü kaybı tazminatı hesaplanmış; davacının tazminat alacak miktarının 79.664,21 TL olduğu kabul edildikten sonra, kısmi davada 2.ıslahın geçersiz olduğu gerekçesiyle ilk ıslah dilekçesine konu edilen miktar üzerinden gerekli indirimler yapılarak belirlenen tazminat hüküm altına alınmıştır.

Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyma kararı veren mahkemece, güncel içtihatlar gerekçe gösterilerek hesaplamanın PMF Yaşam Tablosu'na göre değil TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre yapılmasının uygun bulunduğu şeklinde karar verilmiştir. Bozma ilamı davalı tarafın lehine olup mahkeme tarafından bozmaya uyulmasıyla davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluştuğu izahtan uzaktır. Bu itibarla davalı tarafın kazanılmış haklarını zedeler biçimde ve hatalı gerekçeyle tazminat hesap yönteminin belirlenmesine ilişkin mahkeme kabulü yerinde olmamıştır.

Açıklanan tüm bu nedenlerle; ilk bozma ve bu bozmaya uyulmasıyla davalı taraf yararına oluşan usuli kazanılmış hak ile ilk hükmün tazminat miktarı bakımından davacı tarafça da temyiz edildiği gözetilmek suretiyle, davacının doğru biçimde tespit edilen % 11,2 maluliyet oranı üzerinden, PMF Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği kullanılarak, raporun düzenlendiği tarih esas alınmak suretiyle (güncel verilerle) hesaplamanın yapıldığı ek rapor alınıp, hatır taşıması ve müterafik kusur indirim oranları aynen korunarak, davacının ilk ıslah dilekçesine konu ettiği miktar da aşılmadan karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı ile davalıya iadesine,