Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14487 K.2024/13347

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 16.08.2021 tarihinde davalıya trafik sigorta poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında sigortalı araçta yolcu olan davacının eşi ...'ın vefat ettiğini, davacının ölen eşinin desteğinden yoksun kaldığını belirterek belirsiz alacak olarak şimdilik 40.001,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş; 13.05.2022 tarihli bedel artırım dilekçesi ile talebini 81.214,83 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müteveffanın kendi kusuruna denk düşen taleplerinin teminat dışı olduğunu, 30.11.2021 tarihinde 238.172,00 TL tazminatın ödendiğini, eksik evrak ile başvuru yapıldığını, kusur durumunun tespiti gerektiğini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini, hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim gerektiğini, davacı lehine 1/5 oranında vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile bakiye 81.214,83 TL destekten yoksun kalma tazminatının 10.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sigorta şirketinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; itirazın vekâlet ücreti yönünden kabulü ile davacı vekâlet ücretinin 5.100,00 TL olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacıya ibraname ile 30.11.2021 tarihinde 238.172,00 TL tazminatın ödendiğini, davalı şirketin bu ödeme ile sorumluluğunu yerine getirdiğini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini, aksi durumda %1,65 faiz oranının kullanılması gerektiğini, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, poliçe limiti, sigortalının kusur oranı ve zarara uğrayanın müterafik kusuru dikkate alınarak hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanın açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Destekten yoksun kalma nedeni ile maddi tazminat davalarında davalı, desteğin ölümü nedeni ile ortaya çıkan gerçek zarardan sorumludur.

İtiraz Hakem Heyetince karara esas alınan 09.05.2022 tarihli hesap raporunda, davalı ... tarafından dava öncesi (30.11.2021) davacı tarafa yapılan ödeme (238.172,00 TL) güncelleme yapılmadan mahsup edilmiş. İtiraz Hakem Heyetince ise bu durum gözden kaçırılarak dava öncesi yapılan ödemenin güncellenerek mahsup edildiği kabul edilmiştir.

Oysa, davalı ... tarafından yapılan ödemeyi destekten yoksun kalma tazminatı hesabı yapılmadan önce alan davacı, hesap tarihine kadar geçen süre nedeni ile aldığı paranın yasal faizi kadar kazanım elde etmiştir.

Zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince, davacıya yapılan ödemenin, ödeme günü ile destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı güne kadar geçen süredeki işlemiş yasal faizinin de ödeme tutarı ile birlikte hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatından indirilmesi gerekir.

O halde, İtiraz Hakem Heyetince davacı tarafın maddi zararı belirlenirken önce, hatır indirimi yapılıp davacının zararının belirlenmesi ve sigorta şirketinin zararı tazmin amacıyla ödediği miktarın (ödeme günü ile tazminatın hesaplandığı güne kadar geçen süredeki işlemiş yasal faizi ile birlikte) en son olarak indirilmesi sırasına uyularak davalı ... ödemesinin güncellenerek mahsubu için bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu husus gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında Taşova Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sigortalı araç sürücüsü ile davacının eşi müteveffa ...’ın arkadaş oldukları anlaşılmıştır.

Davacının desteğinin, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının desteğinin taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekir.

İtiraz Hakem Heyetince de desteğin hatır için taşındığı gözetilerek hükmedilecek maddi tazminattan %20 oranında indirim yapılması gerektiğinin kabul edilmesi yerindedir.

Ne var ki, İtiraz Hakem Heyetince hatır indiriminin 430.000,00 TL poliçe limitinden davacıya ilişkin sigorta şirketinin sorumluluğu davacının hissesi olan %74.28'e denk gelen 319.404,00 TL'den değil bilirkişinin belirlediği zararın diğer hak sahipleri ile birlikte toplam zararından yapılması ve indirilen tutardan sonra kalanın da 430.000,00 TL limitten fazla olduğuna dair kabulü yerinde olmamıştır.

O halde, İtiraz Hakem Heyetince yukarıda açıklandığı şekilde indirimde sıraya uyularak Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,