Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/16599 K.2023/7051

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Euro Sigorta A.Ş. vekili ve davalı ... İ.E.T.T. İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 20.02.2013 tarihinde davalıların sürücüsü, maliki, trafik sigortacısı olduğu aracın davacı yayaya çarpması sonucunda yaralandığını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren hesaplanacak ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 11.04.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 42.848,60 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini, sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2. Davalı ... İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; davaya konu kazaya ilişkin olarak kusurlarının olmadığını, sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir

3. Davalı Euro Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; sorumluluklarının poliçe limitiyle ve kusur oranında olduğunu, davacıya ödemenin yapılarak zararın karşılandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.05.2015 tarihli ve 2014/577 Esas, 2015/355 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile 1.000,00 TL maddi tazminatın 20.02.2013 tarihinden itibaren (davalı ... için 06.12.2013 tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 3.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nden 20.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin alacak talebinin reddine, davalı ... yönünden manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin 12.05.2015 tarihli ve 2014/577 Esas, 2015/355 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı İ.E.T.T. İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 18.06.2020 tarih ve 2019/2649 Esas, 2020/3681 Karar sayılı ilamında; davacı vekili ile davalı İ.E.T.T.

İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek "6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 184 üncü maddesine göre, hakim tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan delilleri inceledikten sonra, duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verir.

Mahkeme tarafların tahkikatın tümü hakkındaki açıklamalarından sonra, tahkikatı gerektiren bir husus kalmadığını görürse, tahkikatın bittiğini taraflara tefhim eder. Tahkikatın bittiğinin tefhiminden sonra, sözlü yargılama aşamasına geçileceği konusunda şüphe yoktur. Sözlü yargılama 6100 sayılı Kanun'un 186 ncı maddesinde düzenlenmiştir.

Bu madde, "Mahkeme, tahkikatın bitiminden sonra, sözlü yargılama ve hüküm için tayin olacak gün ve saatte mahkemede hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafı davet eder. Taraflara çıkartılacak olan davetiyede, belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceği hususu bildirilir. Sözlü yargılamada mahkeme, taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir." hükmünü amirdir.

Bu maddede, taraflara davetiye çıkarılacağı belirtilmiş ise de, HMK'nın 184 üncü maddesine uygun olarak, tarafların tamamının hazır olduğu yargılama sırasında, hâkim, tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan delilleri inceledikten sonra, taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verip, tarafların bütün tahkikat hakkındaki açıklamalarını dinleyip, tahkikatı gerektiren bir hususun kalmadığını belirledikten sonra, yüzlerine karşı tahkikatın bittiğini tefhim etmişse, sözlü yargılama hakkında da görüşlerini sorması gerekir.

Tahkikatın bittiğinin tefhim edildiği duruşmada, taraflardan bir kısmının hazır olmaması veya hazır olan taraflardan biri ya da tamamının, mahkemeden sözlü yargılama için duruşma günü tayin edilmesini istemeleri halinde, sözlü yargılama için HMK'nın 186 ncı maddesine uygun olarak duruşma günü belirlenmesi ve bu durumun duruşmada olmayan taraflara meşruhatlı davetiye ile tebliğ edilmesi gerekir.

Tahkikatın bittiğinin tefhim edildiği duruşmada, tarafların tamamının hazır ve sözlü yargılama için yeni duruşma günü verilmesini istemediklerini beyan etmeleri halinde, bu husus duruşma tutanağına yazıldıktan sonra, sözlü yargılamaya geçilir, taraflara HMK'nin 186/2 nci maddesine göre son sözleri sorulur, son sözleri dinlendikten sonra, mahkeme hükmünü verir.

Somut olay incelendiğinde, 12.05.2015 tarihli duruşmada, tahkikatın bittiği taraflara tefhim edilmiş ancak sözlü yargılama ve hüküm için yeni bir duruşma günü verilmesinin istenilip istenilmediği duruşma zaptına geçirilmeden, sözlü yargılamaya geçilerek hüküm verilmiştir.

Mahkemece, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33 üncü madde hükmünü dikkate almayarak taraflara sözlü yargılama için yeni duruşma günü verilmesi istenip istenilmediği sorulmadan tahkikatın bitirilerek sözlü yargılamaya geçilmesi, 186 ncı maddesinin emredici ve açık hükmünü uygulamadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Davacı vekilince tazminatlar için temerrüt faizi olarak ticari avans faizi istenilmiş, mahkemece tazminatta davalılar yönünden yasal faize hükmedilmiştir.

Zarara neden olan aracın kullanım amacı ticaridir. Buna göre, temerrüt faizi olarak davalılar yönünden avans faize hükmedilmesi gerekirken yasal faize hükmedilmesi doğru değildir.

Yargılama sırasında makine mühendisinden alınan 23.03.2015 tarihli raporda,davacının durak üzerinde otobüs beklemesi gerekirken durağa yaklaşan otobüslerin manevra alanı, yani yol üzerinde beklemesi ayrıca perona gelen otobüslere karşı gereken dikkat ve tedbiri göstermeyerek, otobüsün önünden çekilmede geç kalmak suretiyle can güvenliğini tehlikeye atmasından dolayı %40 kusurlu olduğu, davalı sürücü, tedbirli ve dikkatli manevra yapması ve çok yavaş hızla girmesi kurallarına uymadığından %60 kusurlu bulunarak hükme esas alınmıştır.

