Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/16088 K.2023/11633

Taraflar arasında görülen tasarrufun iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince, mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabuüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili, davalı ... vekili, asli müdahil ... Yönetim vekili, ve davalı ... Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı borçlular ... İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında takip yapıldığını, takibin semeresiz kaldığını, borçluların adlarına kayıtlı araçlarını ve taşınmazlarını diğer davalılara devrettiklerini ve davalı bankalar lehine ipotekler tesis edildiğini belirterek, bu tasarrufların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Asli Müdahil vekili de, borçlular hakkında müvekkil bankanın yaptığı takiplerin sonuçsuz kaldığını belirterek, aynı tasarrufların iptaline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2015 tarihli ve 2012/234 Esas, 2015/177 Karar sayılı kararıyla; davalı ...'in, borçlu ...'e ait 10 taşınmazı aynı gün devraldığı, satış tarihi itibari ile farklı rayiç bedellere sahip olduğu belirlenen 8 taşınmazın aynı miktarlarla tek düze bir anlaşma ile 1.000,00'er TL ye alınması, farklı muhitlerde olan taşınmazların aynı gün satılmış olması dikkate alınarak davalı ...'nun gerekli özeni göstermesi durumunda ilçede yapacağı küçük çaplı bir araştırma ile borçlunun aciz durumunu bilebileceği ve alacaklılarına zarar verme kastının bulunduğunu; davalı ...

Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. ile borçlu şirket ortakları arasında organik bağ olduğu, iptali gereken bu tasarruftan sonra davalı ...'nın basiretli bir tacir olarak hareket ederek, ilçenin ticari hacmi de dikkate alınarak şirketler arasındaki bağı ve Emm ... Madencilik San. ve Tic. Ltd.

Şti. aciz durumunu küçük çapta yapacağı bir araştırma ile tesbit ederek,bankaların basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüklerinin yanında güven kurumu olma sorumlulukları da olduğundan, buna uygun olarak hareket edip gereken özen ve dikkati gösterseydi borçlunun durumunu ve işlemin mahiyetini anlayabileceği, ...'ın ve kardeşinin ortağı olduğu şirket ile borçlu şirket arasında ticari ilişkisi olduğundan,

borçluların mali durumunu bilebilecek şahıslardan olduğundan bahisle bu davalılar yönünden davacı ... ile asli müdahil TEB A.Ş'nin davasının kabulüne davalı .......,'nin kötü niyet ispatlanmadığından her iki davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2015 tarihli ve 2012/234 Esas, 2015/177 sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar Türkiye Garanti Bankası A.Ş, ..., ... Tic. ve San. Ltd. Şti., ..., Emm ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. ve asli müdahil TEB AŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 25.06.2019 tarih ve 2016/10184 Esas, 2019/7849 Karar sayılı ilamında, "...1.Davanın kısmen kabulüne dair hüküm davalı ... vekili tarafından da temyiz edilmiş ancak temyiz harcı ve posta giderlerinin yatırılmadığından bahisle temyiz dilekçesi 19.04.2016 tarihli ek karar ile red edilmiş, bu ek kararda davalı vekili tarafından temyiz edilmiş ise de, davalı ... vekili tarafından karar süresinde temyiz edilmiş ancak temyiz harcı ve masrafı yatırılmamış,

harç eksikliği ile ilgili 17.03.2016 tarihli muhtıra anılan davalı vekiline tebliğ edilmiş olmasına rağmen gerekli harç ve masrafın yatırılmamış olduğu anlaşıldığından, davalı ... vekilinin, mahkemenin HUMK'nun 431/3 maddesini göre verilen 19.04.2016 tarihli ek kararına yönelik yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun hükmün onanmasına, karar verilmiştir.

2. Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı ... ve asli müdahil TEB AŞ, vekillerinin tüm, davacı vekili ile davalı ... Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Emm ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti . vekilinin aşağıda yazılı bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3. İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nun 278, 279 ve 280.maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Somut olayda, dava koşulları yönünden dosya incelendiğinde, davacı ... AŞ nin alacağı için KDZ Ereğli 1. İcra Müdürlüğü'nün 2012/888 ve KDZ Ereğli 2. İcra Müdürlüğü'nün 2012/599-573 ve 603 sayılı takip dosyaları ile takip yaptığı, bu dosyalardan KDZ Ereğli 1. İcra Müdürlüğü'nün 2012/888 ve KDZ Ereğli 2. İcra Müdürlüğü'nün 2012/599 sayılı olan dosyaların ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığı, rehin konusu taşınmazın satıldığı ancak rehin açığı belgesi alınarak yeni bir takip yapıldığına ilişkin bilgi ve delil sunulmadığından bu dosyalar yönünden davanın ön koşul yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

