Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/17148 K.2023/5402

Davalı ... vekili

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olduğu aracın 20.08.2008 tarihinde geri manevra yaparken davacının oğlu ...'a çarptığını ve desteğin meydana gelen kazada vefat ettiğini, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğunu, davalı işleten Konarsaş Ltd. Şti'nin diğer davalı ... Başkanlığının temizlik işlerini yapmakta olduğunu, davacının oğlunun desteğinden yoksun kaldığını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 20.000,00 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren en yüksek mevduat faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; husumete itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Fiba Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde, yetki itirazında bulunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Konarsaş inş. Taah. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacıya 4.000,00 TL ödeme yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kusura itiraz ederek davalılardan Konarsaş İnşaat Şirketi aleyhine iş mahkemesinde dava açıldığını, ölen şahsın eşine tazminat ödemesi yapılmış olup, kendisine bu konuda ibraname verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davacının davasının kabulü ile davalı ...'na karşı açılan davanın reddine, 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 20.08.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesinin 22.10.2020 tarih ve 2019/4620 Esas 2020/6094 Karar sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekili ve davalı Fiba Sigorta A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle yakının maddi tazminat istemine ilişkindir.

a-Davacı taraf, davalı ... ve Konarsaş İnş. Taah. Tem. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'nin işleteni olduğu çöp kamyonunun davacının oğlu ...'e çarpması sonucunda yaralandığını beyanla tazminat isteminde bulunmuştur. Mahkemece, davalı ... ile sürücü ... arasında malik/işleten ilişkisi bulunmadığı gerekçesiyle davanın Belediye yönünden reddine karar verilmiş ise de, davalı yüklenici Konarsaş İnş. Taah. Tem. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'nin yükümlülüğünde, davalı ... Belediyesi denetim ve sorumluluğunda çöp toplama ve temizlik hizmeti verilmektedir.

Davalı ... ile davalı Konarsaş İnş. Taah. Tem. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen hizmet alımları sözleşmesi uyarınca davalı idarenin sözleşme konusu işleri kendi kontrol birimi ile denetim ve gözetim altında tuttuğu, bu durumda meydana gelen zarardan davalı yüklenici ve diğer davalılarla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

b-Davacı taraf ıslah için süre talep etmesine rağmen mahkemece sözlü yargılamaya geçileceği tefhim edilene kadar ıslah yapılmadığı gerekçesiyle ıslah talebinin reddine karar verilmişse de mahkemece tahkikata ilişkin işlem olarak açıklama talep edildiği, tahkikat bitinceye kadar ıslah yapılabileceği gözetilerek ıslah için süre verilmesi talebi kabul edilmesi gerekirken talebin reddi doğru görülmemiştir.

c-Davacı taraf dava dilekçesinde usulüne uygun olarak harçlandırılmış talep ile manevi tazminat talebinde bulunmadığına yönelik mahkemenin gerekçesi yerinde ise de; dava dilekçesi ile harçlandırılan miktarın 20.000,00 TL olduğu ve talep daraltma şeklinde bir kurum olmadığı gözetilerek, söz konusu miktarın da maddi tazminat olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken, talebin 5.000,00 TL olduğu şeklinde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3-a- Zorunlu mali sorumluluk sigortasında, sigorta şirketinin sorumluluğu, poliçe limitiyle sınırlıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96/1. maddesinde "zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur" düzenlemesine yer verilmiş olup bu hükme göre, garameten ödeme ilkesi;

bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir.

Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır.

Davalı ... vekili, desteğin eşine de 46.729,00 TL ve 25.421,01 TL ödeme yapıldığını poliçe limitinin tükendiğini beyanla davanın reddini savunmuştur. Bu durumda mahkemece; ödemeye konu hasar/dava dosyalarının getirtilerek 2918 sayılı KTK'nun 96. maddesi gereği proporsiyon hesabı gerekip gerekmediğinin hükümde tartışılması, gerektiğinde bilirkişiden bu hesap için rapor alınması ile oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

b-Davalı ... kazaya neden olan aracın trafik sigortacısıdır. 2918 sayılı KTK.’nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.2.b. maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir.

Sigorta şirketine başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir. Bu durumda; mahkemece anılan düzenleme uyarınca inceleme yapılarak temerrüt tarihinin belirlenmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davalı ... yönünden kaza tarihinden itibaren faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekili ve davalı Fiba Sigorta A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2a-b-c) maddeleri uyarınca davacı vekilinin temyiz itirazlarının, (3a-b) maddeleri uyarınca davalı Fiba Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA" karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilamı doğrultusunda aktüer raporu alındığı, Yargıtay içtihatları uyarınca TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapıldığı gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile 41.695,78 TL maddi tazminatın (davalı ... yönünden 7.984,93 TL ile sınırlı ve bu miktarla müşterek müteselsil sorumlu olmak üzere) olay tarihi olan 20.08.2008 tarihinden itibaren (davalı ... yönünden 14/02/2009 temerrüt tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; meydana gelen olayda diğer davalı Konarsaş İnşaat Ltd. Şti. ile arasında asıl işveren üst işveren ilişkinin bulunmadığını, davalı Belediyenin sürücünün işvereni olmaması ve aracın işleteni olmaması nedeniyle hükmedilen tazminattan sorumlu tutulmasının yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava tarihi itibariyle TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılmasının yerinde olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla PMF'ye göre hesaplanan alternatiften sorumlu olduklarını, ölenin davacı annesine destekliğinin ispatlanamadığını, davacının talep açıklaması ile 5.000,00 TL tazminattan feragat ettiğinin kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, diğer davalıların sürücüsü, işleteni olduğu ve davalı ... tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın davacının desteğine çarpması neticesinde meydana gelen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanın açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91,92 nci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler ile bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre, davalı ... vekilinin tüm ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairenin 22.10.2020 tarihli bozma ilamından sonra yürütülen yargılamada mahkemece alınan hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemi ve güncel veriler ile hesaplama yapılmış, davacı lehine 41.695,78 TL tazminat hesaplanmış ve benimsenmiştir.

Somut olayda; olay tarihi 2008 olup kazanılmış haklar ihlal edilerek TRH 2010 Yaşam Tablosu ve güncel verilerle hesaplama yapılması yerinde olmamakla bozma öncesindeki ilk hükme esas alınan 13.12.2019 tarihli hesap raporundaki veriler esas alınarak PMF Yaşam Tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması gerekirken, usuli kazanılmış hakları ihlal edecek biçimde güncel verilerle hesaplama yapılarak karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin tüm ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ... Başkanlığına yükletilmesine,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalı ...'a iadesine,