Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/15342 K.2023/6886

... vekili

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili, davalı ..., Develi Nakliyat Taah. İnş. Turz. Konfeksiyon Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalı ..., Develi Nakliyat Taah. İnş.Turz.Konfeksiyon Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 18.11.2011 günü Aksaray / Nevşehir Karayolunda karşıdan karşıya geçmekte olan davalı ...'a davalı ... yönetimindeki ve diğer davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı ... plaka sayılı tırın çarpması sonucunda arkadan gelmekte olan davalı ... Belediyesine ait ve davalı ... yönetimindeki davacıların desteğinin yolcu olduğu ... plaka sayılı aracın çarparak ve bu aracın da yine arkasından gelen davalı ... yönetimindeki davalı Develi Nakliyat Ltd.

Şti'ye ait 38 TK 995 plaka sayılı araca çarpması sonucu diğer davalılar tarafından sigortalanan ... plaka sayılı aracın yolcu koltuğunda bulunan davacının murisi ...'un ölümüne neden olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla eş ve çocukları için şimdilik 2.000,00 TL maddi ve 100.000,00 manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili 29.05.2014 tarihli dilekçesi ile davasını ıslah etmiş ve davacı eş Ülkü için 135.581,80 TL, davacı çocuklar Yunus için 17.063,22 TL, Sevda için 24.172,89 TL ve Hatice için 22.750,96 TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; ... plaka sayılı aracın kendileri tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortasının (ZMSS) yapıldığını, sigortalının kusururun tespit edilmesi gerektiğini, sorumluluklarının poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunu, davalı ... şirketinin manevi tazminat taleplerinden sorumluluğu olmadığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ... ve ... Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazanın oluşumunda müvekkili şirkete ait ... plaka sayılı aracın bir kusuru olmadığını, hukuki dayanaktan yoksun, mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; belediye ait ... plaka sayılı aracın olayda bir kusurunun olmadığını, arkadan çarpan tırın kusurlu olduğunu, tazminat taleplerinde belediyenin sorumluluğunun bulunmadığını, manevi tazminatın miktarının amaca aykırı olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde; ... plaka sayılı aracın kendileri tarafından ZMSS yapıldığını, sigortalının kusururun tespit edilmesi gerektiğini, sorumluluklarının poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; söz konusu trafik kazasında davalı ...'un herhangi bir kusurunun olmadığını, müvekkilinin trafik kurallarına uygun haraket ettiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Develi Nakliyat A.Ş vekili cevap dilekçesinde; 18.11.2011 tarihinde meydana gelen ölümlü, maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası neticesinde müvekkili aleyhine araç sahibi olması ve adam çalıştırması sorumluluğundan dolayı açılan davanın hukuka uygun olmadığını müvekkilinin sorumluluğunun 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 55 inci maddesine göre değerlendirilmesi gerektiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.07.2014 tarihli ve 2011/381 Esas-2014/369 Karar sayılı kararıyla; kusur raporuna göre davalı sürücü ... %50, davalı sürücü ... %50 oranında kusurlu oldukları; aktüer bilirkişiden hesap raporu aldırıldığı, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutulması, gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği gerekçesiyle, maddi tazminat davası açısından davalılar ..., ... ve ...

Gıda Ltd. Şti.'ne açılan davanın reddine, davacı ... için 800,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, 134.781,80 TL'nin ıslah tarihi olan 29.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 400,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, 16.663,22 TL'nin ıslah tarihi olan 29.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 400,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, 23.772,89 TL'nin ıslah tarihi olan 29.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... ... için 400,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, 22.350,96 TL'nin ıslah tarihi olan 29.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, manevi tazminat davası açısından davalılar ..., ... ve ... Gıda Ltd. Şti.'ne açılan davanın reddine, davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd. Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd. Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Yargıtay 17.Hukuk Dairesince 2017/5565 Esas-2018/8176 Karar sayılı 25.09.2018 tarihli kararı ile. "Davacı vekili kaza tarihinden itibaren faiz talep etmiştir.

Zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren temerrüt faizi isteme hakkına sahip olup, (her ne kadar davalı ... şirketleri açısından zarar giderim yükümlülüğünün süresi, rizikonun ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren 8 işgünü olup,

dava öncesinde başvuru bulunmaması halinde ise sigorta şirketlerinin en geç dava tarihinde temerrüte düşeceğinin kabulü gerekmekte ise de davalı ... şirketleri kararı temyiz etmemiş olmakla) faiz başlangıcının asıl ve ıslah edilen kısım yönünden kaza tarihi olarak kabulü gerekirken yazılı olduğu şekilde ıslah edilen kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli ve tarafların kusur durumu da gözönünde tutularak, 818 sayılı BK'nın 47. maddesindeki(6098 sayılı B.K.’nun 56. maddesi) özel haller dikkate alınarak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır.

Zira, M.K'nun 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür. Belirtilen hususlar dikkate alındığında, olayın meydana geliş şekli, tarafların kusur durumu dikkate alındığında takdir olunan manevi tazminatların az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun şekilde manevi tazminatlara hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. maddesinde; birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddedilmesi halinde, red sebebi ortak olan davalılar lehine tek bir avukatlık ücretine hükmolunacağı öngörülmüştür. Somut olayda mahkemece haklarındaki maddi tazminat davaları reddedilen ve davada vekille temsil edilen davalılar ... ve Süleymaoğulları Gıda Ltd. Şti. lehine reddedilen maddi talepler yönünden ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmiştir.

