Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/17089 K.2023/12828

3- HDI Sigorta AŞ vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 13.10.2008

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulüne

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının içinde yolcu olarak bulunduğu araca, davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı oldukları aracın çarpması sonucu davacının yaralandığını ve efor kaybına uğradığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 2000 TL maddi tazminat ve 50.000 TL manevi tazminat talep etmiş, 11.05.2012 tarihli ıslah dilekçesi ile 21.643,61 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, 50.000,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitleri dahilinde sorumlu olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... duruşmadaki beyanında davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... ise davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.07.2012 tarihli ve 2008/382 Esas, 2012/289 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile 21.643,61 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, 4.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 30.10.2013 tarihli ve 2013/12488 Esas, 2013/14528 Karar sayılı ilamıyla " Davacının maluliyetine ilişkin olarak dosyada 2 ayrı rapor bulunmaktadır.

GATA Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından hazırlanan 17.12.2009 tarihli raporda, davacının %48 oranında beden çalışma gücünde azalma olduğu belirtilmiş, 08.12.2010 tarihli Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu raporunda ise davacının yaralanmasının fonksiyonel bozukluk bırakmadan iyileşmiş olduğu, bu nedenle maluliyet oranı tayinine mahal olmadığı kanaati bildirilmiştir. Anılan iki rapor arasında çok büyük ve açık çelişki mevcuttur.

Bu durumda mahkemece anılan çelişkinin giderilmesi amacıyla Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu'ndan davacının maluliyet iddiasına ilişkin gerekçeli ve ayrıntılı rapor aldırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde raporlar arasındaki çelişki giderilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmiş olması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma kapsam ve nedenine göre davacı vekilinin manevi tazminata ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

B.Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 2014/91 Esas, 2018/214 Karar sayılı ve 31.05.2018 tarihli kararıyla, maluliyet konusundaki çelişki giderildikten sonra bu kez de hesap raporları arasındaki çelişki nedeniyle yeniden aktüerya bilirkişisine tevdi edilerek rapor alınması yönünde ara karar kurulduğu, ara karara rağmen eksik gider avansının kesin süre içinde yatırılmadığı ve yatırılmayacağının beyan edildiği, davacının davasını ispatlayamadığı, davalı ... şirketinin sunduğu sulh protokolünde davacı ile sulh olduklarını bildirdiği, davacı vekilinin 13.06.2017 tarihli celsede davalı ... yönünden davadan feragat ettiğini bildirdiği gerekçesiyle; davalı Ergo Sigorta A.Ş. yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın reddine

karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 24.06.2020 tarihli ve 2018/5914 Esas, 2020/3926 Karar sayılı ilamıyla; davacının diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "uyuşmazlığa konu davanın 1086 sayılı HUMK zamanında açılmış bulunması ve olayda dilekçelerin teati aşamasının geçilip, tahkikat aşamasına geçilmiş bulunduğu gözetilerek, bu aşamada, sadece HMK’nin 324. maddesi uyarınca delil avansı istenebileceği gözden kaçırılarak, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

Yukarıda açıklandığı gibi gider avansı dava şartı iken, delil ikamesi avansı dava şartı olarak nitelendirilemeyecektir. Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması davanın dava şartı yokluğu ile reddine neden teşkil etmez. Taraf belirtilen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilden vazgeçmiş sayılır.

Mahkeme, hesap raporu alınması yönündeki bilirkişi ücretinin verilen kesin sürede yatırılmamasının sonucu olarak mevcut delil durumuna göre karar verileceğini ihtar etmiştir. Delil ikamesine yönelik avans isteniyor ise HMK'nın 115. maddesine göre değil, 324. maddesine göre işlem yapmalıdır.