Ceza dosyasında ise 02.06.2014 tarihli trafik bilirkişisinden alınan raporda ise davalı sürücü tam kusurlu bulunmuş, temyiz edilmeden kesinleşmiştir. Bu yönüyle ceza dosyasında hükme esas alınan trafik bilirkişisi ile dosyada bulunan makine mühendisi bilirkişisince düzenlenen raporlar arasında çelişki giderilmeden karar verilmesi doğru değildir.

Bu durumda mahkemece, ATK 3. İhtisas Dairesi'nden, ceza dosyasında ve dosyada bulunan raporları irdeleyen, kusur durumuna ilişkin çelişki giderici, ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma neden ve şekline göre davacı vekili ile davalı İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekilinin manevi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, davalı araç sürücüsünün kazada %60 oranında kusurlu olduğunun alınan ATK raporuyla tespit edildiğini; davacının maluliyet oranının %19, geçici işgöremezlik süresinin 6 ay olarak tespit edildiği ve bu raporun karara esas alındığını,

TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle tazminatın hesaplandığı aktüer raporunun benimsendiği gerekçesiyle davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 42.848,60 TL maddi tazminatın 20.02.2013 tarihinden itibaren (davalı ... yönünden 06.12.2013 tarihinden itibaren) işleyecek ticari faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline;

manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 7.000,00 TL manevi tazminatın 20.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı Şinası İşleyen ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Euro Sigorta A.Ş vekili ve davalı ... Belediyesi İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Belediyesi İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; işleten sıfatının bulunmadığını, husumet yöneltilemeyeceğini, maluliyet oranının hatalı olarak tespit edildiğini, kusur tespitinin hatalı olduğunu, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Euro Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde.

06.12.2013 tarihinde ödeme yapıldığını, ödeme ile ibra edildiğini, ödeme tarihi itibari ile yapılan hesaplamada ödeme ile hesaplanan zarar arasında açık nispetsizlik bulunmadığının tespit edildiğini, yapılan ödeme ile tüm zaraın karşılandığını, davacının ıslah dilekçesinin tebliğ edilmediğini, tebliğ edilmemiş olması nedeniyle arttırılan tutarlar yönünden zamanaşımı itirazını kullanamadıklarını, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu %1,8 teknik faizin kullanılması gerektiğini, avans faizine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ödeme tarihinin temerrüt tarihi olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu,

temerrüdünün ödemeden sonra yapılacak yeni başvuru ile olacağını, manevi tazminat talebinin reddedilmiş olmasına rağmen red vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıların zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, sürücüsü, maliki olduğu aracın, davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 177 nci maddesi ve geçici 3 üncü maddesinin atfıyla mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Davalı Euro Sigorta A.Ş'nin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a. 6100 sayılı Kanun'un 177 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ıslah dilekçesinin tebliği konusundaki düzenleme, adil yargılanma hakkının kapsamında yer alan savunma hakkının etkin biçimde kullanılmasını teminen konulmuş olup hassasiyetle üzerinde durulmalıdır. Anılan bu yasal düzenlemede, davada taraf olanların haklarının korunması amaçlanmış olup tarafların yargılama süreçlerine etkin katılımının sağlanması ise yapılan tüm tebligatların usulüne uygun olması ile sağlanabilecektir.

Somut olayda, davacı vekilinin ıslah dilekçesinin davalı Euro Sigorta A.Ş vekiline tebliğ edilmediği anlaşılmakla, Tebligat Kanunu'na uygun olarak, davalı Euro Sigorta A.Ş vekiline ıslah dilekçesinin tebliği ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, Anayasa'nın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkının ihlali ile karar verilmesi isabetli olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

b. Bozma neden ve şekline göre davalı Euro Sigorta A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı ... İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, daha önce temyize konu edilip kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmamasına göre, aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

b. Mahkemenin ilk kararında, hükme esas alınan hesap raporunda hesaplama yöntemi olarak PMF Yaşam Tablosu esas alınarak tazminat belirlenmiş, temyiz edilmesi üzerine karar bozulmuştur. Bozma ilamında her ne kadar davacı lehine bozulmuşsa da hesaplama yöntemine ( PMF Yaşam Tablosu) ilişkin bozma yapılmamış olması ve davacının da hesaplama yöntemine yönelik bir itirazının olmamasına göre, davalı ... İ.E.T.T işletmeleri Genel Müdürlüğü lehine usulü kazanılmış hak oluşturmuştur.

Somut olayda, bozma ilamından sonra kazanılmış haklar ihlal edilecek şekilde TRH 2010 Yaşam Tablosu ile hesaplama yapılması doğru görülmemiştir. Buna göre, mahkemece, tazminatın PMF Yaşam Tablosu ve prograsif rant tekniği ile hesaplamanın yapılması için ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1-a) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Euro Sigorta A.Ş vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (1-b) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Euro Sigorta A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

3.Değerlendirme bölümünün (2-a) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle ... İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

4.Değerlendirme bölümünün (2-b) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle ... İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararının BOZULMASINA;

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde Euro Sigorta A.Ş ve ... İ.E.T.T İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne iadesine,

Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,