Mahkemece, davanın davalılar ... ve Süleymaoğulları Gıda Ltd. Şti. yönünden aynı hukuki sebeple reddedildiği gözetilerek, bu davalılar yararına maddi tazminat talepleri yönünden tek bir vekalet ücreti verilmesi gerekirken reddedilen maddi tazminatlar yönünden bu davalılar için ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi yerinde değildir. Destekten yoksun kalma zararının hesabında desteğin gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır.

Çalışma hayatının aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması ve pasif devrede zararın asgari geçim indirimsiz asgari ücret düzeyinde bir zarar olacağının kabulünün gerektiği Dairemizin yerleşmiş içtihatlarındandır. Pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan ücret, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır.

Hal böyle olunca da ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin, ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağı açıktır. Zira, asgari geçim indirimi (AGİ), ücretin eki olmadığından, tazminat alacaklarının hesaplanmasında esas ücrete dahil edilemez.

Somut olayda, desteğin pasif dönemine ilişkin tazminata esas geliri belirlenirken AGİ dahil edilmiş asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması hatalıdır. Bu nedenlerle, pasif döneme ilişkin hesaplamanın, AGİ dahil edilmemiş asgari ücret üzerinden yapılması konusunda, rapor düzenleyen aktüerya uzmanından ek rapor alındıktan sonra, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

Kabule göre de, davanın davalılar ... ve Süleymaoğulları Gıda Ltd. Şti. yönünden aynı hukuki sebeple reddedildiği gözetilerek, bu davalılar yararına manevi tazminat talepleri yönünden tek bir vekalet ücreti verilmesi gerekirken ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi yerinde değildir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda kararıyla; usul ve yasaya uygun bozma ilamına uyularak, Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda pasif döneme ilişkin hesaplamada asgari geçim indirimi (AGİ) dahil edilmemiş asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması için bilirkişiden ek rapor aldırıldığı; maddi tazminat davası açısından davalılar ..., ... ve ... Gıda Ltd.

Şti.'ne açılan davanın reddine, davacı ... için taleple bağlı kalınarak 135.581,80 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için taleple bağlı kalınarak 17.063,22 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için taleple bağlı kalınarak 24.172,89 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... ... için taleple bağlı kalınarak 22.750,96 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti, Axa Sigorta A.Ş. ile Eureko Sigorta A.Ş.'den sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı kalmak kaydıyla müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, manevi tazminat davası açısından davalılar ..., ... ve ... Gıda Ltd. Şti.'ne açılan davanın reddine, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 14.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd. Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... için 18.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd.

Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, davacı ... ... için 16.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.11.2011 tarihinden, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., Develi Nakliyat Ltd. Şti.'den müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ..., Develi Nakliyat Taah. İnş. Turz. Konfeksiyon Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; müvekkiller lehine maddi tazminat miktarı oldukça düşük hesaplandığı, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına itirazları karşılanmadan hüküm kurulduğu, müteveffanın tamamen kusursuz olmasına rağmen destekten yoksun kalan eş ve çocuklar hakkında

hükmolunan maddi tazminat miktarı somut olayın özelliklerine göre oldukça düşük olduğu, müvekkilleri için hükmolunan manevi tazminat miktarının oldukça düşük, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, suçun ve eylemin niteliği, zarar verenin kusuru ve pişmanlığı, olayın ve eylemin ağırlığı gibi hususlar göz önünde bulundurularak manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, manevi tazminatın reddedilen kısmı için tüm davacılar aleyhine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminatı hesabında müteveffanın anne ve babasına pay ayrılmadığını, aktüer hesaplama yapılırken anne ve babanın yaşıyor olması halinde anne baba payının ayrılarak hesap yapılması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına talep etmiştir.

Davalı Develi Nakliyat Taah. İnş. Turz. Konfeksiyon Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece davacı eş lehine 20.000,00 TL çocuklar için ayrı ayrı 14.000,00 TL, 18.000,00 TL ve 16.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin fahiş olduğunu, manevi tazminatın reddedilen kısmı için tüm davacılar aleyhine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, müvekkile ait aracın sürücüsü ...'un %50 kusurlu olduğu sonucuna ulaşılmış ise de bilirkişi raporu usulüne uygun olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasına talep etmiştir.

Davalı ... Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde; kazada müvekkiline atfedilecek kusurun bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporları mevzuat ve yerleşik Yargıtay kararlarına aykırı olup hesaplamalarla tazminat alacağı olarak fahiş bir miktar çıkarıldığını, manevi tazminat olarak belirlenen tazminat amacına aykırı olduğunu, hükmedilen miktarlar, faiz, harçlar, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu, müteselsil hükümlerinin yanlış uygulandığını ileri sürerek kararın bozulmasına talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan, yolcu desteğin davalıların maliki ve sürücüsü olduğu araçla karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd. maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 111 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminat tutarlarının hak ve nesafet kuralları çerçevesinde karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan davacılar vekili, davalı ... vekili, davalı Develi Nakliyat Taah. İnş.Turz.Konfeksiyon Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden davacılar ile davalılar ... ve Develi Nakliyat Taah. İnş. Turz. Konfeksiyon Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye yükletilmesine,