Bu durumda mahkemece, bozma öncesi 21.643,00 TL maddi tazminat ve 4.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği, kararın davacı vekili tarafından temyizi sonrası maluliyet raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi yönünden bozulduğu, bozmadan sonra maluliyet ve hesap raporları alındığı hükmün davalılar tarafından temyiz edilmediği gözetilerek, hesap raporları arasındaki çelişkiyi gidermeye yönelik alınacak bilirkişi raporu ücretinin tamamlanmaması durumunda mevcut delil durumuna göre ve kazanılmış haklarda gözetilerek bir karar vermek gerekirken;

ara karar gereği eksik gider avansının kesin süre içinde yatırılmadığından bahisle davacının davasını ispatlamayadığı gerekçesiyle davanın tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi’nden alınan rapor ile Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nden alınan rapor arasında çelişkiyi giderir şekilde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu’ndan rapor alındığı, davacının iyileşme süresinin 18 aya kadar uzayabileceğinin bildirildiği, bu haliyle gelen kurul raporunun Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi’nden alınan rapor ile çelişmediği,

konusunda uzman bilirkişiler tarafından düzenlenen hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporları ile davacı ...’in 12.04.2006 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda yaralanması neticesinde 20.389,51 TL geçici işgücü kaybı yönünden maddi tazminat talep edebileceğinin hesaplandığı, 1.254,10 TL tedavi gideri talep edebileceğinin hesaplandığı, davacı vekilinin de maddi tazminat talebi yönünden davasını bu miktar üzerinden ıslah ettiği gerekçesiyle;

davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile 21.643,61 TL’nin 02.04.2008 tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı Ergo İsviçre Sigorta A.Ş. yönünden feragat nedeniyle davanın reddine, davanın manevi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 4.000,00 TL manevi tazminatın 02.04.2008 tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalılar ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, kazada kusuru bulunmadığını, rapora göre davacının maluliyeti bulunmamasına rağmen 18 aylık süre için dosyadaki hesap raporlarında yüksek miktarda maddi tazminat hesaplaması yapıldığını, hesap raporları arasında çelişki bulunduğunu, davacının sigorta şirketinden hangi miktarda tazminat aldığının sorulması ve bu miktarın belirlenerek mahsup edilmesi,

davacının mükerrer tahsilat yoluna gidip gitmediğini tespit edilmesi gerektiği, aksi takdirde sebepsiz zenginleşeceğini, Güvence Hesabından ödeme alıp almadığının sorulması gerektiğini, davacının tatil dönemlerinde ek ders ücreti alamayacağının değerlendirilmesi gerektiğini, SGK'dan ek ders ücreti ya da başka ödeme alıp almadığının araştırılması gerektiğini, kararın aleyhe kısımlarını kabul etmediğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Zarara sebebiyet veren sürücü, işleten ve trafik sigortacısı, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 50 ve 51. maddeleri (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 61. maddesi) gereğince maddi zarardan müteselsilen sorumludur. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri BK'nın 141/2 ve 142. maddelerine (TBK'nın 162/2 ve 163. maddelerine) göre borcun tamamından sorumludur.

Yukarıda açıklandığı üzere, davalılar alacaklıya karşı borçtan müteselsilen sorumludurlar. Borçlar Kanunu'nun, müteselsil sorumlulukta borçluların iç ilişkilerini düzenleyen hükümleri gereğince, müteselsil borçlulardan biri alacaklıya borcu ödediği takdirde, diğer müteselsil borçlulara rücu hakkı bulunmaktadır (m.146). Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur. Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır (m.147).

Davacı, davalı ... şirketinden ödeme almakla bu davalının durumunu iyileştirirken diğer müteselsil borçlu konumundaki davalı ...'un iç ve dış ilişkideki durumunu ağırlaştıramaz. Şu halde, Mahkemece müteselsil borçlulardan sigorta şirketi ilk kararda hükmedilen tazminat miktarını ödediğinden sorumlulardan birinin borcu ödemesi nedeniyle diğer müteselsil sorumlu olan Feramuz hakkında da maddi tazminat davası yönünden ret kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

2. Bozma neden ve şekline göre davalı Feramuzun diğer temyiz itirazlarının değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...'un temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...'un diğer temyiz itirazlarının değerlendirilmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...'a iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,