4. Davacı ..., davalı borçlu Emm ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. ait araçların devrine yönelik olarak KDZ Ereğli 1.İcra Müdürlüğü'nün 2012/888, KDZ Ereğli 2. İcra Müdürlüğünün 2012/599-573 ve 603 sayılı takip dosyaları yönünden iptal kararı verilmesini talep ettiği ancak KDZ Ereğli 1. İcra Müdürlüğü'nün 2012/888, KDZ Ereğli 2. İcra Müdürlüğü'nün 2012/599 sayılı takip dosyaslarında aciz belgesi olmaması nedeni ile 2016/573 sayılı dosyada anılan borçlu şirketin takip borçlusu olmadığından sadece 2016/603 sayılı takip dosyasından haciz ve satış yetkisi verilmesi gerekirken bu takip dosyası yönünden karar verilmemesi de isabetsiz olmuştur.

5. Davalı ...Ş bir kredi kuruluşu olup verilen krediye dayalı olarak ipotek tesis edilmesi kredi sözleşmeleri hükümlerinden kaynaklanmakta olup, borçlunun kredi borcunun kapatılarak yeni malik'e verilen kredinin teminatı olarak yeni bir ipotek tesis edilmesinde, davalı bankaya izafe edilecek bir kusur söz konusu olmayıp, salt taşınmazın alıcısı ve satıcısı arasında organik bağ bulunması kredi verilmesi ve bu krediye bağlı olarak ipotek tesis edilmesi için kötü niyet olarak kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı gibi yeni malike verilen krediden önce devir olan bir ipoteğinin olmasına göre bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı ..." olduğu gerekçesi ile bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, davalı ...'nun, borçlu ... 'na ait 10 taşınmazı birden aynı gün devraldığı, satış tarihi itibari ile farklı rayiç bedellere sahip olduğu belirlenen 8 taşınmazın aynı miktarlarla tek düze bir anlaşma ile 1.000,00'er TL ye alınması, farklı mühitlerde olan taşınmazların aynı gün satılmış olması dikkate alınarak davalı ...'nun gerekli özeni göstermesi durumunda ilçede yapacağı küçük çaplı bir araştırma ile borçlunun aciz durumunu bilebileceği ve alacaklılarına zarar verme kastının bulunduğunu anlayabileceği kanaatine varıldığı,

bu nedenle borçlu ve ... arasına gerçekleşen tasarrufların iptaline, davalı borçlu EMM Deniz Ltd. Şti. nin ortağı davalı borçlu ...'ın nüfus kayıtları incelendiğinde; ............., ile kardeş oldukları ve ...'ın 2001-2002 yıllarında ... Ltd.

Şti.nin müdürü olduğunun, 2010 yılına kadar da şirket ortaklığının bulunduğu ,dosya kapsamında bulunan farklı şirketlere ait ticaret sicilleri incelendiğinde ...'ın, ...'ın ve...'ın birlikte ortaklık yaptığı davaya taraf olmayan başkaca şirketlerinde bulunduğu ve tüm deliller değerlendirildiğinde her iki şirket arasında organik bağın bulunduğu kanaatine varıldığından, ... Ltd.

Şti.nin, ...'ın aciz durumunu bilebilecek durumda olduğu dikkate alınarak yapılan bu davalılar arasındaki tasarrufun iptaline, yine EMM ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davalı ...

Madencilik Ticaret Sanayi Limited Şirketi'ne 09.02.2012 ve 10.02.2012 (67TL651) tarihinde yapılan satışlara ilişkin tasarrufların da iptali gerektiğine, 34 YMM 67 (67 SL0 49) plakalı aracı davalı ...'a 02.02.2012 tarihinde devredildiği, ... aracın plakasını değiştirerek bir hafta içinde 08.02.2012 tarihinde aracı diğer davalı ...'ya devrettiği, ...'ın nüfus kayıtları incelendiğinde Günay Petrol Ltd. Şti.

Ortağı olan Burak Günay'ın kardeşi olduğu ve Burak Günay'ın ortağı olduğu farklı şirketler ile EMM Deniz Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunduğunu gösterir çeklerin davacı ... vekili tarafından dosyaya sunulduğu ayrıca ...'nın dosyaya sunmuş olduğu araç bedelinin tahsiline yönelik tahsilat makbuzunun Günay Petrol Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olduğu görüldüğünden, davalı ... yönünden davanın kabulü ile aracı elinden çıkardığından 90.000,00 TL tazminatın davalı ...

