Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/17140 K.2023/2739

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulü ile başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının zorunlu trafik sigortacısı olduğu aracın, 08.04.2013 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucunda yolcu konumundaki davacının yaralanıp malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50,00 TL sürekli iş göremezlik ve 50,00 TL geçici iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 31.08.2018 tarihli bedel artırım dilekçesiyle talebini toplam 57.511,69 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafa yeterli ödemenin yapıldığını, kusuru kabul etmediklerini, maluliyet tespitinin hatalı olduğunu, geçici iş göremezlik talebinin poliçe teminatı kapsamı dışında kaldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsünün kazadaki %100 kusuru, davacının sunduğu rapordaki % 13,1 maluliyet oranı ve 6 ay geçici iş göremezlik süresi üzerinden, aktüer raporu ile tazminatın usulünce hesaplandığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 57.511,69 TL tazminatın 09.04.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve davacı lehine 6.676,29 TL tam nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davalı taraf sürücüsünün kusuru oranında davacıya ödeme yapıldığını, hesaplamanın hatalı olduğunu, hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğini, faiz başlangıç tarihinin hatalı şekilde belirlendiğini, vekalet ücretine tarifeye göre belirlenen ücretin 1/5'i oranında hükmedilmesi gerekirken tam-nisbi vekalet ücretine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 09.04.2018 tarihinde 29.506,26 TL ödeme yapıldığı, bu ödemenin güncellenmiş değerinin düşülmesi ile bakiye 57.511,69 TL hesaplandığı, nispi tam vekalet ücretine hükmedilmesinin uygun görüldüğü, bununla birlikte %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerekirken indirim uygulanmamasının hatalı olduğu ve faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlendiği gerekçeleri ile davalının itirazının kısmen kabulü ile başvurunun kısmen kabulüne, 46.009,35 TL tazminatın 15.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; tam kusur oranı üzerinden yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, dava dışı Groupama Sigorta A.Ş.'ye davanın ihbarı gerektiğini, davacı tarafa 09.04.2018 tarihinde yapılan 16.392,38 TL tutarındaki ödemenin düşülmesi gerektiğini ve vekalet ücreti ile faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 51, 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalı tarafın tam kusuruna göre hesaplama yapılmasının uygun bulunmasına ve faiz başlangıç tarihi belirlenmesinin temyiz eden davalının yararına olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması TBK'nın 51 ve 52 inci maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK'nın 51 inci maddesine göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak tazminatı belirleyecektir.

Hakim tarafların kusur durumunu dikkate alarak tazminatın kapsamını belirledikten sonra Yargıtay kararlarında yerleşmiş olduğu üzere tazminattan hatır taşıması indirimi yapılarak nihai zarar ve ödenmesi gereken tazminat belirlenecek, son olarak da davadan önce yapılan ödemenin güncellenen değeri düşülecektir. İlgili kanun maddeleri incelendiğinde yapılan ödemeler tazminatı belirlemede bir indirim nedeni olarak gösterilmediği gibi Yargıtay uygulamaları ile artık yerleşik hale geldiği üzere borcu sona erdiren bir nitelik taşımaktadır.

Somut olayda; davadan önce davalı ... tarafından davacıya 09.04.2018 tarihinde 29.506,26 TL ve yine aynı tarihte 16.392,38 TL ödeme yapılmış, davacı ödemenin yetersiz olduğunu belirterek eldeki davayı açmıştır.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti yargılaması aşamasında alınan hesap bilirkişi raporunda, davacının kazadan kaynaklı olarak maluliyetine ilişkin toplam zararı hesaplanmış, davalı tarafından 09.04.2018 tarihinde ödenen 29.506,26 TL tutarındaki miktar güncellenerek (30.553,93 TL) düşülmüş ve sonuç olarak davacının bakiye alacağının 57.511,69 TL olduğu rapor edilmiştir. Uyuşmazlık Hakem Heyetince işbu rapor hükme esas alınarak 57.511,69 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Davalı tarafın itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince, davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile hesaplanan tazminat miktarı üzerinden %20 oranında hatır taşıması indirimi uygulanmak suretiyle 46.009,35 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya incelendiğinde; davalı tarafça, dava tarihinden önce 09.04.2018 tarihinde yapılan 29.506,26 TL tutarındaki ödemeye ek olarak 16.392,38 TL tutarında ödeme yapıldığı dosya kapsamındaki dekonttan anlaşılmakla İtiraz Hakem Heyetince, toplam tazminat miktarından %20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldıktan sonra tüm ödemelerin güncellenerek hesaplanan tazminat miktarından düşülmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken davadan önce yapılan 16.392,38 TL tutarındaki ödemenin zarar miktarından düşülmeyerek davalının mükerrer tazminat ödemesine neden olacak şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği göz önüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

01.03.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Borçlar kanunu haksız fiil tazminatını düzenlerken (TBK 49 ve devamı maddeleri) zararın ispatı ve belirlenmesinin (TBK'nın 50 inci maddesi) nasıl olacağını açıklamış, tam olarak ispat edilememesi halinde hakimin bu zararı belirleyeceğini öngörmüştür. Zarar belirlenirken bir takım veriler kullanılacaktır. (Türüne göre zararın kapsamı- gelir -kusur ödeme varsa vs.) Ayrıca haksız fiil sorumlusu tarafından ödemenin denkleştirici ... gereği zarardan düşürülmesi gerekecektir.

Bütün bu hesaplamalar (zararın belirlenmesi) 6100 sayılı Kanun'un 266 ncı maddesi uyarınca genellikle bilirkişi marifetiyle olacaktır. Hakim önüne gelen zarardan somut olaya ve savunmaya göre (hatır taşıması) zararı artırıcı nedenler varsa (müterafik kusur) bununla ilgili bilgi ve belgeleri değerlendirip kendisi tazminatı belirleyecektir. TBK'nın 51 inci maddesi başlığı "Tazminat Belirlenmesi" 52 nci maddesi ise "Tazminat İndirilmesi" ile ilgilidir.

Bu maddelerin gerekçelerine bakıldığında bizzat hakimin değerlendireceği konulardır. Zararın belirlenmesi sırasında TBK'nın 51 ve 52 nci (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri) uygulanarak bilirkişiden rapor alırsak hakimin takdirinde olan hususlarda bilirkişi raporuna değer vermiş oluruz. Bu husus tazminat hukuk eserlerinde de (M. ... ) incelenmiş, zarar ile tazminat arasındaki fark şu biçimde açıklanmıştır.

"Borçlar hukukunda zarar ve tazminat kavramlarının ayrı ayrı yeri ve sonuçları vardır. Zarar, malvarlığındaki eksilmeyi, tazminat ise sorumluluğun kapsamını tespit eder. Bu nedenle tazminat zarar miktarına eşit olabileceği gibi, ondan eksik de olabilir. B.K 43-44 maddeleri ile getirilen düzenleme sorumlunun zararı ne ölçüde yükleneceğini belirlemek içindir. Bu nedenle davalı ödemesi de göz önünde tutularak zarar kesin olarak belirlendikten sonra B.K.

43-44 maddelerinin somut olay içinde tartışılması ve araştırılması gerekir. Şayet olay içinde belirtilen yasa hükümlerine uygun indirim sebeplerinin varlığı tespit edilirse tazminat, başka bir deyişle hükmedilecek miktar zarardan az olacaktır." Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin önceki içtihatları da bu yöndedir.

Somut olayda; maddi tazminat hesaplaması yapılırken öncelikle davalı tarafça 09.04.2018 tarihinde yapılan 29.506,26 TL tutarındaki ödemenin ve buna ek olarak yapılan 16.392,38 TL tutarındaki ödemenin güncellenerek toplam tazminat miktarından tenzil edilip daha sonra %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği kanaatinde olduğumdan, sayın çoğunluğun (2) numaralı bentteki bozma gerekçesine katılmıyorum.