Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/1568 K.2023/8417

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin itirazının reddine, davalı vekilinin itirazın kısmen kabulü ile vekalet ücretinin düzeltilmesine karar verilmiştir.

... kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu traktörün karıştığı 02.12.2019 tarihli tek taraflı trafik kazasında davacının yaralandığını ve %28 oranında maluliyet oluştuğunu belirterek 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107 nci maddesi kapsamında fazlaya dair hakları saklı kalarak 16.000,00 TL maddi tazminatın Güvence Hesabına başvuru tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, yargılama sırasında bedel artırım dilekçesi ile talebini 190.079,36 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; tahkim öncesinde davacıya 101.733,00TL ödeme yapıldığını ve davacının tüm zararının karşılandığını, davacının müterafik kusuru olduğunu ve tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, temerrüt gerçekleşmediği için faiz talep edilemeyeceğini ve avans faizi istenmesinin hatalı olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin tarihi ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; alınan bilirkişi raporuna dayanılarak "...başvurunun kısmen kabulü ile 114.047,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 09.04.2021 tarihinden itibaren yasal faiziyle ile davalıdan tahsiline..." ve nispi tarifeye göre hesaplanan 14.784,00 TL vekâlet ücretinin tahsiline karar verilmiştir.

IV.İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

1. Davacı vekili itiraz dilekçesinde; hesaplanan sürekli iş göremezlik tazminatından müterafik kusur nedeniyle %20, hatır taşıması nedeniyle %20 oranında olmak üzere toplam %40 oranında indirim yapılmasının usul ve kanuna uygun olmadığını belirtmiştir.

2. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davalıya tahkim öncesinde yapılan ödeme ile zararının giderildiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılırken sıralamanın hatalı yapıldığını, davalının temerrüdünün gerçekleşmediğini, yapılan ödeme sonrasında Güvence Hesabına usulüne uygun başvuru yapılmadığını ve kabul edilen tazminat yönünden davacı yararına tam vekalet ücreti verilmesinin usul ve yasaya uygun düşmediğini belirtmiştir.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; dosyada mevcut rapor, bilirkişi raporu ve hesaplamalar ile dosya kapsamına göre hesaplanan tazminattan mütarafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasının usul ve kanuna uygun olduğunun kabulü ile faiz başlangıcının da davalıya başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü sonrası olarak hesaplanmasının da uygun olduğu gerekçesiyle, "...14.09.2021 tarih ve K-2021/129296 ... ... Kararına karşı ileri sürülen davacı itirazların REDDİNE, Davalının vekâlet ücretine olan itirazının kabulü ile 5.KARAR kısmının 3 nolu bendindeki miktarın kaldırılarak yerine “4,080” yazılmak suretiyle düzeltilmesine, düzeltilen kararın infazda nazara alınmasına, davalının diğer itirazlarının REDDİNE..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hesaplanan sürekli iş göremezlik tazminatından müterafik kusur nedeniyle %20, hatır taşıması nedeniyle %20 oranında olmak üzere toplam %40 oranında indirim yapılmasının usul ve kanuna uygun olmadığını ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalıya tahkim öncesinde yapılan ödeme ile zararının giderildiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılırken sıralamanın hatalı yapıldığını, davalının temerrüdünün gerçekleşmediğini, yapılan ödeme sonrasında Güvence Hesabına usulüne uygun başvuru yapılmadığını, verilen kararın usul ve yasaya uygun düşmediği ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; trafik sigortası bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, ... Yönetmeliği.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

2918 ... Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 ... Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Aynı şekilde, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.

Somut olaya gelince; dosya kapsamına göre hesaplanan tazminattan davacının hatır için taşınması ve müterafik kusuru nedeniyle indirim yapılması yerinde ise de önce hatır taşıması nedeniyle %20 oranında indirim yapılması, ardından kalan miktar üzerinden %20 oranında davacının müterafik kusuru nedeniyle indirim yapılması gerekirken hesaplanan tazminattan davacının hatır için taşınması ve müterafik kusuru nedeniyle doğrudan %40 oranında indirim yapılması doğru olmamış, bu durum kararın bozulmasını gerektirmiştir.

3-Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması 6098 ... Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 ve 52 nci maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK’nın 51 inci maddesine göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Bu madde uyarınca hâkim, öncelikle zarar gören kişinin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit etmeli, zarar görenin kusuruna isabet eden kısmı bu miktardan çıkarmalı, bulunan tutardan koşulları varsa 2918 ...

Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 87 nci maddesi gereğince hatır taşıması ve müterafik kusur nedeniyle gerekli indirimleri yapmalı, son olarak da zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK’nın 52 nci maddesine göre tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14/03/2012 tarihli ve 2011/4-824 Esas, 2012/134 Karar ..., 16/03/2016 tarihli ve 2014/4-1018 Esas, 2016/326 Karar ... ilâmları).

TBK’nın 51 ve 52 nci maddelerine göre nihai tazminatı belirlerken sırasıyla; trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa bu oranda indirim yapılmalı, koşulları varsa TBK’nın 51 ve KTK’nın 87 nci maddeleri uyarınca hatır taşıması indirimi yapılmalı, zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasındaki müterafik kusuru varsa bu sebeple indirim yapılmalı, en son olarak da sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncellenip mahsup edildikten sonra ödenecek tazminat miktarı belirlenmelidir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında İtiraz Hakem Heyetince yukarıda belirlenen sıralamaya uygun bir biçimde ve en son olarak da sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncellenip mahsup edildikten sonra ödenecek tazminat miktarı belirlenmesi için esas hesap raporunu düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeple davacı vekilinin (3) numaralı bendinde açıklanan sebeple davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

03.07.2023 gününde Başkan ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Borçlar kanunu haksız fiil tazminatını düzenlerken (T.B.K. 49 ve devamı maddeleri) zararın ispatı ve belirlenmesinin (50. md.) nasıl olacağını açıklamış, tam olarak ispat edilememesi halinde hakimin bu zararı belirleyeceğini öngörmüştür. Zarar belirlenirken birtakım veriler kullanılacaktır (Türüne göre zararın kapsamı- gelir -kusur ödeme varsa vs). Ayrıca haksız fiil sorumlusu tarafından ödemenin denkleştirici adalet gereği zarardan düşürülmesi gerekecektir.

Bütün bu hesaplamalar (zararın belirlenmesi) H.M.K. 266 md. uyarınca genellikle bilirkişi marifetiyle olacaktır. Hakim önüne gelen zarardan somut olaya ve savunmaya göre (hatır taşıması) zararı artırıcı nedenler varsa (müterafik kusur) bununla ilgili bilgi ve belgeleri değerlendirip kendisi tazminatı belirleyecektir. TBK 51. md. başlığı "tazminat ve belirlenmesi" 52. maddesi ise "tazminatın indirilmesi" ile ilgilidir.

Bu maddelerin gerekçelerine bakıldığında bizzat hakimin değerlendireceği konulardır. Zararın belirlenmesi sırasında T.B.K.- 51-52 (43-44) maddeleri uygulanarak bilirkişiden rapor alırsak hakimin takdirinde olan hususlarda bilirkişi raporuna değer vermiş oluruz. Bu husus tazminat hukuk eserlerinde de (M. ... Karahasan) incelenmiş, zarar ile tazminat arasındaki fark şu biçimde açıklanmıştır. "Borçlar hukukunda zarar ve tazminat kavramlarının ayrı ayrı yeri ve sonuçları vardır.

Zarar, malvarlığındaki eksilmeyi, tazminat ise sorumluluğun kapsamını tespit eder. Bu nedenle tazminat zarar miktarına eşit olabileceği gibi, ondan eksik de olabilir. B.K 43-44 maddeleri ile getirilen düzenleme sorumlunun zararı ne ölçüde yükleneceğini belirlemek içindir. Bu nedenle davalı ödemesi de göz önünde tutularak zarar kesin olarak belirlendikten sonra B.K. 43-44 maddelerinin somut olay içinde tartışılması ve araştırılması gerekir.

Şayet olay içinde belirtilen yasa hükümlerine uygun indirim sebeplerinin varlığı tespit edilirse tazminat, başka bir deyişle hükmedilecek miktar zarardan az olacaktır." 17. ve 4. H.D önceki içtihatları bu yöndedir.

Somut olayda itiraz hakem heyetince tazminat hesabında önce davalı tarafça yapılan ödeme tenzil edilip daha sonra hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılmasında bir usulsüzlük bulunmadığı kanaatinde olduğumdan, sayın çoğunluğun bozma ilamının (3) numaralı bendindeki bozma gerekçesine katılmıyorum.