Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14194 K.2025/4065

İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 20.10.2020 tarihinde davacının oğlunun sevk ve idaresindeki araç ile davalı ... tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan aracın karıştığı trafik kazasında davacının desteği oğlunun vefat ettiğini, davacının oğlunun desteğinden yoksun kaldığını, zararın giderilmesi için sigorta şirketine başvuru yapıldığını ancak başvuruya olumlu yanıt verilmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 15.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, talebini 168.255,00 TL' ye ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; aynı kaza nedeniyle desteğini yitiren eş ve çocuklara yapılan ödeme sonrası sigorta limitinin 215.000,00 TL kaldığını, sigorta şirketinin limit ve sigortalı aracın kusur oranı ile sınırlı olarak sorumlu olduğunu, desteğinden yoksun kalan eş ve çocukların açtığı davada sigortalı araç sürücüsünün % 50 kusurlu bulunduğunu, bu kusur oranının dikkate alınması gerektiğini, müteveffa koruyucu ekipman kullanmadığından %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, müteveffanın davacıya destek olduğunun ispat edilmesi gerektiğini, hesaplamanın TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile yapılması gerektiğini,

aktüer sıfatına sahip bilirkişilerce hesaplama yapılması gerektiğini, dolaylı zararların poliçe kapsamında olmadığını, davacıya rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, temerrüde düşülmediğinden faiz talep edilemeyeceğini, aleyhe hüküm kurulması halinde karşı taraf lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi' ne (AAÜT) göre belirlenen rakamın 1/5' i oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmaları, sunulan delillere ve benimsenen bilirkişi raporlarına göre davanın kısmen kabulüne, 89.399,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 17.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince itiraz edilmesi üzerine.

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Uyuşmazlık Hakem Heyetince alınan rapor ile ceza yargılamasında alınan kusur oranlarının birbiriyle örtüştüğünü, çelişki bulunmadığını, belirlenen kusur oranına göre karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığını, hesaplama yönteminde hata bulunmadığını, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği ancak yapılması halinde hükmedilen rakamın değişmeyeceğini, müteveffanın destek sayıldığı diğer kişilerin ibraname imzalayıp taleplerinin bir kısmından feragat etmesinin başvuru sahibi annenin tazminat miktarını artırmayacağını,

hükmolunan vekalet ücretinde hata bulunmadığını belirterek itirazların reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; sigorta limitinin 410.000,00 TL olduğunu, eş ve çocukların açtıkları destekten yoksun kalma tazminatı talepli davanın feragat ile son bulduğunu, bu dava neticesi tarafların 195.000,00 TL ödenmesi hususunda anlaştıklarını, bu miktar ödendikten sonra kalan limitin 215.000,00 TL olduğunu, davacı anne için hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatı 168.225,00 TL olmakla limitin içinde kaldığını bu nedenle bu rakam yerine 89.399,00 TL' ye hükmedilmesinin yerinde olmadığını, vekalet ücretinin müvekkili yönünden AAÜT' ye göre belirlenen rakamın tamamı olması gerektiğini, davalı ... lehine hükmedilecek vekalet ücretinin ise maktu vekalet ücretinin 1/5' i oranında olması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müteveffanın eş ve çocuklarının açtığı destekten yoksun kalma tazminatı istemli sigorta tahkim yargılamasında kusur raporu alındığını bu yargılamada sigortalı araç sürücüsünün kusur oranının %50 olarak belirlendiğini, bu yargılamada ise %75 kusur oranı ile karar verildiğini, iki rapor arasındaki çelişkinin giderilmediğini, bu hususta araştırma yapılmadığını, bu araştırma yapılamıyorsa dosyadan el çekilmesi gerektiğini, hesaplamanın TRH-2010 Yaşam Tablosu ile ve progresif rant yöntemi ile yapılmasının hatalı olduğunu, % 1,8 teknik faiz kullanılarak hesap yapılması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan aracın karıştığı trafik kazası sonucu desteğini yitiren davacının destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dava, trafik kazasında vefat eden sürücünün annesinin karşı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

Hakem Heyetince alınan bilirkişi raporunda desteğin eş ve iki çocuğu olduğu, babasının kazadan önce vefat ettiği dikkate alınarak eşi ve çocukları ile davacı annenin alabileceği destek tazminatı payları hesaplanmış, yapılan hesaplamada, eş için 558.789,00 TL, kızı için 28.325,00 TL, oğlu için 16.282,00 TL, davacı anne için 168.225,00 TL tazminat miktarları bulununca tazminat miktarı toplamı sigorta limitini aştığından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 96. maddesi gereğince sigorta tutarı garameten paylaştırılmıştır.