Güney'den tahsiline, davalı ...'nın diğer davalılar ile bir ilişkisi kanıtlanamadığından borçlunun durumunu ve işlemin mahiyetini bilebilecek durumda olmadığı dikkate alınarak iyiniyetli olduğu kanaatine varılarak hakkındaki davanın reddine, Kdz.

Ereğli 1. İcra Müdürlüğü'nün 2012/888 ve KDZ Ereğli 2. İcra Müdürlüğü'nün 2012/599 sayılı olan dosyaların ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığı, rehin konusu taşınmazın satıldığı ancak rehin açığı belgesi alınarak yeni bir takip yapıldığına ilişkin bilgi ve delil sunulmadığından bu dosyalar yönünden açılan davanın ön koşul yokluğundan reddine, Kdz Ereğli 2. İcra Müdürlüğü'nün 2016/573 sayılı dosyada borçlu Emm ... Madencilik San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin takip borçlusu olmadığı anlaşıldığından bu icra dosyası bakımından talebin reddine, davalı ...Ş bir kredi kuruluşu olup verilen krediye dayalı olarak ipotek tesis edilmesi kredi sözleşmeleri hükümlerinden kaynaklanmakta olup, borçlunun kredi borcunun kapatılarak yeni malike verilen kredinin teminatı olarak yeni bir ipotek tesis edilmesinde, davalı bankaya izafe edilecek bir kusur söz konusu olmayıp,

salt taşınmazın alıcısı ve satıcısı arasında organik bağ bulunması kredi verilmesi ve bu krediye bağlı olarak ipotek tesis edilmesi için kötü niyet olarak kabul edilmesinin mümkün bulunmadığından davalı ...Ş aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılar ... vekili, asli müdahil ... Yönetim vekili ve davalı ... Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asli Müdahil Denge ... Yönetim vekili temyiz dilekçesinde, Garanti Bankası'nın davasının reddedilmiş olmasına rağmen hüküm kısmının alt başlığı olan asli müdahil yönünden davanın kısmen kabulü yönünde verilen kararın 10. maddesinde Garanti Bankası lehine müvekkilinden tahsil edilmek üzere 113.141,65 TL vekalet ücretine karar verildiği, davası reddedilmiş olan Garanti Bankası lehine hükmedilmiş olan vekalet ücretinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, borçlunun mali durumunu bilmediğini, müvekkili hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde, dava koşullarının oluşmadığını, müvekkili şirketin iyi niyetli olduğunu, harç ve yargılama giderinin hatalı hesaplandığını, borçlunun yaptığı ödemelerin dikkate alınmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

4. Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davalı ...Ş yönünden dava usulden reddedildiğinden lehine maktu vekalet ücreti hükmedilmesi gerekirken nisbi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalı ... Sadi Kaya hakkındaki ilk karar kesinleştiğinden yeni verilere göre yeniden vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, İİK. 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden davalılar ... vekili, asli Müdahil Denge ... Yönetim vekili ve davalı ... Madencilik Tic. ve San. Lt.d Şti. vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2. Mahkeme ilk kararında, davalı ... hakkındaki davanın reddi ile lehine 9.600,00 TL vekalet ücretinin davacı ve asli müdahilden tahsiline karar vermiş bu karar, temyiz incelemesinden geçerek kesinleşmiştir. Bu halde bozma ilamından sonra verdiği kararında anılan davalı yönünden karar kesinleştiğinden hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekirken, yeni AAÜT üzerinden vekalet ücreti takdiri isabetli olmamıştır.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (6100 sayılı Kanun) eklenen geçici madde 3 atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca temyiz olunan Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalılar ... vekili, asli Müdahil Denge ... Yönetim vekili ve davalı ... Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle, davacı vekillinin temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasının ikinci bölümündeki 9. bendindeki" "davalı ... kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince 12.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan ve asli müdahilden müştereken ve müteselsilen alınarak bu davalıya verilmesine," ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "davalı ... hakkındaki ilk karar kesinleştiğinden hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına" ibaresinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 13/J maddesi uyarınca asli müdahil Denge ... Yönetim A.Ş'den harç alınmamasına,

İstek halinde peşin alınan temyiz harcının davacıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılar ... ve ... Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye yükletilmesine,