Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/15423 K.2024/2920

Avukat Emre Güntürk

DAVA TARİHİ : 02.09.2014

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Suriye sınırında meydana gelen olaylar sonucunda, davacı kurumun depolama tesislerinde hasar meydana geldiğini, depolama tesislerinde bulunan 2 adet yatay depo ve çelik silonun davalı şirket tarafından yangın, deprem, infilak, (Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri, Kötü Niyetli Hareketler) risklerine karşı davalı ... şirketince sigortalandığını,...Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/9 D.İş sayılı dosyasında hasarın 346.022,50 TL olduğunun tespit edildiğini;

saldırıların devamı nedeniyle keşif yapılarak hasarın belirlenmesi gerektiğini;...Kaymakamlığının yazısı uyarınca güvenlik nedeniyle ürünler ile taşınabilir varlıkların başka bir yere naklinin istenilmesi nedeniyle taşıma işlemi yapıldığını ve 1.039.715,63 TL harcama yapıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla hasar ve taşıma bedeli olarak şimdilik toplam 1.439.715,63 TL'nin zararın meydana geldiği 08.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek sözleşme faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Yangın Sigortası Genel Şartlarının 4 maddesinde teminat dışında kalan haller düzenlenmiş olup maddenin 1. bendinde; "Savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma ( savaş ilan edilmiş olsun olmasın ), iç savaş, ihtilal, isyan, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler nedeniyle meydana gelen bütün zararların teminat dışında kalacağının" hiçbir tereddüte ve yoruma meydan vermeyecek şekilde açık ve net bir ifade ile belirtilmiş bulunduğundan davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile uyuşmazlığa uygulanması gereken Yangın Sigortası Genel Şartları'nın A.4.1 maddesinde.

"Savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma (savaş ilan edilmiş olsun olmasın), iç savaş, ihtilal, isyan, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler nedeniyle meydana gelen bütün zararlar"ın teminat dışında kalacağının belirtildiği, somut olayda; davacıya ait ve davalı ... şirketince sigortalanmış olan silolarda, demiryolu ihraç tankında, makine dairesinde ve depolarda meydana gelen hasarların, Suriye tarafından açılan ateşe bağlı olarak meydana geldiği.

Türkiye ve Suriye sınırında kargaşa ve otoritesizliğin bulunduğu; savaş durumunun istisnai şartları doğurduğu; hasarın, Yangın Sigortası Genel Şartları'nın A.4.1 maddesinde sözü edilen "Savaş, her türlü savaş olayları"na ilişkin olduğu ve poliçe kapsamı dışında değerlendirildiği; konusunda uzman bilirkişiler kurulunun da raporlarındaki düşüncenin aynı mahiyette olduğu gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 30.06.2020 tarih, 2019/6111 - 2020/4180 sayılı kararı ile.

Poliçe Genel Şartları A.4.1 bendinde savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma, (savaş ilan edilmiş olsun olmasın), iç savaş, isyan, ihtilal, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler nedeniyle meydana gelen bütün zararlar ... teminat dışı olduğunun belirtildiği, yine poliçede açıklamalar kısmında yangın ve yangına ek olarak grev, lokavt, kargaşalık, halk hareketleri, kötü niyetli hareketler, terör fırtına, kar ağırlığı, dolu, sel veya su baskını, yer kayması, dahili su, duman, enkaz kaldırma masrafları ve taşıt çarpmasının teminat kapsamında kaldığının belirtildiği,

hasarın meydana geldiği tarihte Suriye devleti ile savaş, savaş hareketleri, düşman hareketleri ve çarpışma olmadığı gibi iç savaşın Suriye'de olduğu, isyan, ayaklanmanın Suriye'de gerçekleştiği, hasarın meydana geldiği yerin Türkiye'de olduğu, o ülke sınırları içerisinde gerçekleşen savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma, isyan ve askeri hareketler nedeniyle meydana gelmemiş olması,

Suriye'den atılan bomba sonucu hasarın Türkiye sınırlarında meydana gelmiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, meydana gelen hasarların poliçe kapsamında (tazminat içi) kalması gerektiği gözetilmeden ve davacı kurumun uğramış olduğu zarar miktarı belirlenip toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla uyulan bozma ilamı doğrultusunda zararın tespiti açısından aldırılan, nitelikli hesap uzmanı ve makine mühendisinden oluşturulan bilirkişi kurulundan 30.03.2022 tarihli raporu ile 27.11.2013 tarihli tespit bilirkişi raporunda belirlendiği üzere, zararlandırıcı olay nedeniyle oluşan toplam hasarın tutarının 346.022,50 TL olup, muafiyet bedelinin düşülmesi sonucu talep edebilecek tutarın 232.610,00 TL olduğu, yine ulaşımla ilgili emtianın taşınması ile ilgili faturaların toplam tutarının 1.039.715,63 TL olduğu,

Yangın Sigorta Genel Şartları B.2 Koruma Önlemleri ve Kurtarma Düzenlemesinde; sigorta yaptıran/sigortalı iş bu sözleşme ile temin olunan rizikoların gerçekleşmesinde zararı önlemeye, azaltmaya ve hafifletmeye yarayacak önlemleri almakla yükümlüdür. Alınan önlemlerden doğan masraflar bu önlemler faydasız kalmış olsa bile, sigortacı tarafından ödenir. Eksik sigorta varsa, sigortacının masrafları sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre öder.

Yangın söndürmede, durdurmada veya söndürmenin, durdurmanın veya kurtarmanın gerektiği yıkma ve boşaltmalarda, sigortacı sigortalı şeylerin hasar uğramasından, kaybolmasından doğan zararları da karşılar." şeklinde olup, bu düzenlemeye göre davacı tarafın bilirkişi raporunda da belirtilen 1.039.715,63 TL tutarındaki zararı önlemek amacıyla nakli/taşınma için yapılan harcamayı poliçe kapsamında kalmakla davacıdan isteme hakkı olduğunun belirlendiği, raporun denetime elverişli olduğu kabul edilmekle söz konusu hasar nedeniyle birden fazla hasara yönelik ihbarların yapıldığı,

davalı ... şirketi tarafından 26/08/2013 tarihli, davacıya yönelik yazılan ve yapılan bildirimde, oluşan hasarın poliçe genel şartları kapsamında kalmadığı ve ödenmeyeceğinin bildirildiği bu nedenlerle, temerrüdün bu bildirim tarihinde oluştuğu gerekçeleriyle; davanın kısmen kabulü ile 1.272.325,63 TL'nin 26.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yıllık %15 oranında akdi faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; söz konusu hasarın tazmini için 400.000,00 TL'ye ihtiyaç olduğu ayrıca 1.039.715,63 TL taşıma masrafı olmak üzere toplamda 1.419.715,39 TL zararları bulunduğunu kısmen kabule dair kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporu ile fahiş değerlendirme hatası yapıldığını, muafiyet uygulamalarının yanlış hesaplandığını, sigortacının sorumlu olduğu %80 oranındaki kısım üzerinden %2 oranında bulunacak bir tenzili muafiyet, bu grupların her biri için ayrı ayrı uygulanacağını, ekspertiz raporunun adeta "yok" sayıldığını, poliçedeki muafiyet bedeli yukarıda detaylı bir şekilde izah ettiğimiz şeklinde: hasar tespitinde (Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri, Kötü Niyetli Hareketler-Terör) (3.112.000,00 TL) teminat bedelinin %2'si olan 62.240,00 TL olarak tenzili ile hasar muafiyet altında kaldığını,

"yangın sigortaları konusunda uzman" bir bilirkişinin de heyette olması gerektiğini, davacının nakliye ve taşınma giderlerine ilişkin zarar talebine istinaden hüküm tesis edilmesinin sigorta mevzuatına açıkça aykırılık teşkil ettiğini, davacının...Kaymakamlığının (idarenin=kamu otoritesinin) talebi doğrultusunda;

tesislerinde bulunan ürünleri ve taşınabilir varlıkları herhangi bir hasar sözkonusu olmaksızın başka bir yere nakletmesi sebebiyle yapmış olduğu giderlerden müvekkil şirketin sorumlu tutulamayacağını, davacı kurumun talebinin taraflar arasındaki mün'akid poliçe özel ve genel şartları uyarınca teminat kapsamı dışında olduğunu, usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... şirketi nezdinde "Klasik Yangın Sigorta Poliçesi" kapsamında sigortalı olan ve davacı ... Genel Müdürlüğü'ne ait 2 adet yatay depo ile 20.000 tonluk çelik siloda, 08.11.2012 tarihinde, Suriye tarafından atılan bomba ve açılan ateş sonucunda oluştuğu iddia edilen hasarın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, Yangın Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddenin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddenin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, 30.03.2022 tarihli üç kişilik bilirkişi kurulunun, ödenmesi gereken hasar bedelinin 232.610,00 TL olduğu, yine ulaşımla ilgili emtianın taşınması ile ilgili faturaların toplam tutarının 1.039.715,63 TL'nin sigorta poliçesi kapsamında olduğu ve ödeme yapılması gerektiği kanaati bildirilen raporunun denetime elverişli kabul olduğu anlaşıldığından, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekili ve davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın taraflar yönünden ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya ve davalıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,