Bu şekilde davacı annenin gerçek zararı 168.225,00 TL iken, sigorta limitinin garameten paylaştırılması sonucu davacı annenin alabileceği tazminat miktarı 89.399,00 TL olarak hesaplanmış, Uyuşmazlık Hakem Heyetince garameten paylaştırma sonucu bulunan 89.399,00 TL' ye karar verilmiştir.

Davacı ıslah dilekçesinde ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına yaptığı itirazında sigorta limitinin 410.000,00 TL olduğu, desteğin eş ve çocuklarının açtığı davada 195.000,00 TL bedel ile anlaşmaya varıldığı, bu bedelin ödendiği, sigorta limitinin bu ödeme sonrası 215.000,00 TL kaldığı, davacı anne için hesaplanan 168.225,00 TL tazminatın da bu limit içinde kalması nedeniyle davacıya 168.225,00 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi gerektiğini belirtmiş, İtiraz Hakem Heyeti davacının bu yöne ilişkin itirazlarının reddine karar vermiştir.

Destekten yoksun kalma nedeni ile maddi tazminat davalarında davalı, desteğin ölümü nedeni ile ortaya çıkan gerçek zarardan sorumludur. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, somut gerçeğin bilindiği durumlarda varsayıma dayalı hesaplama yapılamayacaktır.

2918 sayılı Kanunun 85/son ve 91. maddeleri gereğince işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-1. maddesinde, sigortacının poliçede belirtilen aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği düzenlenmiştir.

Bu yasal düzenlemeler karşısında davalı ... işletenin kusuru ve sigorta limiti ile sınırlı olarak zarar görenin gerçek zararını karşılamakla yükümlüdür. Hesaplama gerçek durumunun bilinmesi halinde bu durum dikkate alınarak yapılacaktır.

Somut olayda sigorta limiti 410.000,00 TL olup davacının gerçek zarar miktarı 168.225,00 TL olarak hesaplanmıştır. Desteğin eş ve çocukları sigorta şirketi ile anlaşmaya varmış, bu anlaşma sonucu dava dışı bu kişilere 195.000,00 TL ödeme yapılmıştır. Bu anlaşma ve ödeme sonucu desteğin eş ve çocuklarının zarar miktarı 195.000,00 TL olarak kabul edilmelidir. Bu durumda davalı ... şirketinin desteğin eş ve çocuklarının tazminat paylarını ödedikten sonra davacı için hesaplanan 168.225,00 TL zarar miktarını karşılayacak limiti bulunmaktadır.

Davalı ... desteğin eş ve çocuklarının zararını karşıladıktan sonra kalan 215.000,00 TL limit davacı annenin zararını karşılamaya yeterli olduğundan, hesaplanan 168.225,00 TL' den, müteveffanın ölüm nedenlerinden birisi de kafa travması olup, motosiklet sürücüsünün kask takmaması sebebiyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, limitin garameten paylaştırılması sonucu bulunan 89.399,00 TL tazminata hükmedilmesi hatalı olup kararın bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

3. Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince; red edilen kısım yönünden davalı yararına 2022 yılı için 5.100,00 TL olan maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.

29.12.2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan, 30.12.2017 tarihli 2022 yılı AAÜT’nin Tahkimde ve Sigorta Tahkim Komisyonunda Ücret madde 17/2'ye göre "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder.

Tarifenin üçüncü kısmına göre nisbi avukatlık ücretine hükmedilen durumlarda da talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine Tarifeye göre hesaplanan nisbi ücretin beşte birine hükmedilir. Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir.

Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez” hükmüne göre Sigorta Tahkim Komisyonuna intikal eden hakem dosyalarında taraflar bakımından uygulanacak vekalet ücreti tarifesi belirlenmiştir.

Ayrıca 19.01.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 29598 sayılı Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6/son maddesine göre, takdir edilmesi gereken vekalet ücreti AAÜT’ye göre Asliye Mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'idir.

İtiraz Hakem Heyetince verilen kararda reddedilen kısım bakımından davalı lehine hükmedilecek vekalet ücreti için karar tarihinde (2022 yılı) yürürlükte olan AAÜT 17/2 gereği hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR