Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/17090 K.2025/1157

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; zorunlu trafik sigortası olmayan traktörün direksiyon hakimiyetini kaybederek devrilmesiyle oluşan 20.07.2020 tarihli trafik kazası sonucunda traktörde yolcu olan davacıların desteğinin hayatını kaybettiğini, davacıların destekten yoksun kaldığını iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.100,00 TL tazminatın avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesiyle taleplerini167.588,67 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılara başvuru öncesinde ödeme yapıldığını, kendilerine gerekli belgeler ile başvuru yapılmadığını, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ile %1.65 teknik faiz yöntemine göre yapılması gerektiğini, desteğin meydana gelen kazada müterafik kusurunun olduğunu, desteğin sigortasız araçta hatır için taşındığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; desteğin geçirmiş olduğu trafik kazası nedeni ile öldüğü, davalı şirketin kazaya karışan aracın ........ poliçesi olmaması nedeni ile işletene düşen hukuki sorumluluğu üstlendiği ve sorumluluğunun bulunduğu gerekçesi ile başvuru sahibinin talebinin kısmen kabulü ile.........için 98.381,19 TL, ... için 40.419,68 TL olmak üzere 138.800,87 TL tazminatın 07.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı itirazının reddine, davacı itirazının kabulü ile vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacılara ödeme yapıldığını, dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davacıların alacağının karşılandığını, kusur durumunun taleple bağlıklık ilkesi ihlal edilerek hatalı belirlendiğini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ile %1.65 teknik faiz yöntemine göre hesaplama yapılması gerektiğini, temerrüt tarihinin hatalı belirlendiğini, desteğin araçta hatır için taşındığını ileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (..........) Poliçesi olmayan traktörün karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu hayatını kaybeden desteğin yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kuralları ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266 ve devamı maddeleri gereğince, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir.

Somut olayda, Hakem Heyetlerince hükme esas alınan kusur raporunda davacıların desteğinin traktör römorkunda yolculuk yaparken, traktörün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeni ile kazanın meydana geldiği kabulü ile kusur oranlarının belirlendiği, kazaya ilişkin kaza tespit tutanağı düzenlenmediği, ceza dosyası içeriğinden Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen kusur raporunda traktörün asli, davacıların desteğinin ise tali oranda kusurlu olduğunun belirlendiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince aldırılan bilirkişi raporunda traktör sürücüsünün %85 oranında, davacıların desteğinin ise %15 oranında kusurlu olduğu belirlenmiştir.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince desteğin nizamlara aykırı yolculuk yapmasının sürücü kusurlarından olmadığı, yolcunun trafik akışında kusursuz olduğu kabulü ile müterafik kusur indirimi uygulanarak karar verildiği anlaşılmıştır.

Şu durumda, İtiraz Hakem Heyetince dava konusu trafik kazasına ilişkin ceza soruşturma dosyası ve soruşturma dosyası içerisinde mevcut olan tüm deliller değerlendirilmek suretiyle tarafların olaydaki kusur oranlarının tespiti için konusunda uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. Kararın açıklanan nedenle de bozulması gerekmiştir.

3. 2918 sayılı Kanun’un 87 maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Kanun’un 51 maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Her ne kadar Uyuşmazlık Hakem Heyetince hatır taşıması indirimi yapılmamış ise de davacıların desteğinin, kaza nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturma aşamalarında alınan ifadelerden sigortasız traktör sürücüsünün teyzesinin eşi olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalının süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek 6098 sayılı Kanun'un 51 maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 29.01.2025 tarihinde Başkan ... ve Üye ...'in karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

1-Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Davacılar desteğinin ölümü ile sonuçlanan kazayı yapan ve zorunlu trafik sigortası bulunmayan araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi ve traktörün devrilmesiyle tek taraflı kaza meydana gelmiştir. Olaya ilişkin kaza tespit tutanağı düzenlenmemiş olmakla birlikte sigortasız traktörün römorkunda yolcu olan davacılar desteğinin kazanın meydana gelmesinde etken bir davranışının olmadığı, olayın oluş biçiminden ve dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu itibarla sigortasız araç sürücüsü dışında kimsenin kusurlu olmadığı ve yolcu konumunda olan davacılar desteğinin de kazanın meydana gelmesine etken davranışı (sürüş kusuru olamayacağından) bulunmadığı dikkate alındığında, somut olay bakımından kusur raporu alınmasına gerek yoktur.

2-Davalı taraf, desteğin sigortasız araçta hatır için taşındığı savunmasında bulunarak bu sebeple tazminattan indirim yapılmasını talep etmiş; Hakem Heyetince, hatır taşıması indirimi yapılmadan belirlenen tazminat hüküm altına alınmış; bu yöne ilişkin davalının itirazı İtiraz Hakem Heyeti tarafından reddedilmiş; sayın çoğunluk tarafından da hatır taşıması indirimi yapılması için kararın davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

Davalının sorumluluğunu temin ettiği sigortasız araç sürücüsünün desteğin teyzesinin kocası olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu itibarla; sigortasız araçta yolcu olan desteğin, ahlaki ve ailevi görevin ifası kapsamında taşındığı ve hatır taşımasından bahsedilemeyeceğinden somut olayda bu indirimin uygulanması mümkün değildir.